فصلنامه
دوره و شماره: دوره 2، پاییز 90، پاییز 1390، صفحه 171-264 
علمی - پژوهشی

تمرینات ورزشی و دیابت ملیتوس نوع 2: مروری بر شواهد

صفحه 171-181

https://doi.org/10.52547/JCT.2.3.171

چکیده دیابت ملیتوس نوع 2 یک معضل مهم برای سلامت عمومی است که بیش از 285 میلیون نفردر دنیا به آن مبتلا هستند. بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، در سال 2000 میلادی تقریبا 2 میلیون ایرانی دارای دیابت بوده اند. پیش بینی شده است تا سال 2030 تعداد افراد مبتلا به دیابت نوع 2 به 4/6 میلیون نفر افزایش یابد. تمرینات ورزشی نقش حیاتی در پیشگیری و کنترل دیابت نوع 2 بازی می‌کند. از آنجایی که نشان داده شده است فعالیت بدنی از پیشرفت دیابت نوع 2 جلوگیری می‌کند، بنابراین برنامه‌های ورزشی مناسب باید بیشتر در سیستم‌های مراقبت بالینی افراد در معرض دیابت نوع 2 قرار گیرد. در این مقاله بطور مختصر مسیرهای پاتوفیزیولوژیک بیماری دیابت نوع 2 مرور می‌شود. سپس با جزئیات بیشتر مزایای تمرین درمانی بر کنترل گلیسمیک و ریسک فاکتورهای قلبی عروقی در بیماری دیابت نوع 2، همراه با توصیه‌هایی برای شرکت در برنامه‌های ورزشی بحث خواهد شد.
 

علمی - پژوهشی

تغییرات پروتئینی گیاه تراریخت توتون Nicotiana tabacum L. حامل Ri T-DNA در پاسخ به تیمار جیبرلین در مقایسه با شاهد

صفحه 183-192

https://doi.org/10.52547/JCT.2.3.183

چکیده هدف: تنظیم کنندگان رشد گیاهی می‌توانند تغییراتی در فرآیندهای فیزیولوژیک اعمال نمایند. هدف از این مطالعه، بررسی تاثیر جیبرلین (GA3) بر پروتئین های محلول و الگوی الکتروفورزی پروتئین‌های ریشه و برگ گیاهان تراریخت حامل Ri T-DNA دارای ساقه کوتاه توتون در مقایسه با شاهد می باشد.
مواد و روش‌ها: ابتدا تراریخت بودن گیاه توتون (Nicotiana tabacum L.) رقم  Wisconsinبا روش PCR مورد تایید قرارگرفت. سپس گیاهان غیر تراریخت و تراریخت به مدت 4 هفته درون محیط کشت MS حاوی GA3 با غلظت های 0، 2/0 و 4/0 میلی گرم در لیتر  در شرایط درون شیشه کشت داده شدند. پروتئین محلول کل ریشه و برگ گیاهان تراریخت و غیر تراریخت تحت تیمار GA3 استخراج و اندازه گیری شد. همچنین الگوی الکتروفورزی پروتئین های ریشه و برگ این گیاهان با روش SDS-PAGE  بررسی گردید.
نتایج: تراریخت بودن گیاهان مورد آزمایش با استفاده از پرایمر ژن آنزیم بتاگلوکورونیداز (GUS) اثبات گردید. بررسی پروتئینی ریشه و برگ گیاهان غیر تراریخت و تراریخت تیمار شده با غلظت‌های مختلف جیبرلین نشان داد که تیمار خارجی تاثیر معنی ‌داری در افزایش پروتئین‌های محلول کل ریشه و برگ گیاهان غیر تراریخت و تراریخت دارد. همچنین جیبرلین موجب افزایش بیان باندهای پروتئینی در الگوی الکتروفورزی پروتئین‌ها گردید.
‍ نتیجه گیری: تصور می شود جیبرلین خارجی، بیوسنتز پروتئین در ریشه و برگ‌ها را از طریق تاثیر بر فرآیند های نسخه برداری و ترجمه القا می کند. جیبرلین همچنین از فعالیت آنزیم های تجزیه کننده پروتئین ممانعت می نماید.
 
