سلول و بافت
فصلنامه

بررسی تغییرات بیان BAX, Caspase 3, Caspase 9, miR-34a در سلول‌های سرطانی پانکراس (ردهASPC-1) تیمار شده با عصاره تام متانولی Artemisia absinthium و 5-فلورواوراسیل

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

محدثه سادات مدنی 1
خدیجه نژاد شاهرخ آبادی 1
جواد بهارآرا 2
مریم لطفی 1

1 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 گروه زیست شناسی و مرکز تحقیقات بیولوژی کاربردی تکوین جانوری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

10.66224/JCT.17.1.89
چکیده
هدف: پانکراس چهارمین سرطان کشنده جهانی است. ۵-فلورواوراسیل از داروهای شایع شیمی‌درمانی است. گیاه Artemisia absinthium به‌عنوان یک داروی گیاهی ضد سرطان مورد توجه است. این پژوهش تأثیر عصاره متانولی این گیاه را بر بیان miR-34a و ژن‌های BAX, Caspase3, Caspase9 در سلول‌های سرطانی پانکراس AsPC-1 بررسی کرده است.

مواد و روش‏ها: میزان بقاء سلول‌های سرطانی، تحت تاثیر عصاره گیاه، داروی فلورواوراسیل و هم افزایی عصاره و دارو با آزمون MTT اندازه گیری و مقدار IC50 بدست آمد. سپس با توجه به مقدار IC50 و غلظت‌های بالاتر و پایین‌تر از آن و برای تعیین نوع مرگ سلولی در گروه های تیمار شده و کنترل از آزمون "Annexin V-FITC "استفاده شد. برای بررسی میزان تغییرات بیان ژن‌های مورد نظر، miR-34a و ژن‌های آپوپتوزی Caspase3، Caspase9 و BAX، از تکنیک Real-time PCR استفاده شد. نتایج با استفاده از تست‌های آماری و در سطح معنی‌داری p<0.05 مورد بررسی قرار گرفت.



نتایج: نتایج حاصل از آزمون MTT نشان داد که تکثیر سلول‌های سرطانی AsPC-1 تحت تیمار با عصاره Artemisiaabsinthium و فلورواوراسیل به صورت وابسته به غلظت مهار می‌شود و براساس نتایج تست "Annexin V-FITC"نوع مرگ سلولی در گروه های تیماری، آپوپتوز است و نتایج حاصل از تست " Real-time PCR "نشان دهنده افزایش بیان"miR-34a"و ژن های آپوپتوزی"Caspase-3, Caspase-9, BAX" در گروه های تیماری است.

نتیجه‏گیری : نتایج حاصل از این مطالعه تجربی نشان داد که عصاره تام متانولی Artemisia absinthium و فلورواوراسیل به صورت هم افزایی تکثیر سلول های سرطانی Aspc-1 را مهار می‌کند و باعث القای آپوپتوز در این سلول ها می‌شود.

تازه های تحقیق

-

کلیدواژه‌ها

سرطان پانکراس
آرتمیزیا ابسنتینوم
5-فلورواوراسیل
میکرو RNA
آپوپتوز
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigation the expression changes of miR-34a, Caspase 3, Caspase 9, BAX in pancreatic cancer cells (AsPC-1 cell line) treated with methanolic extract of Artemisia absinthium and 5-Fluorouracil

نویسندگان English

Mohadeseh sadat Madani 1
Khadije Nejad Shahrokhabadi 1
javad baharara 2
Maryam Lotfi 1
1 Department of Biology, Ma.c, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
2 Department of Biology &amp; Research Center for Animal Development Applied Biology, Ma.c, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده English

Introduction: Pancreatic cancer is the fourth leading cause of cancer-related deaths worldwide. 5-Fluorouracil is one of the commonly used chemotherapeutic drugs. The plant Artemisia absinthium has attracted attention as a potential herbal anticancer agent. This study investigated the effect of the methanolic extract of this plant on the expression of miR-34a and the apoptotic genes BAX, Caspase-3, and Caspase-9 in AsPC-1 pancreatic cancer cells.
Aims: This study aimed to evaluate the cytotoxic and pro-apoptotic effects of Artemisia absinthium methanolic extract on pancreatic cancer cells. The research specifically investigated the molecular mechanism by analyzing expression changes in the tumor suppressor miR-34a and key apoptotic genes BAX, Caspase-3, and Caspase-9 to elucidate the extract's anti-cancer mode of action.
Materials and Methods: To evaluate the cytotoxic effects of the plant extract on cancer cells, an MTT ((3-[4,5-dimethylthiazol-2-yl]-2,5 diphenyl tetrazolium bromide)) assay was performed to determine the viability and survival rate of the cells following treatment with various concentrations of the extract, the chemotherapeutic drug fluorouracil (5-FU), and the combined treatment of the extract and the drug. This assay measures cellular metabolic activity and allows quantification of live and dead cells after exposure to different treatments. Based on the obtained results, the IC₅₀ value for each treatment was calculated, representing the concentration at which 50% of the cells were inhibited or killed. After determining the IC₅₀ value, cells were treated with concentrations equal to, lower than, and higher than the IC₅₀ to further investigate the cytotoxic effects and the mode of cell death induced by the treatments. To distinguish between apoptotic and necrotic cell death, the Annexin V-FITC/PI assay was employed. This assay detects phosphatidylserine externalization on the cell membrane and enables differentiation between live, early apoptotic, late apoptotic, and necrotic cells.

In addition to the morphological and physiological assessments, molecular analyses were conducted to examine the expression levels of key apoptosis-related genes, including Caspase-3, Caspase-9, and BAX, as well as the regulatory microRNA miR-34a. Gene expression analysis was performed using Real-time PCR (qPCR).

