مطالعه بافت شناسی و فرا ساختمان بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی (Acipenser persicus)

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

چکیده

هدف: با توجه به اینکه بررسی جامعی مرتبط با مطالعات بافت شناسی غضروف ماهیان خاویاری به ویژه تاس ماهی ایرانی صورت نگرفته است و به دلیل بومی بودن این گونه‌ی با ارزش در سواحل جنوبی دریای خزر، در این تحقیق ساختار میکروسکوپیک نوری و الکترونی بافت غضروف باله پشتی تهیه گردید تا امکان بهره مندی از آن در سایر مطالعات تخصصی مرتبط فراهم گردد. مواد و روش‏ها: مراحل معمول تهیه مقاطع بافت شناسی بر روی نمونه‏ها انجام گرفته و از قالب‏های پارافینی برش‏های شش میکرون تهیه و رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین روی آنها انجام گرفت. برای مطالعه میکروسکوپ الکترونی، نمونه‏ها پس از ثبوت اولیه و ثانویه و آبگیری، در داخل رزین آغشته گردیدند. پس از تهیه برش‏های فوق نازک50 نانومتر در داخل یورانیل استات رنگ آمیزی گردیدند. نتایج: در مطالعه میکروسکوپ نوری مشخص گردید که این بافت از پری کوندریوم، کندروبلاست و کندروسیت تشکیل شده است و تعداد قابل توجهی از سلول‏های بالغ آنها به صورت هم منشا و دارای لاکونای مشترک دیده شدند. در مطالعات فراساختاری کندروبلاست‏ها دارای تجمع ارگانل‏های داخل سلولی بیشتری نسبت به کندروسیت‏ها بوده و این تجمع در سنین بالاتر چشمگیرتر بود ولی در همه سنین بافت غضروف دارای غشای ناصاف و مضرس بود. نتیجه‏گیری: بر اساس مطالعه انجام شده بافت غضروف باله پشتی از نظر ساختار میکروسکوپ نوری و الکترونی شباهت نزدیک به بافت غضروف باله پشتی در سایر گونه‏ها را داشته اما تفاوت جزئی مشاهده گردید که قابل گزارش می‏باشد.  

کلیدواژه‌ها


مقاله پژوهشی                                                                                                                        مجله سلول و بافت (علمی - پژوهشی)

                                                                                                                                             جلد 2، شماره3، پاییز 1390، 211-203

 

مطالعه بافت شناسی و فرا ساختمان بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی (Acipenser persicus)

 

تراب قنبری، رحیم عبدی*، احمد سواری

 

- گروه بیولوژی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر

* پست الکترونیک نویسنده مسئول: abdir@kmsu.ac.ir

 

تاریخ دریافت: 12/6/1390                               تاریخ پذیرش: 1/11/1390

 


چکیده

هدف: با توجه به اینکه بررسی جامعی مرتبط با مطالعات بافت شناسی غضروف ماهیان خاویاری به ویژه تاس ماهی ایرانی صورت نگرفته است و به دلیل بومی بودن این گونه­ی با ارزش در سواحل جنوبی دریای خزر، در این تحقیق ساختار میکروسکوپیک نوری و الکترونی بافت غضروف باله پشتی تهیه گردید تا امکان بهره مندی از آن در سایر مطالعات تخصصی مرتبط فراهم گردد.

مواد و روش‏ها: مراحل معمول تهیه مقاطع بافت شناسی بر روی نمونه‏ها انجام گرفته و از قالب‏های پارافینی برش‏های شش میکرون تهیه و رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین روی آنها انجام گرفت. برای مطالعه میکروسکوپ الکترونی، نمونه‏ها پس از ثبوت اولیه و ثانویه و آبگیری، در داخل رزین آغشته گردیدند. پس از تهیه برش‏های فوق نازک50 نانومتر در داخل یورانیل استات رنگ آمیزی گردیدند.

نتایج: در مطالعه میکروسکوپ نوری مشخص گردید که این بافت از پری کوندریوم، کندروبلاست و کندروسیت تشکیل شده است و تعداد قابل توجهی از سلول‏های بالغ آنها به صورت هم منشا و دارای لاکونای مشترک دیده شدند. در مطالعات فراساختاری کندروبلاست‏ها دارای تجمع ارگانل‏های داخل سلولی بیشتری نسبت به کندروسیت‏ها بوده و این تجمع در سنین بالاتر چشمگیرتر بود ولی در همه سنین بافت غضروف دارای غشای ناصاف و مضرس بود.

