فصلنامه
دوره و شماره: دوره 8، شماره 2، تابستان 1396 
علمی - پژوهشی

خاموشی ژن انتهایی بیوسنتز آلکالوئیدهای پاپاورین و سنگوینارین (DBOX) در گیاه دارویی شقایق با استفاده از فن VIGS

صفحه 109-119

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.109

کامران سمیعی، احمد اسماعیلی، فرهاد نظریان فیروزآبادی، سید محسن سهرابی

چکیده هدف: در این پژوهش، به‏منظور بررسی تاثیر خاموشی بر بیان ژن کلیدی DBOX (که آنزیم نهایی بیوسنتز دو آلکالوئید سنگوینارین و پاپاورین را کد می‌کند)، از فن VIGS در گونه ای از خشخاش (Papaver somniferum L.) استفاده شد.
 مواد و روش‌ها: قطعه 350 جفت بازی از توالی ژن DBOX (در محدوده  bp1462-1112) براساس تولید بیشترین تعداد siRNA با طول 21 نوکلئوتید انتخاب شد. پس از همسانه‌سازی این قطعه در ناقل واسط pTZ57R/T و انتقال به ناقل ویروسی pTRV2، مایع تلقیح آگروباکتریوم حاوی سازه خاموشی به برگ‌های بوته‌های گیاه تزریق شد. گیاهان تراریخت اولیه توسط واکنش PCR با استفاده از آغازگرهای ژن کد کننده پوشش پروتئینی ویروس (CP) انتخاب و غربالگری ثانویه توسط تکنیک PCR نیمه کمی صورت گرفت. در مرحله بعد نمونه‌هایی با بیشترین خاموشی (کمترین بیان) ژن مورد نظر توسط تکنیک real-time RT-PCR مورد بررسی قرار گرفتند.
نتایج: صحت همسانه‌سازی در پلاسمیدهای  pTZ57R/Tو pTRV2 با استفاده از واکنش‌های PCR و هضم آنزیمی تائید شد. براساس نتایج PCR نیمه کمی، تعداد 5 بوته تراریخت با کمترین بیان برای ژن DBOX انتخاب شدند. نتایج نهایی real-time RT-PCR به‏طور متوسط بیانگر کاهش نسبی 81 درصدی در بیان رونوشت‌های ژن DBOX در گیاهان تراریخت در مقایسه با گیاهان کنترل (تلقیح شده با پلاسمید خالی pTRV2) بود.
نتیجه‌گیری: به‏طور کلی نتایج نشان داد که فن VIGS به‏طور موفقیت آمیزی می‌تواند میزان بیان ژن DBOX را در گیاه خشخاش کاهش دهد. به‏علاوه از نتایج به‏دست آمده در خصوص این ژن، می‌توان در درک بیشتر مسیر بیوسنتزی آلکالوئیدهای گیاه خشخاش و تولید گیاهان تراریخت با اهداف مهندسی متابولیت بهره برد.
 

علمی - پژوهشی

اثر استنشاقی نانو ذرات مغناطیسی اکسید آهن بر روی بیان پروتئین p53 در بیضه موش‌های نژاد Balb/C به‏روش ایمونوهیستوشیمی

صفحه 120-126

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.120

حامده کریمی، ویدا حجتی، عبدالحسین شیروی

چکیده هدف: هدف از مطالعه حاضر، بررسی تاثیر نانو ذرات مغناطیسی اکسید آهن بر روی بیان پروتئین p53 در بافت بیضه­ی موش آزمایشگاهی انجام شد.
مواد و روش­ها: در این مطالعه، هجده سر موش­ آزمایشگاهی نر نژاد Balb/C به سه گروه شش تایی تقسیم شدند که شامل: گروه کنترل که نانو ذرات را استنشاق نکردند. گروه­های تجربی 1 و 2 به ترتیب نانو ذرات مغناطیسی اکسید آهن را با دوزهای 1000 و2000 میکروگرم بر میلی­لیتر به‏طور روزانه به مدت 45 دقیقه در طی 8 روز، استنشاق کردند. در پایان هشت روز، موش­ها تشریح شده، بافت بیضه خارج شده و پردازش بافتی انجام شد. تغییرات ایجاد شده در میزان بیان پروتئین p53 با استفاده از روش ایمونوهیستوشیمی (رنگ­آمیزی آویدین ـ بیوتین) و شمارش سلول­ها ارزیابی شد.
نتایج: نانو ذرات اکسید آهن استنشاقی با نفوذ به بافت بیضه باعث افزایش معنی­دار بیان پروتئین p53 در گروه­های تجربی شدند (05/0p < ).
نتیجه­گیری: با استنشاق نانو ذرات مغناطیسی اکسید آهن در دوزهای 1000 و2000 میکروگرم بر میلی­لیتر، افزایش معنی­داری در بیان پروتئین p53 در بافت بیضه نسبت به گروه کنترل مشاهده شد. با افزایش دوز نانوذرات، بیان پروتئین نیز افزایش یافت.
 