Results: The results of the MTT assay demonstrated that the proliferation of AsPC-1 pancreatic cancer cells was inhibited by treatment with the extract of Artemisia absinthium and the chemotherapeutic drug fluorouracil (5-FU) in a concentration-dependent manner. As the concentration of each treatment increased, cell viability significantly decreased, indicating a marked cytotoxic effect of both the plant extract and the drug. Moreover, a possible synergistic effect between the extract and fluorouracil in suppressing cell proliferation was observed. To determine the mode of cell death induced by these treatments, the Annexin V-FITC/PI assay was performed. The results revealed that a considerable proportion of treated cells underwent programmed cell death (apoptosis), while the percentage of necrotic cells remained relatively low. These findings suggest that the observed reduction in cell viability is mainly mediated through the activation of apoptotic pathways rather than necrosis. Furthermore, real-time PCR analysis showed a significant upregulation in the expression of the regulatory microRNA miR-34a and the apoptosis-related genes Caspase-3, Caspase-9, and BAX in the treated groups compared to the control group.
Discussion: The obtained results suggest that Artemisia absinthium extract exerts its cytotoxic effect primarily through the induction of apoptosis rather than necrosis in AsPC-1 pancreatic cancer cells. The observed upregulation of miR-34a, Caspase-3, Caspase-9, and BAX implies activation of intrinsic apoptotic pathways. These findings are consistent with previous studies reporting pro-apoptotic properties of A. absinthium and other Artemisia species. Therefore, the extract may enhance the therapeutic response of pancreatic cancer cells when combined with conventional chemotherapeutic agents such as fluorouracil (5-FU).
Conclusion: In conclusion, Artemisia absinthium extract demonstrated strong antiproliferative and apoptosis-inducing effects on AsPC-1 cancer cells in a dose-dependent manner. Its combination with fluorouracil (5-FU) produced a synergistic cytotoxic effect, significantly enhancing cell death through apoptotic signaling. The molecular findings support the potential of this extract as a complementary therapeutic agent. Further studies are recommended to explore its mechanisms and evaluate its efficacy in in vivo models of pancreatic cancer.