نتیجه‏گیری: بر اساس مطالعه انجام شده بافت غضروف باله پشتی از نظر ساختار میکروسکوپ نوری و الکترونی شباهت نزدیک به بافت غضروف باله پشتی در سایر گونه‏ها را داشته اما تفاوت جزئی مشاهده گردید که قابل گزارش می‏باشد.

واژگان کلیدی: بافت شناسی، بافت غضروف، باله پشتی، تاس ماهی ایرانی

 

 

 

 


مقدمه

تاس ماهیان دارای بدن کشیده، دراز، دوکی شکل و پوشیده از پنج ردیف طولی از صفحات استخوانی می‏باشند. باله دمی آنها نامتجانس می‏باشد و به وسیله شعاع های غضروفی به بدن محکم شده­اند (1). تاس ماهی ایرانی یکی از مهم ترین ماهیان خاویاری دریای خزر است و بطور عمده در نواحی جنوبی دریای خزر زیست می‏کند (2). جنس نر تاس ماهی ایرانی در سن 8 سالگی و جنس ماده آن در سن12 سالگی به بلوغ می‏رسد (3). این ماهی بطور طبیعی برای تخم ریزی وارد رودخانه‏های کورا، ولگا و اورال می‏شود (4). ماهی خاویاری ایرانی همانند اکثر ماهیان خاویاری دارای اسکلت داخلی از جنس غضروف می‏باشد (5). در ماهیان خاویاری از جمله ماهی خاویاری ایرانی بخاطراحتیاجات عملکردی متفاوت بافت غضروف، غضروف‏های شفاف و الاستیک در اندام‏های مختلف از جمله در بافت‏های غضروفی باله‏ها پدید آمده‏اند (6) .بافت غضروف از ماتریکس خارج سلولی و کندروبلاست‏ها و کندروسیت‏ها تشکیل شده است (7). در سیتوپلاسم سلول های غضروفی یک دستگاه گلژی کاملا توسعه یافته موجود است و به علاوه میتوکندرهای کشیده، قطرات چربی و مقدار متفاوتی گلیکوژن در آن موجود است. در دوره رشد غضروف دستگاه گلژی بزرگ و نمایان‏تر می‏شود. در چنین شرایطی که غضروف دارای رشد فعال و سریع می‏باشد با میکروسکوپ الکترونی قابل دید می‏باشد که شبکه آندوپلاسمیک دانه‏دار به خوبی توسعه یافته و دارای سیسترناهای نسبت متسعی می‏باشد. دستگاه گلژی متسع شده و در مجاورت آن واکوئل‏های کوچک و بزرگی که گاها حاوی مواد مواج و رسوبی است. در بافت غضروفی که رشد فعالی ندارد شبکه آندوپلاسمیک توسعه‏ی کمتری داشته و دستگاه گلژی وضوح زیادی ندارد (8). ماهیان خاویاری دارای غضروف‎های تخصص یافته‏ی متنوعی هستند که تا حدی با مهره داران عالی‏تر فرق دارند. تاس ماهی ایرانی از نوع آنادروموس و به علت پراکندگی آن در ناحیه جنوبی دریای خزر به این نام نامیده می‏شود. اسکلت این ماهیان، از استخوان و غضروف تشکیل شده است که توسط رباط ها به هم متصل می‏گردند. بافت غضروف از کندروسیت‏ها، کندروبلاست‏ها و ماده‏ی زمینه‏ای غضروفی تشکیل شده است که دارای پوششی به نام پری کندریوم در اطراف می‏باشند. ماهیان ماده به علت توسعه یافتگی اسکلت داخلی بافت غضروفی از ماهیان نر به ویژه در زمان رسیدگی جنسی دارای اندازه بزرگ‏تر می‏باشند (9). با توجه به اینکه بررسی جامعی مرتبط با مطالعات بافت شناسی غضروف ماهیان خاویاری بویژه تاس ماهی ایرانی صورت نگرفته است و نیز با توجه به بومی بودن این گونه‏ی با ارزش در سواحل جنوبی دریای خزر در این تحقیق ساختار میکروسکوپیک نوری و الکترونی بافت غضروف باله پشتی تهیه گردید تا امکان بهره‏مندی از آن در سایر مطالعات تخصصی مرتبط فراهم گردد.