 

علمی - پژوهشی

مطالعه اسپرماتوژنز و بافت شناسی بیضه گونه ای مارمولکLaudakia (Stellio caucasicus: Agamidae) caucasia در منطقه ده غیبی مشهد

صفحه 193-202

https://doi.org/10.52547/JCT.2.3.193

چکیده هدف: مارمولک‏ها یکی از متنوع ترین گروه‏های موفق مهره‏داران ساکن بیابان‏های گرم دنیا هستند که مطالعه نحوه تولید مثل و گامتوژنز آنها کانون توجه زیست شناسان می‏باشد.
مواد و روش ها: این پژوهش از نوع تجربی آزمایشگاهی است و در آن به بررسی روند اسپرماتوژنز و تعیین آستانه تولید اسپرم، طی سه ماهه فصل بهار پرداخته شد. در اواخر هر ماه از فصل بهار، تعداد 10 عدد مارمولک Laudakia caucasia جمع آوری شدند. پس از شناسایی و بررسی‏های ریخت شناسی، بیضه ها از بدن حیوان خارج و برای انجام مطالعات بافت شناسی میکروسکوپ نوری آماده شدند. داده های کمی حاصل با استفاده از نرم افزارآماریSPSS  و روش های آماری ANOVA و Kruskal-Wallis در سطح 05/0 p < تحلیل شد.
نتایج: یافته های حاصل نشان داد که فرآیند اسپرماتوژنز در این مارمولک از اوایل ماه فروردین آغاز و به تدریج که هوا گرم می‏شود، فعال‏تر می‏گردد، به طوریکه در اواخر ماه خرداد اوج اسپرماتوژنز و تولید اسپرماتوزوآ بالغ مشاهده شد.
نتیجه گیری: مطابق مشاهدات بافت شناسی، روند اسپرماتوژنز در مارمولک Laudakia caucasia  از اوایل بهار وارد فاز فعال می‏شود و این روند تا اواخر بهار ادامه دارد. اوج تولید اسپرم در ماه خرداد می‏باشد.

علمی - پژوهشی

مطالعه بافت شناسی و فرا ساختمان بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی (Acipenser persicus)

صفحه 203-212

https://doi.org/10.52547/JCT.2.3.203

چکیده هدف: با توجه به اینکه بررسی جامعی مرتبط با مطالعات بافت شناسی غضروف ماهیان خاویاری به ویژه تاس ماهی ایرانی صورت نگرفته است و به دلیل بومی بودن این گونه‌ی با ارزش در سواحل جنوبی دریای خزر، در این تحقیق ساختار میکروسکوپیک نوری و الکترونی بافت غضروف باله پشتی تهیه گردید تا امکان بهره مندی از آن در سایر مطالعات تخصصی مرتبط فراهم گردد. مواد و روش‏ها: مراحل معمول تهیه مقاطع بافت شناسی بر روی نمونه‏ها انجام گرفته و از قالب‏های پارافینی برش‏های شش میکرون تهیه و رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین روی آنها انجام گرفت. برای مطالعه میکروسکوپ الکترونی، نمونه‏ها پس از ثبوت اولیه و ثانویه و آبگیری، در داخل رزین آغشته گردیدند. پس از تهیه برش‏های فوق نازک50 نانومتر در داخل یورانیل استات رنگ آمیزی گردیدند. نتایج: در مطالعه میکروسکوپ نوری مشخص گردید که این بافت از پری کوندریوم، کندروبلاست و کندروسیت تشکیل شده است و تعداد قابل توجهی از سلول‏های بالغ آنها به صورت هم منشا و دارای لاکونای مشترک دیده شدند. در مطالعات فراساختاری کندروبلاست‏ها دارای تجمع ارگانل‏های داخل سلولی بیشتری نسبت به کندروسیت‏ها بوده و این تجمع در سنین بالاتر چشمگیرتر بود ولی در همه سنین بافت غضروف دارای غشای ناصاف و مضرس بود. نتیجه‏گیری: بر اساس مطالعه انجام شده بافت غضروف باله پشتی از نظر ساختار میکروسکوپ نوری و الکترونی شباهت نزدیک به بافت غضروف باله پشتی در سایر گونه‏ها را داشته اما تفاوت جزئی مشاهده گردید که قابل گزارش می‏باشد.  