کلیدواژه‌ها English

Pancreatic cancer
Artemisia absinthium
5-fluorouracil
microRNA
apoptosis

1-    مقدمه

سرطان یک بیماری پیچیده است که با تکثیر سلولی غیرطبیعی، غیرقابل کنترل و با پتانسیل متاستاز به سایر قسمت‌های بدن از طریق گردش خون و یا گردش خون لنفاوی شناخته می‌شود (1 و 2). سرطان یکی از جدی‌ترین بیماری‌های قرن بیست و یکم می‌باشد، به‌طوری که احتمالا از هر چهار نفر، یک نفر در طول زندگی خود در معرض خطر ابتلا به سرطان قرار دارد. بر اساس برآوردهای به‌روز شده از آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) در سال 2022 نزدیک به 20 میلیون مورد جدید سرطان و 7/9 میلیون مرگ ناشی از سرطان گزارش شده است. این ارقام نشان می‌دهد که سرطان همچنان یک بار عمده و رو به رشد برای سلامت عمومی در جهان محسوب می‌شود (3 و 4). با وجود پیشرفت‌های روز افزون هنوز درمان قطعی برای بیماری سرطان پیدا نشده است، جراحی، شیمی درمانی، پرتو درمانی یا ترکیبی از این روش‌ها برای کوچک کردن و از بین بردن تومور استفاده می‌شود. هورمون درمانی، پیوند سلول‌های بنیادی مغز استخوان و ایمنی درمانی از جمله سایر روش‌های درمانی برای مبارزه با بیماری سرطان می‌باشند (5). با این وجود در بسیاری از موارد سلول‌های سرطانی در نهایت می‌توانند با راهکارهای درمانی ارائه شده مقابله کرده و حتی گاهی با بروز مقاومت به شیمی درمانی از درمان‌های به کار رفته، برای رشد سریع‌تر تومور بهره ببرند (6). سرطان پانکراس یکی از تهاجمی‌ترین و کشنده‌ترین سرطان‌ها می‌باشد، در سال 2020؛ 418000 مورد جدید ابتلا به سرطان پانکراس شناسایی شده است؛ میزان مرگ و میر ناشی از سرطان پانکراس تقریبا با میزان بروز آن برابر می‌باشد (7 و 8). این نوع از سرطان به علت علائم ناخوشایند مانند متاستاز پیش از موعد (حدود 80 درصد از بیماران در زمان تشخیص به مرحله غیر قابل توقف بیماری رسیده‌اند و بیماران دچار متاستاز شده‌اند و مقاومت نسبت به شیمی درمانی به‫عنوان چهارمین علت مرگ و میر ناشی از سرطان در سراسر جهان به‫شمار می‌رود؛ تنها روش‌های درمان سرطان پانکراس جراحی همراه با شیمی‌درمانی است. تقریبا شش درصد از بیماران مبتلا به سرطان پانکراس دارای نرخ بقای 5 سال می‌باشند، اما در کل متوسط میزان بقا در میان مبتلایان به این سرطان در حدود 6 ماه است. عدم موفقیت در درمان سرطان پانکراس عمدتا به‫دلیل تشخیص ضعیف در مراحل اولیه بیماری، پیشرفت سریع و نتایج نا امید کننده درمان جراحی، مربوط می‌شود. آدنوکارسینومای مجرای پانکراس شکل غالب سرطان پانکراس است و بیشتر از 85 درصد موارد بالینی را به‫خود اختصاص می‌دهد. بعضی از عوامل خطرساز ایجاد سرطان پانکراس عبارتند از: اختلالات ژنتیکی، سابقه خانوادگی، رژیم‌های غذایی با چربی زیاد و غیره (9-11). بعضی از نشانه‌های سرطان پانکراس می‌تواند شامل کاهش وزن شدید، درد شکم، ایجاد تومور در نزدیکی مجرای صفراوی که می‌تواند باعث زردی پوست و چشم شود و همچنین حالت تهوع و استفراغ باشد (12). فلوروپیریمیدین‌ها مانند 5-فلورواوراسیل پایه و اساس طیف گسترده‌ای از رژیم‌های شیمی درمانی را تشکیل می‌دهند. 5-فلورواوراسیل سومین ماده شیمی درمانی رایج در درمان انواع سرطان‌ها در سراسر جهان است. این دارو به‫طور اختصاصی به‫صورت آنتاگونیست متابولیسم پیریمیدین‌ها عمل می‌کند و به‫عنوان یک آنتی متابولیت طبقه‌بندی می‌شود و با مهار سنتز پیریمیدین‌ها باعث می‌شود که ساخت DNA مهار می‌شود و نهایتا منجر به مرگ سلولی یا آپوپتوزیس می‌شود (13). فرآیند آپوپتوزیس یا مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی به‫عنوان روشی حفاظت شده، تحت کنترل ژن‌ها می‌باشد که به منظور حذف سلول‌های ناخواسته یا غیر ضروری در موجودات زنده به کار می‌رود. این فرآیند در تنظیم میزان رشد و تکثیر سلول‌ها بسیار مهم بوده و بروز بسیاری از بیماری‌ها، مانند انواع سرطان‌ها، نتیجه عملکرد ضعیف یا مهار شدن پدیده مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی است. آپوپتوزیس می‌تواند از طریق دو مکانیسم سیگنالینگ اصلی رخ دهد: مسیر بیرونی که به عنوان مسیر گیرنده مرگ نیز شناخته می‌شود  و مسیر درونی یا میتوکندریایی. در میان پروتئین‌های تنظیمی دخیل، خانواده Bcl-2 نقش محوری دارند، به‫ویژه Bax (پیش‌برنده آپوپتوزیس) و Bcl-2 (ضد آپوپتوزیس)، که بر فعال‌سازی کاسپازها تاثیر می‌گذارند. نشانگرهای کلیدی آپوپتوزیس مانند Bax، Bcl-2 و کاسپاز-3 به مسیر PI3K/AKT مرتبط هستند (14 و 15). کاسپازها انواعی از پروتئازهای سیستئین-آسپارتات مربوط به مسیر آپوپتوزیس می‌باشند که نقش مهمی در تنظیم و اجرای آپوپتوزیس ایفا می‌کنند. کاسپاز-۳ می‌تواند به‫عنوان یک آنزیم پیرایش انتهایی در آپوپتوزیس عمل کند و در مکانیسمی که داروهای سیتوتوکسیک سلول‌های سرطانی را از بین می‌برند، شرکت کند (16). از زمان‌های بسیار قدیم، محصولات طبیعی جدا شده از گیاهان دارویی برای درمان بیماری‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گرفت، این امر به این دلیل است که گیاهان کارخانه‌های شیمیایی پیچیده‌ای هستند که به‫طور مداوم در حال تولید محصولات طبیعی هستند و می‌توانند منبع موثری برای درمان و پیشگیری از بیماری‌ها باشند، همچنین مشخص شده است که گیاهان دارای طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های دارویی و بیولوژیکی هستند. در طول تاریخ، درمان‌های گیاهی همواره نقش محوری در مبارزه با سرطان ایفا کرده‌اند و در گذر زمان تکامل یافته‌اند (17-19). یکی از پرکاربردترین گیاهان به‫عنوان گیاهان دارویی، جنس Artemisia (درمنه) متعلق به خانواده Asteraceae می‌باشد که از حدود 500 گونه در سراسر جهان تشکیل شده است. در ایران 34 گونه شناخته شده از Artemisia وجود دارد (20 و 21). جنس Artemisia شامل گیاهان دارویی مهمی می‌باشد که به‫دلیل ترکیبات شیمیایی و فیتوشیمیایی ویژه خود در سراسر جهان مورد توجه بوده است. به‫دلیل اجزا و ترکیبات منحصر به فرد از جمله آرتمیزین، ترکیبات آروماتیک، ترپنوئیدها، فلاونوئیدها، کومارین‌ها و یا مشتقات فنل که به فعالیت‌های بیولوژیکی آن، به ویژه فعالیت آنتی‌اکسیدانتی و اثرات آن در برابر سرطان کمک می‌کند، در طب سنتی، صنعت داروسازی و صنایع آرایشی-بهداشتی مورد استفاده می‌باشد (20-22). با توجه به این ویژگی‌های امیدوارکننده، Artemisia و ترکیبات فعال حاصل از آن به‫عنوان داروهای ضد سرطانی، ضد مالاریا، آنتی‌اکسیدانتی، سیتوتوکسیک، ضد اسپاسم، ضد التهابی، ضد میکروبی و غیره بررسی شده‌اند (22). بعضی از تحقیقات نشان داده‌اند که عصاره برخی از گونه‌های Artemisia دارای فعالیت سیتوتوکسیکی و اثر آپوپتوزیسی در شرایط آزمایشگاهی در برابر رده‌های سلولی سرطانی و مدل‌های حیوانی سرطانی می‌باشد و در مقابل دارای سمیت کم در برابر سلول‌های طبیعی است. وجود ترکیباتی چون آرتمیزین در برخی از گونه‌های این گیاه باعث می‌شود که این گیاه دارای فعالیت ضد رگزایی و ضد سرطانی و همچنین دارای اثر آپوپتوزیسی باشد (23)

MicroRNAها، مولکول‌های RNA کوچک 19 تا 22 نوکلئوتیدی به‫شدت محافظت شده و غیر کدکننده‌ای هستند که در تنظیم فرآیندهای سلولی گسترده و متنوع از طریق تداخل با بیان پروتئین یا تخریب mRNA دخالت دارند.  MicroRNAها نقش مهمی در عملکردهای بیولوژیک از جمله تکثیر سلولی، تمایز، تعیین سرنوشت سلول، انتقال سیگنال، تکامل، تومورزایی و پیشرفت سرطان ایفا می‌کنند MicroRNAها در روند سرطان می‌توانند به‫عنوان سرکوبگر تومور یا انکوژن عمل کنند و حتی گاهی بسته به نوع تومور هر دو نقش را دارند (24). نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که بیان miR-34a در سرطان پانکراس کاهش پیدا می‌کند و کاهش بیان miR-34a مانع از ایجاد آپوپتوزیس در سلول‌های سرطانی پانکراس می‌شود (25). هدف از انجام این پژوهش بررسی تغییرات بیان miR-34a و ژن‌های کاسپاز 3، کاسپاز 9 و BAX در سلول‌های سرطانی پانکراس تیمار شده با عصاره تام متانولی گیاه آرتمیزیا و داروی 5-فلورواوراسیل است.