 

مواد و روش‏ها

در این مطالعه، از بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی،40 روزه (قبل از رهاسازی)، یکساله و چهارساله که امکان تهیه فقط در این سنین وجود داشت نمونه‏های 5 میلی‏متری تهیه و جهت بررسی با میکروسکوپ نوری و الکترونی گذاره به ترتیب در محلول بوئن و گلوتارآلدئید 4 درصد فیکس شدند (10). سپس جهت انجام سایر مراحل به آزمایشگاه بافت‏شناسی انیستیتو تحقیقات بین المللی ماهیان خاویاری دکتر دادمان رشت منتقل شدند. در مطالعه کلاسیک و نوری، جهت بررسی ساختاری بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی نمونه‏ها پس از گذشت 24 ساعت از بوئن خارج و برای از بین بردن بقایای رنگ زرد فیکساتیو چندین بار در الکل 70 درصد شستشو داده و سپس سایر مراحل معمول بافت شناسی مانند آبگیری، شفاف سازی و آغشتگی به پارافین در دستگاه پاساژ بافت انجام شد. در نهایت از قالب‏های پارافینی برش‏هایی به ضخامت 6 میکرون توسط میکروتوم Leitz 1512 ساخت آلمان تهیه گردید (11). برای رنگ آمیزی مقاطع بافتی از روش‏های هماتوکسیلین- ائوزین (H&E) و ورهوف(Verhoff) استفاده گردید. پس از طی مراحل چسباندن لامل بر روی لام، لام‏های تهیه شده توسط میکروسکوپ نوری E-600 Nikon ساخت ژاپن مورد مطالعه قرار گرفتند و از آنها فتومیکروگراف‏های لازم تهیه گردید (11). برای مطالعه‏ی فراساختاری بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی نمونه‏های فیکس شده در گلوتارآلدئید 4 درصد پس از 8 ساعت برای نگهداری طولانی مدت پس از فیکس شدن اولیه، به بافر گلوتار آلدئید 1 درصد انتقال داده شدند. برای آماده‏سازی نمونه‏های بافتی میکروسکوپ الکترونی گذاره، با استفاده از بافر کوکادیلات سدیم 15/0 مولار طی سه مرحله با زمان‏های برابر 15 دقیقه‏ای شستشو داده شدند و سپس تثبیت ثانویه‏ی آنها به کمک محلول آبی 1 درصد تترا اکسید اسمیوم، به مدت 2 ساعت انجام گرفت. پس از شست و شوی ثانویه، آبگیری از  نمونه‏های بافتی با استفاده از استون با درصد های مختلف (30 درصد، 50 درصد، 75درصد، 95 درصد، 100 درصد، 100 درصد و 100 درصد) در زمان‏های 15 دقیقه‏ای انجام گرفت سپس از نمونه‏های آبگیری شده با استفاده رزین خالص قالب گیری به عمل آمد. قالب‏های تهیه شده جهت پلی مریزاسیون، به مدت 24 ساعت در دستگاه آون در درجه حرارت 70 درجه سانتی‏گراد قرار داده شدند و سپس از آنها با دستگاه اولترامیکروتوم C.reichert , austria OM3)) برش‏‏هایی به ضخامت50 نانومتر تهیه شد. برش‏های تهیه شده از بافت غضروف باله پشتی با استفاده از اورانیل استات و سیترات سرب رنگ آمیزی شد و سپس توسط میکروسکوپ الکترونی گذاره مدل Philips CM10 مورد بررسی قرار گرفتند (10). جهت آنالیز داده‏ها و شاخص‏های مورفوسیتولوژی بافت غضروف باله پشتی، با استفاده از نرم افزار Biocom با استفاده از ده میدان میکروسکوپی تعداد گروه‏های ایزوژنیک شمارش گردید و در نهایت با استفاده از نرم افزارExcel  وSpss  مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند (6).