علمی - پژوهشی

بررسی مقایسه‌ای اثر عصاره گیاه یونجه پا کلاغی (Lotus corniculatus L.) و کرم فنی توئین 1 درصد بر التیام زخم پوست رت: مطالعه مورفومتریک و هیستوپاتولوژیک

صفحه 213-224

https://doi.org/10.52547/JCT.2.3.213

چکیده هدف: هدف از این مطالعه بررسی التیام زخم پوستی پس از مصرف موضعی عصاره بخش های هوایی گیاه یونجه پا کلاغی در مقایسه با پماد فنی توئین در رت بود.
مواد و روش‏ها: پس از القای بیهوشی در 80 سر موش صحرایی نر، زخمی مستطیل شکل در پشت هرکدام از آنها ایجاد شد. التیام زخم در 8 گروه شامل: کنترل (A)، کرم فنی توئین 1 درصد (B)، پماد عصاره 10 درصد (C)، پماد عصاره 20 درصد (D)، پماد عصاره 40 درصد (E)، کرم فنی توئین 1درصد + پماد عصاره 10 درصد (F)، کرم فنی توئین 1 درصد + پماد عصاره 20 درصد (G) و کرم فنی توئین 1 درصد + پماد عصاره 40 درصد(H)  بررسی گردید. درمان و اندازه گیری زخم ها با آنالیز تصاویر دیجیتالی به مدت 21 روز صورت پذیرفت. جهت مطالعات میکروسکوپی در روزهای 3، 7، 14 و 21 از محل ترمیم نمونه برداری شد. التیام زخم برای همه گروه‏های تحت تیمار مشخص گردید. داده ها با نرم افزار SPSS18 آنالیز شدند.
نتایج: متوسط سطح زخم التیام یافته در گروه‏های E و H از متوسط سطح زخم سایر گروه ها کمتر بود (01/0>p ). همچنین بر اساس نتایج هیستوپاتولوژیکی برآیند کلی التیام زخم گروه های  Eو H بهتر از سایر گروه ها بود.
نتیجه گیری: با توجه به اثرات ضد التهابی، ضد میکروبی و ترمیمی عصاره گیاه یونجه پا کلاغی در مقایسه با داروی فنی توئین 1 درصد می‏توان اذعان نمود که ترکیبات موجود درگیاه عامل موثرتری در التیام زخم های جلدی تمام ضخامت می‏باشند.
 

علمی - پژوهشی

مهار رشد و القای آپوپتوزیس توسط متابولیت های محلول در اتر باکتری Streptomyces sp. ABRIINW 111 در سلول‏های K562 لوسمی میلوییدی انسان

صفحه 225-234

https://doi.org/10.52547/JCT.2.3.225

چکیده هدف: از آنجایی که القای آپوپتوزیس در سلول‏های سرطانی یکی از روش های مناسب برای درمان سرطان بوده و یافتن ترکیبات ضدسرطان جدید به ویژه ترکیبات القاء کننده آپوپتوزیس اولویت تحقیقاتی محسوب می‏گردد، لذا در این مطالعه متابولیت‏های محلول در اتر باکتری بومی ایران به نام Streptomyces sp. ABRIINW 111 جدا سازی و اثرات ضدسرطانی متابولیت‏ها با استفاده از رده سلولی K562 لوسمی میلوییدی مزمن مورد بررسی قرار گرفت.
مواد و روش‏ها: سلول‏های K562 با غلظت‏های مختلف متابولیت‏های محلول در اتر و برای مدت زمان 12 تا 72 ساعت تیمار شد. از آزمون دفع رنگ تریپان بلو و آزمون قطعه قطعه شدن DNA به ترتیب برای بررسی مهار رشد و وقوع آپوپتوزیس استفاده شد.
نتایج: متابولیت‏های محلول در اتر باعث مهار رشد وابسته به غلظت و زمان در سلول‏های K562 گردید، بطوری که میزان IC50 24 و 48 ساعت به ترتیب برابر 1000 و 400 نانوگرم بر میلی‏لیتر بود. به علاوه، این متابولیت‏ها باعث کاهش معنی‏دار (05/0P <) در زیستایی سلول‏های K562 شد. نتایج حاصل از مشاهدات میکروسکوپ نوری و آزمون قطعه قطعه شدن DNA حاکی از القای آپوپتوزیس در سلول‏های K562 بود.
نتیجه گیری: به طور کلی، با توجه به نقایص به وجود آمده در فرآیند آپوپتوزیس در سلول‏های سرطانی و نیز وجود مقاومت دارویی در این سلول‏ها، شناسایی ترکیبات جدید القا کننده آپوپتوزیس همانند متابولیت‏های محلول در اتر می‏تواند برای مطالعات بیشتر در زمینه درمان سرطان کمک کننده باشد.
 