علمی - پژوهشی

بررسی میزان بقا، آپوپتوزیس و بیان ژنP75NTRدر سلول های بنیادی مشتق از بافت چربی به هنگام تمایزعصبی دربی‌وزنی شبیه‌سازی شده

صفحه 127-139

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.127

وجیهه زرین پور، زهرا حاج ابراهیمی، مجتبی جعفری نیا

چکیده هدف: در مطالعه حاضر اثر بی‌وزنی بر میزان مرگ و میر سلولی و بیان ژن p75NTR قبل و بعد از تمایز عصبی سلول‌های مزانشیمی مشتق از بافت چربی بررسی شد.
مواد و روشها:در این مطالعه ابتدا سلول‌های بنیادی مزانشیمی ‌از بافت چربی جدا و کشت و تمایز داده شد. دستگاه کلینواستت تک محوره برای شبیه‌سازی بی‌وزنی به‏مدت 6، 24 و 72 ساعت استفاده شد. از سلول‌ها استخراج RNA صورت گرفت و تغییرات بیان ژن‌ با تکنیک Real-time PCR بررسی شد. میزان زنده بودن سلول‌ها با روش MTT  و میزان آپوپتوزیس با تست انکسین اندازه‌گیری شد.
نتایج: نتایج ما نشان داد که بی‌وزنی به‏طور قابل توجهی منجر به کاهش میزان بیان p75NTR در سلول‌های مزانشیمی شد. بی‌وزنی تاثیر معنی‌داری بر میزان زنده بودن سلول‌ها قبل و بعد از القای تمایز به سلول‌های شبه عصبی نداشت؛ اما میزان آپوپتوزیس را در سلول‌های تمایزنیافته در مقایسه با نمونه‌های کنترل کاهش داد.
نتیجه‌گیری: با توجه به کاهش میزان مرگ و میر و افزایش پتانسیل تمایزی سلول‌ها، بی‌وزنی می‌تواند به‏عنوان ابزاری قدرتمند و محیط جدیدی برای کشت و تمایز سلول‌های عصبی و دستیابی به درمان‌هاى پیوند موفق‌ترمعرفی شود.
 

علمی - پژوهشی

بررسی ریخت شناسی و هیستولوژی کرک در شش گونه از جنس Nepeta با استفاده از میکروسکوپ نوری و الکترونی نگاره

صفحه 140-150

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.140

سید مهدی طالبی، محبوبه یار محمدی

چکیده هدف: در این مطالعه ریخت شناسی و هیستولوژی کرک‏های ترشحی و غیر ترشحی در شش گونه از جنس Nepeta در ایران بررسی شد.
مواد و روش‏ها: شش گونه از جنس Nepeta از نقاط مختلف ایران جمع آوری شد. از هر گونه یک جمعیت و از هر جمعیت سه فرد  به‏صورت تصادفی انتخاب شدند. از هر فرد یک برگ بالغ جدا شده و بعد از تثبیت نمونه‏ها، تهیه  برش‏های دستی و رنگ آمیزی مضاعف، انواع کرک‏های برگ با میکروسکوپ نوری مطالعه شدند. در مطالعات میکروسکوپ الکترونی، قطعه‏ای از برگ بعد از طلا پوشی داخل میکروسکوپ الکترونی نگاره قرار گرفته و عکس‏هایی با بزرگ‏نمایی مختلف از آن تهیه شد. از نرم افزار SPSS جهت تجزیه و تحلیل داده‏ها استفاده شد.
نتایج: تعداد سیزده نوع کرک غده‏ای و غیر غده‏ای در سطح برگ گونه‏های مورد مطالعه وجود داشت. شکل و تراکم کرک‏های مشاهده شده در بین گونه‏ها متفاوت بود و آزمون ANOVA تفاوت‏های معنی‏داری را در تعداد  کرک‏ها در بین گونه‏ها نشان داد. مهم‏ترین کرک‏های غده‏ای در گونه‏های مورد مطالعه، انواع صفحه‏ای و سردار بودند. همچنین کرک‏های غیر غده‏ای به‏دو شکل منشعب و غیر منشعب وجود داشتند که نوع منشعب فقط در یک گونه مشاهده شد.
نتیجه گیری: با توجه به تفاوت تعداد کرک‏های غده‏ای در بین گونه‏های مورد بررسی می‏توان چنین پیش بینی نمود که میزان روغن‏های اسانسی موجود در گیاه بین گونه‏های مختلف متفاوت بوده و همچنین توانایی نگه‏داری اسانس در بین گونه‏ها متفاوت است و همچنین می‏توان از کرک‏ها جهت بهبود رده بندی این جنس استفاده نمود. 
 