مواد و روش­ها

در این پژوهش کلیه مراحل آزمایش  بر اساس اخلاق کمیته اخلاق پژوهشی نهادی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد انجام شد. (مجوز شماره  IR.IAU.MSHD.REC.1402.086 ).

تهیه و کشت سلول های ردهAsPC-1 : رده سلولی AsPC-1  (سلول های سرطانی پانکراس انسانی) از انسیتیو پاستور ایران تهیه و در محیط کشت RPMI-1640 حاوی 10 در صد FBS و یک درصد آنتی بیوتیک استرپتومایسین-پنی‌سیلین و درون فلاسک‌های کشت سلولی، کشت داده شد.

تهیه محلول تیماری عصاره تام متانولی Artemisia absinthium : برای تهیه عصاره متانولی گیاه Artemisia absinthium ابتدا اندام‫های هوایی گیاه خشک شده و سپس پودر شدند، سپس به‫ازای هر یک گرم از پودر گیاه؛ مقدار 10 میلی‫لیتر متانول اضافه شد و به‫مدت 72 ساعت در شرایط تاریکی و در دمای اتاق قرار داده شد. در طی این مدت مخلوط روزی 3 بار جهت هم خوردن و مخلوط شدن مواد به‫خوبی تکان داده شد. پس از طی زمان 72 ساعت، مخلوط حاصل با استفاده ازکاغذ واتمن صاف و در نهایت عصاره گیری توسط دستگاه "Rotary Evaporator" انجام شد؛ سپس عصاره حاصل، در دمای بین 40 تا50 درجه سانتی‫گراد به‫مدت 24 تا 48 ساعت در دستگاه آون به‫منظور تبخیر متانول قرار داده شد تا پودر خشک عصاره به‫دست آمد. برای تهیه استوک اصلی؛ 001/0 گرم از پودر عصاره وزن شد و در 50 میکرولیتر دی ‌متیل سولفوکسید حل شد، سپس با محیط کشت به حجم یک میلی‫لیتر رسانده شد. محلول حاصل برای استفاده‫های بعدی در شرایط تاریکی نگه داری شد. جهت ساخت غلظت های تیماری از استوک اصلی از فرمول N1V1=N2V2 استفاده شد.

آزمونMTT: برای بررسی اثر سمیت عصاره گیاه Artemisia absinthium، داروی فلورواوراسیل و کاربرد توأم آن‫دو و تعیین میزان بقای سلولی در سلول هایِ سرطانیِ پانکراس انسانی رده AsPC-1 از آزمون MTT استفاده شد(26). ابتدا تعداد 103×3 عدد، از سلول هایِ سرطان پانکراس انسانی رده AsPC-1؛ در پلیت 96 خانه کشت داده شد، بعد از گذشت زمان مناسب از کشت سلول ها و چسبیدن سلول‫ها به کف پلیت؛ سلول‫ها را با غلظت‫های 50، 100، 150، 200، 250، 300، 350، 400، 450، 500 و 550 میکروگرم بر میلی‌لیتر از عصاره گیاه Artemisiaabsinthium و با غلظت‫های 5/0 ،1، 2، 4، 8، 16، 32، 64، 125، 250، 500 و 550 میکرومولار از داروی فلورواوراسیل تیمار شد. بعد از گذشت زمان 24 ساعت از تیمار سلول‌ها، مقدار 10 میکرولیتر از محلول 5 درصد MTT را به سلول‌ها اضافه شد، سپس پلیت کشت سلول‌ها به‫مدت 3 تا 4 ساعت درون انکوباتور قرار گرفت. تمامی مراحل فوق در تاریکی انجام شد. بعد از گذشت این مدت، مایع رویی سلول‌ها را خارج کرده و مقدار 80 میکرولیتر، دی ‌متیل سولفوکسید (DMSO) به سلول‫ها اضافه شد. سپس پلیت مربوطه به دستگاه اسپکتروفتومتر "EPOCH" منتقل و میزان جذب نوری در 570 نانومتر قرائت شد. لازم به‫ذکر است از محیط کشت دارای سلول بدون حضور تیمارها به عنوان نمونه شاهد استفاده شد. پس از تعیین میزان IC50 و تعیین غلظت‌های موثر عصاره و دارو، تاثیر کاربرد توام عصاره و دارو انجام شد. برای تعیین و بررسی اثر کاربرد توام عصاره Artemisiaabsinthium و داروی فلورواوراسیل، بعد از کشت سلول‌های AsPC-1، به‫صورت همزمان با غلظت‌های 300،250،200 میکروگرم بر میلی لیتر از عصاره به‫همراه غلظت های 2، 4، 8 میکرومولار از دارو تیمار صورت گرفت.

گروه های آزمون: براساس نتایج تست MTT  گروه بندی به‫صورت زیر انجام شد:

در گروه شاهد سلول ها تیماری دریافت نکردند. در گروه آرتمیزیا سلول‫ها با غلظت350 میکروگرم بر میلی‌لیتر از عصاره آرتمیزیا تیمار شدند. در گروه فلورواوراسیل سلول‫ها با غلظت 16 میکرومولار از داروی فلورواوراسیل تیمار شدند و همچنین در گروه توام آرتمیزیا+ فلورواوراسیل سلول‫ها با غلظت250 میکروگرم بر میلی‌لیتر از عصاره و 4 میکرومولار از داروی فلورواوراسیل تیمار شدند.

آزمون :Annexin V-FITC به‫منظور تعیین نوع مرگ سلولی از کیت تشخیص آپوپتوزیس( ,UK Annexin V-FITC/PI (Abcam استفاده شد. طبق دستورالعمل سازنده کیت، سلول‫ها پس از تیمار، توسط سانتریفیوژ دور g3000 جمع آوری و در بایدینگ بافر معلق شدند. سپس 2 میکرو لیتر Annexin V-FITC و1 میکرولیتر PI برای آنالیز فلوسیتومتری اضافه شد (27).