 

نتایج:

ساختار بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی: در مطالعه میکروسکوپی، بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی پری کوندریوم، کندروبلاست و کندروسیت تشخیص داده شدند. پری کوندریوم به شکل غلاف و لایه‏ای که سلول‏های غضروفی را احاطه کرده بود، مشاهده گردید (شکل1). در این مطالعه اندازه‏گیری پری کوندریوم بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی افزایش تدریجی اندازه‏ی این لایه را نشان داد.

 

شکل1: مقطع عرضی بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی. رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین. x20. :P پری کوندریوم باله پشتی

 

کندروبلاست‏های بافت غضروف باله پشتی در فاصله نزدیک‏تری به پری‏کوندریوم و به اشکال گرد و کشیده و فاقد لاکونا تشخیص داده شدند (شکل2). همچنین اندازه گیری میکروسکوپی تعداد و مساحت کندروبلاست‏ها، کاهش تدریجی در تعداد و افزایش مساحت کندروبلاست‏ها را نشان داد.

 

شکل 2: مقطع عرضی بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی. رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین. x20. A: کندروبلاست باله پشتی

 

کندروسیت‏های باله پشتی تاس ماهی ایرانی، به شکل گرد یا کشیده‏ی دارای لاکونا بیشتر در مقاطع میانی دیده شد. هسته این سلول‏ها در مرکز یا بخش کناری سلول مشاهده گردید (شکل3).

 

شکل 3: مقطع عرضی بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی. رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین. x20. B: کندروسیت باله پشتی

 

تعداد محدودی از کندروسیت‏های هم منشا            (Isogenous groups) بصورت سلول‏هایی با دو هسته و لاکونای مشترک در بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی مشاهده گردید (شکل 4). تعداد کم گروه‏های ایزوژنیک در بافت غضروف باله پشتی، نشان می‏دهد که رشد درون بافتی در این بافت کم است. شمارش تعداد گروه‏های ایزوژنیک نشان داد که تعداد این گروه‏ها از مرحله قبل از رهاسازی تا بلوغ فیزیولوژیک بصورت تدریجی کاهش می‏یابد.

 

شکل 4: مقطع عرضی بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی. رنگ آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین. x20. C: گروههای ایزوژنیک باله پشتی

مطالعات میکروسکوپی حاکی از آن است که رشد بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی  بیشتر تحت تاثیر تمایز سلول‏های پری کوندریومی و کندروبلاست‏های آن می‏باشد (شکل5).

در رنگ آمیزی ورهوف بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی  فیبرهای الاستیک به مقدار زیادی در مقاطع بافتی غضروف باله پشتی دیده شد. تجمع فیبرهای الاستیک در اطراف لایه پری کوندریوم بیشتر از نواحی میانی مقاطع بافتی مشاهده گردید که نشان دهنده الاستیکی بودن بافت مورد نظر می‏باشد (شکل6). در نمودار 1 تعداد گروه های ایزوژنیک باله پشتی در سه سن مورد مطالعه در ده میدان میکروسکوپی در تاس ماهی ایرانی شمارش و مقایسه گردیده است.

 

نمودار1. تعداد گروه های ایزوژنیک بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی بر اساس(Mean±SD)

 

   
   

شکل5(VI ,III ,II ,I): رشد بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی. x20

I. مقطع عرضی غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی چهل روزه. رنگ آمیزی: ورهوف. x20

II. مقطع عرضی غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی چهل روزه. رنگ آمیزی: هماتوکسیلین- ائوزین. x20

III. مقطع عرضی غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی یکساله. رنگ آمیزی: هماتوکسیلین- ائوزین. x20

VI. مقطع عرضی غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی چهار ساله. رنگ آمیزی: هماتوکسیلین- ائوزین. x20

 

 

شکل 6: مقطع عرضی بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی. رنگ آمیزی: ورهوف x20.

EF: فیبرهای الاستیک.