علمی - پژوهشی

اثر تنش سرما بر صفات تشریحی و مورفولوژی در دو رقم مقاوم و حساس برنج در مرحله جوانه‌زنی

صفحه 235-244

https://doi.org/10.52547/JCT.2.3.235

چکیده هدف: تنش‌های محیطی به ویژه تنش سرما بر روی ویژگی‌های مورفولوژی، آناتومی و فیزیولوژی گیاهان تاثیر می‌گذارند. برنج، گیاه حساس به سرما می‌باشد که محصول آن تحت این تنش تا حد زیادی کاهش می‌یابد. با توجه به اهمیت برنج، شناخت ارقام متحمل و مکانیسم دفاعی آنها در مقابل دمای پایین ضروری می‌رسد.
مواد و روش‏ها: در این پژوهش تاثیر سرما بر صفات تشریحی و مورفولوژی دو رقم مقاوم (اوندا) و حساس (نعمت) برنج (Oryza sativa) در مرحله جوانه‌زنی به مدت 8 روز تحت دماهای پایین (15 و 10 درجه سانتی‏گراد) و شاهد (25 درجه سانتی‏گراد) بررسی شد.
نتایج: نتایج نشان داد که طول و وزن خشک ساقه چه و ریشه چه هر دو رقم نعمت و اوندا تحت تنش نسبت به شاهد کاهش پیدا کرده، بطوری که در رقم نعمت در دماهای 15 و 10 درجه سانتی گراد، وزن خشک ساقه چه و ریشه چه به ترتیب با 66، 75، 5/66 و 81 درصدکاهش و طول ساقه چه و ریشه چه با 61، 69، 47 و 72 درصد کاهش نسبت به شاهد نشان داد. این تغییرات در رقم نعمت در مقایسه با رقم اوندا با کاهش بیشتری همراه بود. بررسی صفات تشریحی نیز نشان داد که در هر دو رقم تحت تاثیر تنش سرما با تغییراتی همراه بود که مهمترین این تغییرات شامل افزایش ضخامت لایه های چوب پنبه ای و کاهش میزان حفرات آئرانشیم که با سلول های پارانشیم پر شده بود، می باشد.
نتیجه گیری: تغییرات بوجود آمده در جهت افزایش مقاومت گیاه به تنش دمای پایین بود که رقم اوندا از مکانیسم دفاعی بهتری نسبت به رقم نعمت برخوردار بود.
 

علمی - پژوهشی

بررسی تنوع درون گونه ای گیاه (L.) Druce Artemisia incana در استان آذربایجان شرقی

صفحه 245-256

https://doi.org/10.52547/JCT.2.3.245

چکیده هدف: با توجه به اهمیت جنس Artemisia از جنبه اقتصادی، دارویی، خوراکی و زینتی، این بررسی به منظور تعیین و تشخیص تنوع درون گونه‌ای در جمعیت های گونهArtemisia incana  در استان آذربایجان شرقی انجام گرفت.
مواد و روش‌ها: برای بررسی تنوع درون گونه‌ای گونه A. incana در استان آذربایجان شرقی از روش تعیین زیستگاه ویژه (D.S.S.) استفاده شد. بر اساس این روش، از بین زیستگاه‌های مورد بررسی، شش زیستگاه ویژه برای این گیاه تعیین و داده‌های فلوریستیک- اکولوژیک به همراه بذر جمعیت‌های این گونه از هر زیستگاه جمع آوری گردید. پروتئین‌های ذخیره‌ای بذر استخراج و با روش الکتروفورز مطالعه شد.
نتایج: در بررسی زیستگاه‌های ویژه، 54 گونه گیاهی برای A. incana به‌عنوان گونه‌های همباش شناسایی شدند. نتایج حاصل از آنالیز داده‌های فلوریستیک منجر به تشخیص 4 گروه متمایز شد که نشان دهنده وجود تنوع درون گونه‌ای در این گیاه است. آنالیز داده‌های اکولوژیک نیز 4 گروه فوق را تایید نمود. الگوی الکتروفورزی پروتئین‌های ذخیره بذر در همه جمعیت‌ها مورد بررسی قرار گرفت و 3 گروه پروتئینی کاملا بارز برای جمعیت‌های مورد بررسی به دست آمد.
نتیجه گیری: در بررسی الگوی الکتروفورزی، وجود تفاوت در تعداد و نوع باندهای پروتئینی در جمعیت‌های مورد بررسی نشان دهنده وجود تنوع درون گونه‌ای در گونه  A. incanaاست. بنابراین در گونه مورد بررسی، گروه‌های جمعیتی معرفی شده با مارکر فلوریستیکی، توسط مارکر‌های اکولوژیکی و الگوی الکتروفورزی پروتئین‌های ذخیره‌ای بذر نیز تایید گردید که نشان می‌دهد گروه بندی فلوریستیکی می‌تواند به عنوان یک روش کم هزینه و کارآمد برای بررسی تنوع زیستی به کار رود.