تکنیکRael-time PCR: تعداد 106×1 سلول در فلاسک کوچک کشت داده شد و بعد از گذشت زمان مناسب، جهت بررسی بیان ژن‌های مورد نظر توسطReal- time PCR ، در گروه‌های تیماری نسبت به گروه شاهد؛ استخراج RNA  در  شرایط عاری از DNase و RNase توسط کیتpars tous  طبق دستورالعمل مربوطه انجام شد و غلظت RNA  به‫دست آمده در فرایند استخراج RNA به‫صورت کمی محاسبه شد.  سنتز cDNA توسط نسخه برداری معکوس از RNA توسط کیت شرکت  pars tous انجام شد (همچنین یک جفت پرایمر برای هر یک از ژن‫های مورد مطالعه طراحی و سنتز شد. سپس Real-Time PCR با استفاده از SYBRGreen PCR Master Mix  انجام شد.تغییرات در میزان بیان ژن‌ها در گروه‌های تیماری نسبت به گروه شاهد در سلول‌های سرطانیِ پانکراس انسانی رده AsPC-1 توسط دستگاه " Bio-Rad CFX96 RT-PCRs" و نرم افزار "Bio-Rad CFX Manager" بررسی شد. سطح بیان  ژن های  BAX ، Caspase 9 و Caspase 3 توسط ژن GAPDH و سطح بیان miR34a توسط ژن U6 نرمال سازی شد (توالی پرایمرهای مورد استفاده در تکنیک Rael-time PCR مطابق جدول شماره 1 می‫باشد).

 

جدول 1: توالی پرایمرهای مورد استفاده در آزمایش

TM

​Antisense

Sens

Gene

55

TTG CTG TAG CCA AAT TCG TT

TGA CTT CAA CAG CGA CAC C

GAPDH

58

GTT CAT CCA GTC GCT TTG TGC

AGA CAG ACA GTG GTG TTG ATG

Caspase 3

58

CAA TGT GAA CTT CTG CCG TGA

CCA GAG ATT CGC AAA CCA GAG

Caspase 9

61

CTC CAT GTT ACT GTC CAG TTC GT

TTT GCT TCA GGG TTT CAT CCA

BAX

60

Universal primer

AAG GAT GAC ACG CAA AT

U6

60

Universal primer

AGG GTG GCA GTG TCT TAG C

miR34a

 

3- آنالیز آماری

داده‌های آماری حاصل از این مطالعه، در نرم‌افزار"Prism"نسخه 8 و به‫کمک آزمون آماری One-wayANOVA در سطح معنی‫داری "p˂0.05" تجزیه و تحلیل شدند. کلیه نمودارها با استفاده از نرم افزار Excel رسم شده‫اند. کلیه‫ی آزمایش‫ها به‫صورت سه بار تکرار، برای اطمینان از نتایج این پژوهش تجربی، انجام شد.

4- نتایج

نتایج آزمونMTT

 میزان بقای سلول‌های سرطانی رده AsPC-1 در گروه‌های تیماری (عصاره Artemesia و داروی فلورواوراسیل) به‫صورت وابسته به غلظت کاهش می‫یابد و همچنین اثر هم‫افزایی عصاره Artemesia  و فلورواوراسیل تاثیر بیشتری بر کاهش درصد بقای سلول‌ها در مقایسه با زمانی که هرکدام را به‫صورت جداگانه استفاده شد، می‫گذارد(نمودارهای 1، 2، 3). براساس نتایج تست MTT مقدار IC50 برای عصاره  Artemesia، غلظت 350 میکروگرم برمیلی‌لیتر، برای داروی فلورواوراسیل، غلظت 16 میکرومولار و برای اثر هم افزایی غلظت 4 میکرومولار برای داروی فلورواوراسیل به‫همراه غلظت 250 میکروگرم برمیلی‌لیتر برای عصاره Artemesia ، می‌باشد.

 

نمودار1:  بررسی زیستایی  سلول ها با استفاده از روش .MTT  نتایج آزمون MTT در حضور غلظت‫های مختلف آرتمیزیا بر روی رده سلولی Aspc-1  24 ساعت پس از تیمار (داده‫ها به‫صورت میانگین ± SD نمایش داده شده است.  *p< 0.05 ، **p<  0.01 و ***p< 0.001  اختلاف معنی‫دار را نسبت به گروه شاهد نشان می دهد). Artemisia. (IC50=350µg/ml).

نمودار2: بررسی زیستایی  سلول‫ها با استفاده از روش. MTT نتایج آزمون MTT در حضور غلظت‫های مختلف فلورواوراسیل روی رده سلولی Aspc-1 24 ساعت پس از تیمار (داده‫ها به‫صورت میانگین ± SD نمایش داده شده است.  *p< 0.05 ،  **p<  0.01 و ***p< 0.001  اختلاف معنی‫دار را نسبت به گروه شاهد نشان می‫دهد). IC50=16µmol(Fluorouracil.

 

 

نمودار 3: بررسی زیستایی  سلول‫ها با استفاده از روشMTT. نتایج آزمون MTT در حضور غلظت‫های مختلف فلورواوراسیل + آرتمیزیا روی رده سلولی Aspc-1. (داده‫ها به‫صورت میانگین ± SD نمایش داده شده است.  *p<0.05 ،  **p<0.01 و ***p<0.001  اختلاف معنی‫دار را نسبت به گروه شاهد نشان می‫دهد).  IC50=250µg/ml(Artemisia))

 +4µmol(Fluorouracil

 

 

تست Annexin

سلول‌های AsPC-1 در گروه‫های تیماری مختلف دچار آپوپتوزیس شده است به‫طوری‫که در گروه شاهد در حدود 95 درصد سلول‌ها زنده می‌باشد و حدود 4 درصد سلول‌ها دچار آپوپتوزیس شده‫اند، در گروه تیماری Artemisia absinthium با غلظت IC50=350µg/ml در حدود 40 درصد سلول‌ها دچار آپوپتوزیس شده و در حدود 59 درصد سلول‌ها زنده بودند، در گروه تیماری داروی   Fluorouracil با غلظت IC50=16µmol در حدود 39 درصد سلول‌ها دچار آپوپتوزیس شده‫اند و در حدود 53 درصد سلول‌ها زنده می‌باشند و در گروه تیماری هم‫افزایی عصاره Artemisia و  Fluorouracil در غلظت IC50=250µg/ml(Artemisia) +4µmol(Fluorouracil)، درحدود 42 درصد از سلول‌های سرطانی، دچار آپوپتوزیس شده اند و در حدود 57 درصد از سلول‌ها زنده هستند (شکل 1).