 

فراساختار بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی:  بررسی‏های فراساختاری بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی یک ساله نشان داد که کندروبلاست‏های آن فاقد لاکونا و دارای مخازن گسترده‏ای از شبکه آندوپلاسمی خشن و تعداد قابل توجهی میتوکندری و تعدادی دستگاه گلژی متراکم در اطراف هسته بود. کندروسیت­های بافت غضروف باله پشتی دارای لاکونای مشخص و شبکه آندوپلاسمی خشن گسترده، مانند کندروبلاست‏های آن بود ولی تعداد میتوکندری و دستگاه گلژی محدودتری نسبت به این سلول‏ها دارا بودند. در بررسی‏های فراساختاری بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی، ماده‏ی زمینه‏ای اطراف سلول‏های غضروفی دارای شبکه گسترده‏ای از فیبریل‏های کلاژن دیده شد (شکل7و8 .A1،B1).

 

 

 

 

 

 

 

شکل7:  نمای فراساختاری کندروبلاست­های بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی.   

کندروبلاست­ها و اندامک­ های داخل سلولی در تاسماهی ایرانی 40 روزه (A1)، یکساله(A2) و چهارساله (A3).

N: هسته، Nu: هستک، RER: شبکه آندوپلاسمی، Mi: میتوکندری، Me: زوائد انگشتی

 


 

 

 

 

 

 

شکل 8: نمای فراساختاری کندروسیت­های بافت غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی.

روند کاهشی اندامک­های داخل سلولی در کندروسیت­های بافت غضروف تاس ماهی ایرانی 40 روزه (B1) تاس ماهی ایرانی یکساله (B2) و چهارساله (B3). هستک (Nu)، نواحی یوکروماتینی(U) و هتروکروماتینی(H) واضح در زیر پوشش هسته از خصوصیات بارز این سلول­ها می باشد.

N: هسته، Nu: هستک، RER: شبکه آندوپلاسمی، Mi: میتوکندری، Me: زوائد انگشتی، H: نواحی هتروکروماتین، U: نواحی یوکروماتین، E: نواحی الکترون دنس

 

 

سلول‏های غضروفی در این مراحل دارای غشای مضرس و ناصاف و دارای زواید انگشتی دیده شدند (شکل7، Me) که این زواید در کندروسیت‏ها بزرگ تر از کندروبلاست‏ها بودند (شکل8،Me). کندروبلاست‏ها دارای هسته مشخص (شکل8،N) و کندروسیت‏ها دارای هسته با هستک واضح میانی مشاهده شدند (شکل3،N و Nu). درکندروبلاست‏ها و کندروسیت‏های غضروف باله پشتی تاس ماهی ایرانی 40 روزه، شبکه آندوپلاسمی دانه‏دار بصورت مخازن متعدد و گسترده دور تا دور هسته مشاهده شد (شکل 7 و 8،A1،B1 ،RER ) که قسمت اعظم سیتوپلاسم سلول را در برگرفته بود. تعداد زیادی از میتوکندری‏های گرد یا کشیده با غشای دولایه در اطراف و لابلای شبکه آندوپلاسمی دانه‏دار این سلول‏ها مشاهده شد (شکل7،A1، B1، Mi) دستگاه گلژی گسترده‏ای در فضای کناری هسته‏ی برخی از کندروبلاست‏های غضروف تاس‏ماهی ایرانی 40 روزه دیده شد. شبکه آندوپلاسمی دانه‏دار کندروبلاست‏ها و کندروسیت‏های غضروف باله پشتی تاس‏ماهی ایرانی یکساله از گستردگی کمتری نسبت به مرحله قبل خود دیده شد (شکل7و8، A2، B2، RER). ولی نسبت به سلول‏های غضروفی باله پشتی تاس‏ماهی ایرانی چهارساله، شبکه‏ی گسترده‏تری را دارا بودند (شکل7و8 ،A3، B3، RER). تعداد میتوکندری‏ها به سمت مراحل بلوغ روند کاهشی را نشان داد، به شکلی که تعداد کمتری میتوکندری در مراحل بلوغ دیده شد (شکل7و8 ،A3،B3 ، Mi). نواحی یوکرماتینی (شکل8،B3 ، U) در لابلای نواحی هتروکروماتینی زیر پوشش هسته‏ی سلول‏های غضروفی باله پشتی تاس­ماهی ایرانی بویژه کندروسیت‏ها به وضوح دیده شد (شکل8،B3 ،H ). نواحی الکترون دنس (احتمالا گلیکوژن) در سیتوپلاسم کندروسیت‏ها در فضای دورتادور هسته مشاهده شدند (شکل8،E ،(B1   ولی در اطراف هسته کندروبلاست‏ها این نواحی به شدت نواحی الکترون دنس کندروسیت‏ها نبود.

