فصلنامه
دوره و شماره: دوره 13، شماره 1، بهار 1401، صفحه 1-70 
علمی - پژوهشی

مقایسه اثر داروی توپوتکان بر فعالیت آنزیم نیتریک ‌اکساید سنتاز در رده سلولی توموری (Hela) و رده سلولی نرمال (Hek)

صفحه 1-10

https://doi.org/10.52547/JCT/13.1.1

سمانه اعظم‌پور، طاهره ناجی، رحیم احمدی

چکیده هدف: منظور از انجام این پژوهش بررسی اثر داروی توپوتکان بر میزان فعالیت آنزیم نیتریک ‌اکساید سنتاز سلول‌های دهانه رحم (Hela) در مقایسه با سلول‌های نرمال (Hek) بود. مواد و روش‏ها: بدین منظور  سلول‌های سرطانی دهانه رحم (Hela) و سلول نرمالHek  در گروه‌های کنترل و تیمار دسته‌بندی شدند. گروه‌ها با غلظت‌های 8/7 ،6/15، 25/31 ، 5/62 ، 125و250 میکرو گرم در هر میلی‌لیتر از داروی توپوتکان در مدت زمان 24، 48، 72 ساعت تحت تیمار قرار گرفتند. سپس داده‌های حاصل از آنالیز سوپ رویی پلیت‌ها برای بررسی میزان سلول‌های زنده با استفاده از روش MTT، واکنش گریس و هم‌چنین روش Real Time PCR بررسی و داده‌ها با استفاده از روش آماری واریانس یک‌طرفه بین گروه‌ها مقایسه شد.نتایج: نتایج حاصل از تست MTT نشان‌دهنده این مورد است که داروی توپوتکان (در غلظت‌های متفاوت از دارو) باعث مهار رشد و تقسیم سلول‌های سرطانی دهانه رحم می‌شود (05/0p≤)، هم‌چنین بیان ژن نیتریک ‌اکساید در سلول‌های تیمار شده با غلظت‌ ۲۵۰ ماکروگرم در 1 میلی‌لیتر توپوتکان نسبت به سلول‌های بدون تیمار ۱.۲ برابر افزایش یافته است.نتیجه‏گیری: بین اثرات سایتوتوکسیک توپوتکان و میزان نیتریک ‌اکساید رابطه مستقیمی وجود دارد و با افزایش نیتریک ‌اکساید در سلول‌های سرطانی مرگ این سلول‌ها افزایش می‌یابد.

علمی - پژوهشی

مطالعه اثر عصاره تمرهندی روی بقا، تکثیر و القای آپوپتوزیس در سلولهای سرطانی پروستات، روده بزرگ و سلول طبیعی فیبروبلاست انسان