 

شکل1: بررسی درصد آپوپتوزیس توسط رنگ آمیزی .Annexin V- FITC/ PI در گروه شاهد در حدود 95 درصد  سلول‌ها زنده می باشند، 0 درصد سلول‫ها آپوپتوزیس اولیه و 4 درصد سلول‌ها دچار آپوپتوزیس ثانویه شده‫اند و همچنین 1/1 درصد نکروزیس مشاهده شد (A). در گروه تیماری Artemisia  59 درصد سلول‫ها زنده می‫باشند، 3/5 درصد سلول‫ها آپوپتوزیس اولیه و 40 درصد سلول‫ها دچار آپوپتوزیس ثانویه شده اند و همچنین 1 درصد نکروزیس مشاهده شد (B). در گروه تیماری Fluorouracil 53 درصد زنده هستند، 3/1 درصد  سلول‫ها آپوپتوزیس اولیه و 5/37 درصد سلول‫ها دچار آپوپتوزیس ثانویه شده‫اند و همچنین 8/7 درصد نکروزیس مشاهده شد (C). در گروه تیماری هم افزایی Fluorouracil+Artemisia  57 درصد سلول‫ها زنده می‫باشند، 9/4 درصد سلول‫ها آپوپتوزیس اولیه و 5/36 درصد سلول‌ها دچار آپوپتوزیس ثانویه شده‫اند و همچنین 4/1 درصد نکروزیس مشاهده شد (D).

 

بررسی بیان ژن‫ها توسط تکنیک Real Time PCR

بررسی بیان ژن‌های BAX ,miR-34a، Caspase 9 و Caspase 3توسط تکنیک  Real Time PCR

همچنین miR-34a، در سرطان پانکراس کاهش پیدا می‌کند و رفتاری شبیه به ژن‌های آپوپتوزیسی دارد و نتایج حاصل از تکنیک Real-time PCR نشان می‌دهد که بیان miR-34a در گروه‫های تیماری در مقایسه با گروه شاهد افزایش بیان معنی‫دار پیدا کرده است(001/0< p***). (شکلA2 ). همچنین  سطح بیان ژن‫های BAX ، Caspase 9 و Caspase 3 در گروه‫های تیماری نسبت به گروه  شاهد افزایش بیان معنی‫دار نشان دادند(001/0 ***). (شکل2 B،C وD).  این موضوع نشان دهنده توانایی این ترکیب در افزایش بیان ژن‫های آپوپتوزیسی و miR-34a و در نتیجه القای آپوپتوزیس در سلول‌های سرطانی است.

شکل2: الگوی تغییرات بیان ژن‌های BAX ,miR-34a، Caspase 9 و Caspase 3توسط تکنیک Real Time PCR. (مقدار 001/ p<(***) نشان دهنده تفاوت معنی‫داری در مقایسه با گروه شاهد است.

 

5- بحث

 در این مطالعه تجربی برای اولین بار اثر هم‌افزایی عصاره تام متانولی Artemisia absinthium و فلورواوراسیل بر روی سلول‌های سرطانی پانکراس انسانی "رده‌ی AsPC-1"و تغییرات سطح بیان ژن‌های آپوپتوزیسی "BAX, Caspase 3, Caspase 9" و miR-34a بررسی شد. برای انجام این پژوهش بعد از تهیه‌ی گروه‌های تیماری (عصارهArtemisia absinthium  و داروی فلورواوراسیل و کاربرد توام عصاره و دارو)، برای بررسی اثرات سایتوتوکسیک آن‫ها از آزمون MTT استفاده شد. برای بررسی نوع مرگ سلولی در سلول‌های تحت تیمار از فلوسیتومتری استفاده شد و در نهایت برای بررسی تغییرات در میزان بیان ژن‌های آپوپتوزیسی "BAX, Caspase 3, Caspase 9"و miR-34a از تکنیک Real-time PCR استفاده شد. نتایج به‫دست آمده از آزمون MTT نشان داد که عصاره Artemisia و فلورواوراسیل می‌توانند به‫صورت وابسته به غلظت منجر به کاهش بقای سلول‌های سرطانی پانکراس شوند و بهترین نتیجه زمانی بود که عصاره Artemisia و فلورواوراسیل به‫صورت هم افزایی برای تیمار سلول‌ها استفاده شد. براساس این نتایج اثر هم افزایی عصاره Artemisia و فلورواوراسیل نقش بیشتری بر مهار رشد سلول‌های سرطانی نسبت به زمانی که از عصاره آرتمیزیا و فلورواوراسیل به تنهایی و جداگانه استفاده کردیم، دارد. Dong و همکاران (28)، اثر گیاه PaoPereira (Geissospermum vellosii) را در برابر دودمان‌های مختلف سرطان پانکراس آزمایش کردند و نشان دادند که عصاره این گیاه تکثیر سلول‌های سرطانی را به‫صورت وابسته به غلظت مهار می‌کند. طبق نتایج مطالعه حاضر عصاره (Artemisia absinthium) به‫صورت وابسته به غلظت تکثیر سلول‌های سرطانی پانکراس را مهار می‌کند. Nokhandani و همکاران (29)، به بررسی این موضوع که آیا ترکیب 5-فلورواوراسیل و لیپوپلی ساکارید به‫طور هم افزایی باعث ایجاد سمیت سلولی و آپوپتوزیس در سلول‌های سرطان سینه انسان رده ی MCF-7 می‌شود، پرداختند.  نتایج این مطالعه پس از انجام تستMTT نشان داد که LPS به‫تنهایی تاثیر قابل‌توجهی بر سمیت سلولی در مقایسه با سلول‌های شاهد ندارد، در حالی‫که همراه با 5-FU باعث کاهش زنده‌مانی سلول‌های سرطانی می‌شود. مطالعه پیش رو نیز این موضوع را تایید می‌کند که داروی فلورواوراسیل به‫طور وابسته به غلظت، درصد بقای سلولی را کاهش می‌دهد. نتاج آزمون Annexin V-FITC نشان داد؛ در حالی‫که درصد آپوپتوزیس در سلول‌های گروه شاهد 4 درصد می‌باشد، این میزان در سلول‌های تیمار شده با عصاره Artemisia absinthium به 40 درصد، در سلول‫های تیمار شده با فلورواوراسیل به 39 درصد و در سلول‫های تیمار شده با ترکیب هم‌افزایی عصاره Artemisia absinthium و فلورواوراسیل به 43 درصد، افزایش داشته است. در نتیجه می‌توان گفت که اثر هم افزایی عصاره Artemisiaabsinthium و فلورواوراسیل توانایی خوبی برای القای آپوپتوزیس در سلول‌های سرطانی پانکراس انسانی دارد. Lang و همکاران (30) در پژوهشی به فعالیت ضد توموری عصاره گیاهی درمنه آنوآ و شناسایی مواد موثره آن پرداختند. نتایج حاصل از این پژوهش پس از انجام تست Annexin نشان داد که عصاره گیاهی Artemisia annua فعالیت ضد سرطانی قوی در برابر سرطان سینه انسان نشان می‌دهد و باعث القای آپوپتوزیس در سلول‌های سرطانی می‌شود. نتایج پژوهش حاضر نیز این موضوع را تایید می‌کند که عصاره Artemisia absinthium باعث افزایش میزان آپوپتوزیس در سلول‌های سرطانی می‌شود. Park و همکاران (31) به بررسی پاسخ سلول‌های سرطانی کولون به آسیب DNA ناشی از 5-فلورواوراسیل پرداختند. نتایج این مطالعه پس از انجام تست Annexin نشان داد که 5-فلورواوراسیل باعث آسیب به DNA می‌شود و القای آپوپتوزیس در سلول‌های سرطانی کولون را به‫دنبال دارد. تحقیقات حاضر نیز این موضوع را تأیید کرد که داروی فلورواوراسیل، آپوپتوزیس را افزایش داده است.