علمی - پژوهشی

تاثیر نانو ذرات اکسید روی (ZnO) بر ویژگی‌های جوانه زنی، بیوشیمیایی و فراساختار سلولی گیاه کرچک (L. communisRicinus)

صفحه 151-164

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.151

الهام اسپرهم، سکینه سعیدی سار، هما محمودزاده آخرت، محمدرضا هادی

چکیده هدف: این تحقیق به‏منظور مطالعه تاثیر غلظت‌های مختلف نانوذرات اکسید روی بر جوانه زنی، مقدار رنگیزه‌های فتوسنتزی، محتوای قند و بررسی فراساختار برگ گیاه کرچک بود
مواد و روش‌ها: آزمایش در شرایط کشت گلخانه به صورت کاملا تصادفی با 3 تکرار طراحی شد. گیاهان در معرض غلظت‌های مختلف (صفر، 500،100،10  و1000میلی گرم بر لیتر) نانو ذرات اکسید روی قرار گرفتند. ویژگی‌های فراساختاری برگ توسط میکروسکوپ الکترونی  TEM در تیمار 1000میلی گرم بر لیتر مطالعه شد.
نتایج: تیمار گیاه با نانواکسید روی در غلظت10 میلی گرم برلیتر سبب افزایش و در غلظت بالاتر از 10 میلی گرم برلیتر به‏طور معنی‏داری سبب کاهش در سرعت و درصد جوانه زنی، طول ریشه‌چه ،ساقه چه و میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی شد. میزان قندهای محلول در برگ با افزایش غلظت نانو ذرات افزایش معنی‏داری پیدا کرد. تصاویر میکروسکوپ الکترونی TEM، تجمع نانو ذرات اکسید روی و از هم پاشیدگی دیواره و غشا سلولی و همچنین بد شکلی و کاهش تعداد کلروپلاست‌ها را در تیمار 1000میلی گرم برلیتر در مقایسه با شاهد نشان داد.
نتیجه‌گیری: با کاربرد غلظت‌های فزاینده نانو ذره اکسید روی یک تنش اکسیداتیو در گیاه کرچک بروز می‌کند که به‏دنبال آن پارامترهای جوانه زنی و میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی درآن کاهش یافته و آسیب‌های فراساختاری در سلول‌های برگ آن ایجاد می‌شود و گیاه در پاسخ به این تنش میزان قند خود را نیز افزایش می‌دهد.    
 

علمی - پژوهشی

بهینه سازی کالوس زایی و تاثیر الیسیتور‌‌های زیستی و غیر زیستی بر میزان ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی سیاه‌دانه در شرایط آزمایشگاهی