صفحه 11-22

https://doi.org/10.52547/JCT.13.1.11

مسعود پورعلی، محمدمهدی یعقوبی

چکیده هدف: سرطان یکی از دلایل اصلی مرگ ‌و میر در سراسر جهان است که درمان آن با عوارضی هم‌چون مقاومت دارویی همراه است. طبیعت همواره یکی از منابع دارویی برای بشر بوده است. لذا تمایل زیادی به شناسایی ترکیبات ضدسرطانی جدید در گیاهان وجود دارد. مواد و روش‏ها: در این تحقیق هفت غلظت (5/0 تا 12 میکروگرم بر میلی‌لیتر) از عصاره هیدروالکلی هسته تمرهندی (Tamarindus indica) و داروی فلورواوراسیل روی سه رده سلولی سرطان پروستات (LNCaP)، سرطان روده‌ بزرگ (HT-29) و سلول طبیعی فیبروبلاست (HSkMC) به‌مدت 24 ساعت اثر داده شد. اثر کشندگی عصاره­ها با استفاده از روش MTT و اثر عصاره­ها بر میزان ساخت DNA با استفاده از روش BrdU و میزان مرگ آپوپتوزی نیز به‌روش TUNEL اندازه‌گیری شد. نتایج: زنده­مانی سلول­های سرطان پروستات، روده ‌بزرگ و فیبروبلاست در حضور بیش‌ترین مقدار از عصاره به‌ترتیب به 8/24، 1/65 و 5/60 درصد کاهش یافت. شاخص IC­­50 برای سه رده سلولی فوق به‌ترتیب 60/4، 0/17 و­ 79/13 محاسبه شد. عصاره میزان ساخت DNA را نیز به‌ترتیب به‌میزان 32 و 37 و 15 درصد در سلول‌های سرطان پروستات، روده و فیبروبلاست کاهش داد. مرگ آپوپتوزی پس از تیمار با عصاره در سلول­های سرطانی پروستات و روده‌ بزرگ نیز به‌ترتیب 31 و 4 درصد مشاهده شد. نتیجه‏گیری: درمجموع، سمیت عصاره­ و مهار ساخت DNA و القای مرگ آپوپتوزی برای سلول­ سرطان پروستات نسبت به دو سلول دیگر بیش‌تر بود (01/0p value˂). تجزیه ترکیبات موجود در گیاه تمرهندی و مطالعات بیش‌تر در موجود زنده می‌تواند به شناسایی ترکیبات ضدسرطان از این گیاه منجر شود.

علمی - پژوهشی

بررسی تمایل اتصال مشتق کومارین سنتز شده بر DNA تک رشته‏ای با روش‏های اسپکتروسکوپی

صفحه 23-33

https://doi.org/10.52547/JCT.13.1.23

جواد سرگلزائی، سهیلا خاقانی‌نژاد

چکیده هدف: باتوجه به اهمیت مشتقات کومارین به‏عنوان داروی موثر بر سلول‏های سرطانی و اثرات درمانی متنوع دیگر، در این پژوهش بررسی تاثیر مشتق جدیدی از کومارین به‏نام 3-(تترازول-5-ایل) کومارین به DNA تک رشته در محلول با استفاده از روش‏های مختلف اسپکتروسکوپی مورد مطالعه قرار دادیم.
مواد و روش‏ها: مطالعه حاضر به‏بررسی اثر 3-(تترازول-5-ایل) کومارین بر DNA تک رشته در شرایط آزمایشگاهی پرداخته است. نتایج حاصل نشان می‏دهد که میزان روند جذب DNA تک رشته در اثر میان‏کنش با 3-(تترازول-5-ایل) کومارین در طول موج‏های 210 و 260 نانومتر افزایش می‏یابد. طیف نشری DNA تک رشته در یک روند وابسته به غلظت 3-(تترازول-5-ایل) کومارین افزایش می‏یابد، که نشان‏دهنده اتصال 3-(تترازول-5-ایل) کومارین با کروموفورهای موجود در DNA تک رشته است.
نتایج: اتصال 3-(تترازول-5-ایل) کومارین به DNA تک رشته‏ای سبب افزایش قابل توجه ellipticity در دورنگ ‏نمایی دورانی ملکول DNA در نواحی 220 و 275 نانومتر و مثبت‏تر شدن آن در 245 نانومتر می‏شود. نتایج حاکی از اتصال قوی تر داروی 3-(تترازول-5-ایل) کومارین به DNA تک رشته می‏باشد که می‏تواند به‏این‏دلیل باشد که احتمالا DNA تک رشته در هنگام همانندسازی بیش‏تر در دسترس است.
نتیجه‏گیری: نتایج به‏دست آمده از اثر کومارین 3-(تترازول-5-ایل) برروی DNA تک رشته‏ای می‏تواند اطلاعات مفیدی در زمینه طراحی داروهایی با مشتقات کومارینی با اثر ضدتوموری بیش‏تر و عوارض جانبی کم‏تری در اختیار قرار دهد.