نتایج حاصل از بیان ژن نشان داد که بیان ژن‌های آپوپتوزیسی  BAX، Caspase3، Caspase9 و miR-34a در گروه‌های تیماری (عصاره، فلورواوراسیل و هم‌افزایی عصاره-دارو) در مقایسه با گروه شاهد افزایش پیدا کرده است و این افزایش در گروه هم‌افزایی بیشتر از دو گروه تیماری دیگر است؛ در نتیجه آپوپتوزیس افزایش یافته است.

 Al-Menhali و همکاران (32) اثر عصاره گیاه Thymus vulgaris را بر تکثیر و مهاجرت سلول‌های سرطانی کولون بررسی کردند. نتایج آن‫ها پس از انجام تست Real-time PCR نشان داد که عصاره این گیاه می‌تواند باعث افزایش آپوپتوزیس همراه با افزایش فعالیت کاسپازها در سلول‌های سرطانی کولون شود. نتایج مطالعه حاضر نیز همسو با نتایج این پژوهش است و در پژوهش حاضر نیز میزان بیان ژن‌های کاسپاز 3 و کاسپاز 9 در مقایسه با گروه شاهد افزایش یافت.

Jiexiao  و همکاران (33) در پژوهشی به بررسی این موضوع که آیا microRNA-137 رشد تومور سلول‌های سرطانی پانکراس، تهاجم و حساسیت به شیمی‌درمانی را تعدیل می‌کند، پرداختند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که miR-137 در رده‌های سلولی سرطان پانکراس و سلول‌های تومور بیماران به‌طور قابل‌توجهی کمتر بیان شده است و تهاجم سلول‌های سرطانی را مهار می‌کند و حساسیت به معرف شیمی‌درمانی 5-Fu را افزایش می‌دهد. در نتیجه miR-137 نقش مهمی در ایجاد سرطان پانکراس دارد. نتایج پژوهش حاضر نیز نشان می‌دهد که اثر هم‌افزایی عصاره Artemisia absinthium و داروی فلورواوراسیل توانست مقدار بیان miR-34a و آپوپتوزیس را افزایش دهد. در همین راستا،  Gao و همکاران (26) سلول‌های سرطانی کولون رده SW620 را با فلورواوراسیل تیمار کردند. نتایج تست‌های آزمایشگاهی نشان داد که تیمار سلول‌ها با فلورواوراسیل منجر به القای آپوپتوزیس در سلول‌های SW620  می‌شود. همچنین افزایش درصد سلول‌ها در فاز S نیز در میان سلول‌های SW620 تحت درمان با فلورواوراسیل مشاهده شد . Lian  و همکاران (27) فعالیت ضد سرطان عصاره گیاه Artemisia vulgaris (mugwort) را در برابر رده سلولی HCT-15  (سرطان کولون انسانی) بررسی کردند و نشان دادند که عصاره این گیاه به‌صورت وابسته به غلظت دارای اثر سمیت بر روی سلول‌های سرطانی است و باعث مهار تکثیر این سلول‌ها می‌شود. Dong و همکاران (28) اثر گیاه Pao Pereira (Geissospermum vellosii)  را در برابر دودمان‌های مختلف سرطان پانکراس آزمایش کردند و نشان دادند که عصاره این گیاه تکثیر سلول‌های سرطانی را به‌صورت وابسته به غلظت مهار می‌کند.

6- نتیجه­گیری

نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که اثر هم افزایی عصاره Artemisia absinthium و فلورواوراسیل باعث مهار رشد سلول های سرطانی پانکراس رده AsPC-1 شده است و همچنین باعث افزایش میزان آپوپتوزیس می‌شود. همچنین بیان ژن‌های آپوپتوزیسی در گروه‌های تیماری نسبت به گروه شاهد افزایش پیدا کرده است و این نشان دهنده افزایش میزان آپوپتوزیس در گروه‌ های تیماری است.