 

بحث

در مطالعه حاضر سلول‏های بسیار مجتمع و بیضی شکل در محل تشکیل غضروف دیده شد. بافت غضروف در اسکلت ماهیان از کندروسیت‏ها و ماده‏ی زمنیه‏ای غضروفی تشکیل شده است که دارای پوششی به نام پری‏کندریوم می‏باشد (9). در یک     تحقیق مشخص گردید که بافت غضروفی پوزه            Physter macrocephalus، از سلول‏های گرد که بصورت فردی یا گروهی در مرکز و سلول‏های کشیده‏تر در اطراف، تشکیل شده است که توسط لایه‏ی پری کوندریوم احاطه شده‏اند و ماتریکس خارج سلولی آنها به شکل همگن تقریبا 50 درصد از حجم غضروفی را پر کرده است. همچنین در آن تحقیق مشخص شد که تکامل کم لایه‏ی پری‏کندریوم گویای رشد درون بافتی غضروف پوزه در Physter macrocephalus می‏باشد (11). نتایج مطالعات بافت‏شناسی این تحقیق نشان داد که  بافت غضروف تاس‏ماهی ایرانی از سلول‏های کندروبلاست ایجاد می‏شوند. این سلول‏ها مسئول ساخت سلول‏های جوان غضروفی می‏باشند در مقاطع بافتی غضروف باله پشتی تاس‏ماهی ایرانی، پری‏کوندریوم دولایه که سلول‏های غضروفی را احاطه کرده بود مشاهده گردید. کندروبلاست‏های فاقد لاکونا در فاصله‏ی نزدیک‏تری به این لایه به اشکال کشیده یا چند وجهی مشاهده شدند که به سمت مقاطع میانی بافت غضروف به کندروسیت‏های دارای لاکونای مشخص تبدیل شدند. تعداد قابل توجهی از این کندروسیت‏ها، به شکل هم منشا و چند سلول در یک لاکونای مشترک در مقاطع بافتی دیده شدند که فراوانی این گروه‏های ایزوژنیک در مرحله قبل از رهاسازی، گویای رشد درون بافتی بیشتر در بافت غضروف باله پشتی تاس‏ماهی ایرانی در مراحل پایین‏تر را دارد. مشخص شده است که کندروبلاست‏ها سلول‏هایی به شکل بیضی با غشای ناصاف هستند که شبکه آندوپلاسمی متسع و فراوانی دارند و ارگانل‏های داخل سلولی آنها بیشتر از کندروسیت‏ها می‏باشد (12). باغبان اسلامی نژاد و همکاران (13) در مطالعه ساختار حاصل از تمایز سلول‏های بنیادی مزانشیمی موش در مقایسه با غضروف هیالن دنده‏ای در بررسی مقاطع نازک بیان داشتند که کندروسیت‏های غضروف دنده‏ای سطحی ناصاف داشته و هسته‏ی آنها کشیده است و در داخل هسته به ویژه در زیر پوشش آنها مناطق هتروکروماتینی را گزارش نمودند. همچنین اظهار داشتند که سیتوپلاسم سلولی حاوی چند مخزن شبکه آندوپلاسمی دانه‏دار و یک دستگاه گلژی و چند میتوکندری با سطح مقطع گرد بود و در داخل سیتوپلاسم به صورت پراکنده مناطق با تجمع الکترون وجود داشت. در مطالعه‏ی فراساختاری غضروف باله پشتی تاس‏ماهی ایرانی، سلول‏های جوان غضروفی ارگانل‏های تکامل یافته‏تری به نسبت کندروسیت‏ها دارا بودند ولی غشای هر دو مضرس دیده شد ولی در سیتوپلاسم کندروبلاست‏ها نقاط تجمع الکترون کمتری نسبت به کندروسیت‏ها مشاهده شد. مناطق یوکروماتینی در زیر پوشش هسته‏ی سلول‏های غضروفی در بین مناطق هتروکروماتینی وجود داشت. به صورت کلی گستردگی اندامک‏های داخل سلولی در کندروبلاست‏های غضروف باله پشتی تاس‏ماهی ایرانی به نسبت کندروسیت‏ها، حاکی از فعال تر بودن این سلول‏ها است و روند کاهشی اندامک‏های داخل سلولی به سمت مراحل بلوغ می تواند به جهت کاهش فعالیت غضروف زایی در مراحل بلوغ باشد همچنین کندروبلاست‏‏های غضروف باله پشتی در فاصله نزدیکتری با پری کوندریوم و به اشکال گرد یا کشیده و فاقد لاکونا تشخیص داده شدند و سلول‏های بالغ غضروفی (کندروسیت ها) نیز به اشکال گرد یا کشیده ولی دارای لاکونای مشخص در بخش‏های میانی مقاطع بافتی دیده شدند.