علمی - پژوهشی

اثر تمایزی عصاره هیدرو الکلی ریشه گیاه زرشک زرافشان بر سلول‌های بنیادی مزانشیمی مشتق از بافت چربی رت نر نژاد ویستار

صفحه 34-44

https://doi.org/10.52547/JCT.13.1.34

محمد نبیونی، مهسا قاسمی نظرآبادی، طیبه رمضانی فرزین

چکیده هدف: در مطالعه حاضر اثرات عصاره هیدرو الکلی ریشه گیاه زرشک زرافشان بر القای تمایز سلول‌های بنیادی مزانشمی مشتق از بافت چربی رت نر نژاد ویستار به‏سمت استئوبلاست بررسی شد. مواد و روش‏ها: در این مطالعه سلول‌های بنیادی مشتق از بافت رت نر نژاد ویستار جدا شد و  برای تایید بنیادی بودن مارکرهای سطحی به‏روش فلوسایتومتری انجام شد و سلول‌های بنیادی با غلظت‌های 10، 20 ، 40 و 80 میکروگرم بر میلی‌لیتر عصاره هیدرو الکلی ریشه گیاه زرشک زرافشان تیمار شدند. سمیت سلول عصاره مذکور به‏روش MTT و اثرات تمایزی آن با رنگ‌آمیزی الیزارین قرمز، سنجش فعالیت آنزیم آلکالین فسفاتاز و سنجش میزان رسوب کلسیم بررسی شد. نتایج با استفاده از آزمون واریانس یک‏طرفه در سطح معنی‌داری 05/0p< بررسی شد. نتایج: مارکرها بنیادی شامل CD105،CD44، CD73 در این سلول‌ها بیان مثبت داشتند، و نسبت به مارکرهای سطحی CD45 وCD34  بیان منفی داشتند. نتایج حاصل از آزمون MTT  نشان داد غلظت‏های کم‏تر از 20 میکروگرم بر میلی‏لیتر اثرات سمی قابل توجهی بر سلول‏ها ندارند. فعالیت آلکالین فسفاتازی بالاتر در گروه تیمار نسبت به گروه کنترل در روز 10 مشاهده شد. نتایج حاصل از رنگ‏آمیزی آلیزارین قرمز و سنجش میزان کلسیم در مدت21 روز نشان داد که این عصاره به‏صورت وابسته به غلظت منجر به تمایز سلول‌های بنیادی به استئوبلاست می‌شد. نتیجه‏گیری: یافته‌های این پژوهش نشان داد سلول‌های بنیادی مزانشیمی مشتق از بافت چربی رت نر نژاد ویستار تیمارشده با عصاره هیدروالکلی ریشه گیاه زرشک زرافشان در مسیر تمایز به استئوبلاست وارد می‌شوند.

علمی - پژوهشی

بررسی تغییرات مورفولوژیکی تخمدان و لوله‌های رحمی به‌دنبال تزریق هم‌زمان آنتی پروستروژن و استروژن در موش‌های تحریک تخمک‌گذاری شده