صفحه 165-184

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.165

علی سبحانی زاد، محمود سلوکی، بهمن فاضلی نسب

چکیده هدف: هدف از تحقیق، بهینه‌سازی کالوس­زایی و بررسی اثر الیسیتورهای عصاره مخمر و نانو نقره بر میزان ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی گیاه دارویی سیاه‌دانه تحت شرایط کشت بافت است.
مواد و روش­ها: آزمایش به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. فاکتورهای کالوس­زایی: ریزنمونه (ریشه، هیپوکوتیلدون، برگ و کوتیلدون) و تنظیم‌کننده رشد 2,4-D (1، 2، 4 و 8 میلی‌گرم در لیتر) به‫همراه BAP (25/0، 5/0 و 1 میلی‌گرم در لیتر)) در محیط کشت پایه MS و همچنین در بررسی اعمال الیسیتور؛ عصاره مخمر (100، 250 و 500 میلی‌گرم در لیتر) و نانو نقره (30، 60 و 90 میلی‌گرم در لیتر) در دو بازه زمان 3 و 7 روزه بودند.
نتایج: نتایج نشان داد ریزنمونه هیپوکوتیلدون و اثر متقابل BAP (mg/l25/0) و 2,4-D (mg/l4) مؤثرترین بر درصد کالوس­زایی بودند. باززایی مستقیم حاصل از اثر متقابل BAP (mg/l5/0)، 2,4-D (mg/l1) و ریزنمونه ریشه بود. مؤثرترین تیمار بر میزان فنل کل، اثر تکی تیمار عصاره مخمر (ppm 250) در بازه زمان 7 روزه بود. HPLC برای کوئرستین (یکی از اجزای فلاونوئید) نشان داد که موثرترین تیمار اثر متقابل نانو ذرات نقره (30 میلی‌گرم) و عصاره مخمر (250 میلی‌گرم) در بازه زمانی 3 روزه بوده است.
نتیجه­گیری: بیشترین میزان کالوس­زایی از ریزنمونه هیپوکوتیلدون و بهترین باززایی مستقیم از ریزنمونه ریشه و جهت افزایش فنل کل بایستی صرفا از عصاره مخمر آن‌هم در بازه زمانی 7 روزه و افزایش میزان فلاونوئید از اثر متقابل نانو ذرات نقره (30 میلی‌گرم) و عصاره مخمر (250 میلی‌گرم) در بازه زمانی 3 روزه استفاده کرد.
 

علمی - پژوهشی

مطالعه بیان ژن‌های شاخص مرحله‌ی اسپرمیوژنز(Acrosin, Protamine1 ) در سلول‫های بنیادی اسپرماتوگونیال انسانی القا شده برای تمایز به اسپرم‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

صفحه 184-195

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.184

شیما کرمی، مسعود ملکی

چکیده هدف: هدف این مطالعه بررسی توان تمایزی سلول‫های بنیادی اسپرماتوگونیال به اسپرم می­باشد.
مواد و روشها: سلول‫های بنیادی اسپرماتوگونیال پس از جداسازی آنزیمی از نمونه­های بیوپسی بیضه افراد آزواسپرمیای غیر انسدادی  در فلاسکT25  کشت داده شدند. در پاساژ سوم سلول‫ها در 4 گروه مختلف به‫مدت 1 الی 4 هفته تحت تاثیر محیط کشت حاوی عصاره­ی بافت بیضه گوسفندی به‫عنوان القا کننده قرار داده شدند و پس از آن بیان  ژن­های بلوغ اسپرم: Acrosin و Protamine1 با استفاده از تکنیک وسترن بلاتینگ بررسی شد.
نتایج: پس از القای سلول‫های بنیادی اسپرماتوگونیال توسط عصاره­ی بافت بیضه گوسفندی در این سلول‫ها شکل تغییر یافته به­صورت شبه اسپرم در آمدند و  همچنین بیان ژن پروتامین 1و آکروزین تایید شد.
نتیجه­گیری: بررسی سلول‫های القا شده نشان داد که آکروزین و پروتامین 1 بیان شده اند، از آنجایی‫که آکروزین و پروتامین عمده ترین پروتئین‫های اسپرمیوژنز هستند می­توان این­گونه نتیجه گرفت که این سلول‫ها مرحله­ی اسپرماتوژنز را کامل نموده و وارد مرحله­ی اسپرمیوژنز شده­اند.
 