 

نتیجه گیری

در مطالعه حاضر مشخص شده است که بافت غضروف باله پشتی در تاس ماهی ایرانی از سلول‏هایی به نام کندروبلاست ایجاد شده و این سلول‏ها مسئول ساخت سلول‏های جوان غضروفی می‏باشند. همچنین این سلول‏ها از نظر ساختار بافت شناسی به وسیله میکروسکوپ نوری و الکترونی شباهت نزدیک به بافت غضروف باله پشتی در سایر گونه‏ها را داشته ولی دارای تفاوت‏های اندکی بوده که در این تحقیق گزارش شده است.

 

  1. Bemis WE, Findeis EK, Grande L. An Over view of Acipenseriformes. Environ. Biol. Fish. 1997; 48: 25–71 .
  2. Ovissipour M, Abedian A, Motamedzadegan A, Rasco B, et al. The effect of  enzymatic hydrolysis time and temperature on the properties of protein hydrolysates from persian sturgeon (Acipenser persicus) viscera,Food Chemistry. 2009; 115: 238-242.
  3. Lucas MC, Baras E. Migration of FreshWater. Departmant of Biological Sciences, University of Durham, UK. 2001; 146.
  4. Holcik J. The Freshwater Fishes of Europe. Aula–Verlag Gmbh , Wiesbaden Verlag fur Wissenchaft und Forschung. 1989; 345-365.
  5. Vasil ED, Grunina AS, Recoubratsky AV. The Pattern of Manifestation of Some Morphological Characters in Androgenetic Nucleo_Cytoplasmatic Hybrids of the Persian Acipenser persicus and Russian A. gueldenstaedtii Sturgeons in the Postlarval Ontogeny.Vopr. Ikhtiol. 2001; 41 (4): 530–537.
  6. Fontana FA Cytogenetic Approach to the Study of Taxonomy and Evolution in Sturgeons. J Appli  Ichthyol. 2002; 18: 226–233.
  7. Wilson W, Donkelaar C, Rietbergen R, Huiskes R.The role of computational models in the search for the mechanical behavior and damage mechanisms of articular Cartilage. Medical Engineering & Physics. 2005; 27: 810-826.
  8. Dezfolian A, Shariatzadeh M. [Histology].Aeeg Press. 2008; 225-235. [Persian].
  9. Billard R, Lecointre G. Biology and Conservation of Sturgeon and Paddlefish. Rev Fish Biol. 2001; 10: 355-392.
10. Giuseppe M, Giuliano P. Morphology and biomechanics of articular cartilage. IJAE. 2010; 115: 192-198.

11. Huggenberger S, Ridgway SH, Oelschlager HA, Kirschenbauer I, et al. Histological analysis of the nasal roof Cartilage in neonate Sperm Whale (Physter macrocephalus-Mammalia. Odontoceti). Zoologischer Anzeiger. 2006; 244: 229-238.

12. Jungueira Lc, Carneiro J, Kelly Ro. Cartilage basic histology. 7th edition Newjersy. 1992; 9-132.

13. Bagheban slaminegad M, Taghiyar L, Piryaee A. [Study of cartilage structure of mesanchimal steam cells in comparsion with hyaline costal cartilage]. 2008; 59(17): 24-34. [Persian].