صفحه 45-55

https://doi.org/10.52547/JCT.13.1.45

علی حسن‌پور، فاطمه افشاری، ایلیاد عیسی‌بیگلو

چکیده هدف: تخمدان یکی از بافت‌هایی است که بیان رسپتور پروژسترون در آن صورت می‌گیرد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات هم‌زمان آنتی پروستروژن و استروژن بر تخمدان  و لوله‌های رحمی موش‌های تحریک تخمک‌گذاری شده می باشد.
مواد و روش‏ها: در این تحقیق موش‌ها پس از تحریک تخمک‌گذاری و ایجاد حاملگی به‌چهار گروه تقسیم شدند: 1) کنترل، 2) استروژن، 3) پروژسترون، 4) آنتی پروژسترون و استروژن. 5/4 روز بعد از حاملگی، موش‌ها با روش جابه‌جایی مهـره‌هـای گردنـی کشته شدند و ازتخمدان و لوله‌های رحمی نمونه‌برداری شد و با رنگ‌آمیزی‌های هماتوکسیلین و ائوزین (H&E) و روش پریودیک اسید شیف (PAS) جهت بررسی تغییرات هیستومورفومتری آماده شدند.
نتایج: بررسی‌های انجام شده نشان داد که در گروه کنترل انواع فولیکول‌ها و جسم زرد وجود دارد. در گروه پروژسترون تعداد اجسام زرد در مقایسه با گروه کنترل افزایش یافته بود. در گروه استروژن تعداد اجسام زرد کاهش و اکثریت فولیکول‌ها از نوع بدوی یا اولیه در حال رشد بود. در گروه آنتی پروژسترون همراه با استروژن میزان فولیکول‌های آترتیک بیش‌تر بود. نتایج به‌‌دست‌آمده از لوله‌های رحمی بیان‌گر آن است که تزریق پروژسترون، باعث کاهش ارتفاع اپی‌تلیوم لومینال و تعداد سلول‌های مژه‌دار می‌شد. درحالی‌که در گروه‌های حاوی استروژن، افزایش سلول‌های مژه‌دار و ارتفاع اپی‌تلیوم مشاهده شد.
نتیجه‏گیری: نتایج به‌دست آمده از این مطالعه نشان داد که پروژسترون به‌تنهایی نمی‌تواند شرایط بهتری را جهت لقاح فراهم کند و افزودن استروژن به پروژسترون ممکن است این وضعیت را بهبود ببخشد.

علمی - پژوهشی

اثر نانوذره اکسید روی بر ویژگی‌های فیزیولوژیکی، میزان تولید رزمارینیک‌اسید و بیان ژن‌های TAT و 4-Cl در گیاه بادرنجبویه (Melissa officinalis L.)

صفحه 56-70

https://doi.org/10.52547/JCT.13.1.56

سمانه فرنوش، ناهید مسعودیان، اکبر صفی‌پور افشار، فاطمه سعید نعمت‌پور، بوستان رودی

چکیده هدف: هدف از این مطالعه بررسی تاثیر نانو­اکسید­ روی بر خصوصیات رشدی و فیزیولوژیکی، میزان تولید رزمارینیک­اسید و بیان ژن­های کلیدی در مسیر بیوسنتزی این ترکیب در گیاه بادرنجبویه است.
مواد و روش‏ها: در این مطالعه، دانه ­رست­های 30 روزه بادرنجبویه با غلظت­های صفر، 06/0 و 12/0 میلی‌گرم بر لیتر نانوذره‌­اکسید­ روی تیمار شدند و سپس پارامترهای رشدی، میزان رنگیزه­های فتوسنتزی، پرولین، گلایسین بتائین، پروتئین، فعالیت آنزیم­های آنتی ­اکسیدانتی و میزان تولید رزمارینیک­اسید مورد بررسی قرار گرفت. هم‌چنین بیان ژن‌های کلیدی در مسیر بیوسنتزی رزمارینیک­اسید با روش Real-time PCR  بررسی شد.
نتایج: نتایج حاکی از این است که تیمار نانو­ذره ‌اکسید­روی باعث افزایش رنگیزه­های فتوسنتزی کلروفیلی، کاروتنوئیدها و فعالیت آنتی ­اکسیدانتی این گیاه شد. هم‌چنین بیش‌ترین میزان پرولین و گلایسین بتائین نیز تحت غلظت 12/0 میلی‌گرم بر لیتر این تیمار به‌دست آمد. هم‌چنین نانوذره‌اکسید­ روی باعث افزایش بیان ژن­های مسیر بیوسنتزی رزمارینیک­اسید (TAT و 4-Cl) و در نتیجه افزایش مقدار این ترکیب شد.
نتیجه‏گیری: براساس نتایج این تحقیق نانوذره‌ اکسیدروی می­تواند بر مراحل رشدی و فیزیولوژیکی گیاه بادرنجبویه اثر گذاشته و بنابراین می­توان از آن به‌منظور افزایش تولید رزمارینیک­اسید استفاده کرد.