علمی - پژوهشی

بررسی اثر حفاظت نورونی عصاره هیدروالکلی گیاه نعناع Mentha pulegiumبر دژنراسیون نورون های حرکتی نخاع پس از کمپرسیون عصب سیاتیک در رت های نر نژاد ویستار

صفحه 196-205

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.196

نگار مرتضی نیا، مریم طهرانی پور، جواد بهارآرا

چکیده هدف:  این پژوهش به‫منظور بررسی اثرات محافظت نورونی عصاره هیدروالکلی گیاه نعناع بر دژنراسیون نورون‫های حرکتی آلفای شاخ قدامی نخاع، پس از کمپرسیون عصب سیاتیک در رت انجام شد.
مواد و روشها: در این مطالعه 30 سر رت نر نژاد ویستار با وزن 200 تا 250 گرم به‫صورت تصادفی به 5 گروه کنترل، کمپرسیون و گروه‫های تیمار با دوز های 50، 70 و 100 میلی‫گرم عصاره هیدروالکلی نعناع تقسیم شدند. به‫منظور ایجاد کمپرسیون، عصب سیاتیک با استفاده از قیچی قفل دار به‫مدت 60 ثانیه در معرض کمپرسیون قرار گرفت. عصاره هیدروالکلی گیاه نعناع به‫صورت تزریق درون صفاقی طی هفته‫های اول و دوم پس از کمپرسیون صورت گرفت، پس از 28 روز از زمان کمپرسیون رت‫ها تحت متد پرفیوژن از نخاع کمری ناحیه L4 تحت نمونه برداری قرار گرفتند و پس از نمونه برداری نخاع ناحیه کمری، دانسیته نورون‫ها با روش دایسکتور و متد استریولوژی محاسبه و نتایج گروه ها با هم مقایسه شدند.
نتایج : دانسیته نورونی در گروه کمپرسیون نسبت به کنترل کاهش معنی‫دار و در گروه های تیمار نسبت به کمپرسیون افزایش معنی‫دار نشان داد  (001/0p

علمی - پژوهشی

بررسی فعالیت ضد باکتریایی نانوذرات نقره سنتز شده از عصاره میوه گیاه تشنه‌داری (Scrophularia striata)

صفحه 206-213

https://doi.org/10.52547/JCT.8.2.206

حدیث طلوعی تبار، علی اصغر حاتم نیا

چکیده هدف: در این تحقیق از یک روش ساده و سریع جهت سنتز نانوذرات نقره با استفاده از عصاره میوه گیاه تشنه­داری استفاده شد، به‫طوری‫که متابولیت­های موجود در عصاره میوه تشنه­داری سبب کاهش یون­های نقره به نانوذرات نقره طی فرآیند سنتز سبز شدند.
مواد و روش­ها: جهت شناسایی نانوذرات سنتز شده از عصاره گیاه تشنه­داری از روش­های اسپکتروسکوپی UV و میکروسکوپ الکترونیاسکنینگ استفاده شد. فعالیت ضدباکتریایی نانوذرات نقره سنتز شده از عصاره میوه گیاه تشنه­داری بر علیه باکتری­های گرم منفی (اشریشیاکلای بالینی، اشریشیاکلایATCC، سالمونلا تایفیATCC و کلبسیلا پنمونیه) و گرم مثبت (استافیلوکوکوس اورئوس و باسیلوس سرئوس) مورد بررسی قرار گرفت. حداقل غلظت بازدارندگی (MIC) و حداقل غلظت کشندگی (MBC) با استفاده از تکنیک میکرودایلوشن تعیین شد. فعالیت ضدباکتریایی به‫وسیله روش انتشار چاهک در آگار تعیین شد.
نتایج: نتایج نشان داد که با افزایش غلظت نانوذرات نقره فعالیت ضدباکتریایی افزایش یافته و در غلظت 5 میلی­مولار نانوذرات نقره، فعالیت ضدباکتریایی در برابر همه باکتری­ها مشاهده شد، با این‫حال بیشترین فعالیت ضدباکتریایی نانوذرات نقره در غلظت 5 میلی­مولار و بر علیه باکتری استافیلوکوکوس اورئوس (با قطر هاله عدم رشد 32 میلی­متری) مشاهده شد. همچنین در غلظت­های پایین 312/0 و 625/0 میلی­مولار نانوذرات نقره اثرات مهارکنندگی روی باکتر­های کلبسیلا پنمونیه و سالمونلا تایفی ATCC مشاهده نشد.
نتیجه­گیری: با توجه به نتایج این پیشنهاد ارائه می­شود که نانوذرات نقره سنتز شده از عصاره میوه تشنه­داری می­تواند به‫عنوان یک عامل ضدباکتریایی مناسب در برابر پاتوژن­های بالینی استفاده شود.