7- تشکر و قدردانی

از همکاران محترم مرکز تحقیقات بیولوژی کاربردی تکوین جانوری دانشگاه آزاد اسلامی که در انجام این پژوهش تجربی همکاری داشتند صمیمانه تشکر می‫شود.

1.    Ahmad G, Amiji MM. Cancer stem cell-targeted therapeutics and delivery strategies. Expert Opin Drug Deliv.2017; 14(8):997-1008.
2.    Karpuz M, Silindir-Gunay M, Ozer AY. Current and Future Approaches for Effective Cancer Imaging and Treatment. Cancer Biother Radiopharm.2018; 33(2):39-51.
3.    Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Laversanne M, et al. Global Cancer Statistics 2020: GLOBOCAN Estimates of Incidence and Mortality Worldwide for 36 Cancers in 185 Countries. CA Cancer J Clin.2021; 71(3):209-249.
4.    Bray F, Laversanne M, Sung H, Ferlay J, et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: a cancer journal for clinicians. 2024 May;74(3):229-63.
5.    Noori-Daloii M, Sadr Z. Cancer immunotherapy: Use the immune system to fight cancer. JSUMS.2019; 3(2): 30-47. (Persian)
6.    Noori-Daloii M, Kashani B. Targeted cancer therapy: review article. Tehran Univ Med J.2018;76(4):231-240. (Persian)
7.    Salem AA, Mackenzie GG. Pancreatic cancer: A critical review of dietary risk. Nutr Res.2018; 52:1-13.
8.    Del Chiaro M, Segersvärd R, Lohr M, Verbeke C. Early detection and prevention of pancreatic cancer: is it really possible today?. World J Gastroenterol.2014; 20(34):12118-12131.
9.    Khan MA, Azim S, Zubair H, Bhardwaj A, et al. Molecular Drivers of Pancreatic Cancer Pathogenesis: Looking Inward to Move Forward. Int J Mol Sci.2017; 18(4):1-25.
10. Grasso C, Jansen G, Giovannetti E. Drug resistance in pancreatic cancer: Impact of altered energy metabolism. Crit Rev Oncol Hematol.2017; 114:139-152.
11. Vorvis C, Koutsioumpa M, Iliopoulos D. Developments in miRNA gene signaling pathways in pancreatic cancer. Future Oncol.2016; 12(9):1135-1150.
12. Veisani Y, Jenabi E, Khazaei S, Nematollahi S. Global incidence and mortality rates in pancreatic cancer and the association with the Human Development Index: decomposition approach. Public Health.2018; 156:87-91.
13. Vodenkova S, Buchler T, Cervena K, Veskrnova V, et al. 5-fluorouracil and other fluoropyrimidines in colorectal cancer: Past, present and future. Pharmacol Ther.2020; 206:107447.
14. Baharara J, Amini E, Nikdel N, Salek-Abdollahi F. The Cytotoxicity of Dacarbazine Potentiated by Sea Cucumber Saponin in Resistant B16F10 Melanoma Cells through Apoptosis Induction. Avicenna J Med Biotechnol.2016; 8(3):112-119.
15. Shafieipour S, Zamanian Y, Hadipour E, Sinaei R, et al. Exploring the effects of alpha-pinene on apoptosis induction in human colon cancer cells via the PI3K/AKT signaling pathway: an in vitro study. Egyptian Journal of Medical Human Genetics. 2025 Feb 11;26(1):27.
16. Dou H, Yu PY, Liu YQ, Zhu Y, et al. Recent advances in caspase-3, breast cancer, and traditional Chinese medicine: a review. Journal of Chemotherapy. 2024 Jul 3;36(5):370-88.
17. Lak Mazaheri E, Niknejad A, Amini E, Nabiuni M. Phoenix dactylifera L. Pollen and Fluvoxamine Maleate Protect PC12 Cells Against H2O2-Induced Oxidative Stress by Involvement of Nrf2 and SIGMAR1 Gene Expression.Jundishapur J Nat Pharm Prod.2023;19(1):e141738.
18. Zyad A, Tilaoui M, Jaafari A, Oukerrou MA, et al. More insights into the pharmacological effects of artemisinin. Phytother Res.2018;32(2):216-229.
19. An Y, Sun JX, Ma SY, Xu MY, et al. From plant based therapy to plant-derived vesicle-like nanoparticles for cancer treatment: past, present and future. International Journal of Nanomedicine. 2025 Dec 31:3471-91.
20. Taleghani A, Emami SA, Tayarani-Najaran Z. Artemisia: a promising plant for the treatment of cancer. Bioorg Med Chem.2020; 28(1):1-22.
21. Martínez-Díaz RA, Ibáñez-Escribano A, Burillo J, Heras Lde L, et al. Trypanocidal, trichomonacidal and cytotoxic components of cultivated Artemisia absinthium Linnaeus (Asteraceae) essential oil. Mem Inst Oswaldo Cruz.2015; 110(5):693-699.
22. Ali M, Abbasi BH, Ahmad N, Khan H, et al. Strategies to enhance biologically active-secondary metabolites in cell cultures of Artemisia - current trends. Crit Rev Biotechnol.2017; 37(7):833-851.
23. Zare Mongabadi M, Farhadi M, Torabzadeh khorasani P, Hedaiati M. Comparison apoptotic effects of Iranian Artemis (Artemisia scoparia and sieberi) with Taxol on SK _BR3 breast cancer cell line. RJMS. 2018;25(7):70-80. (Persian)
24. Pargol M, Zare Karizi S, Karimi Pour M. Evaluation of MiR-20a and MiR-204 Expression Involved in Autophagy in Non-small Cell lung Cancer. J Ilam Uni. Med. Sci.2019;  26(6):58-68. (Persian)
25. Wang H, Jiao H, Jiang Z, Chen R. Propofol inhibits migration and induces apoptosis of pancreatic cancer PANC-1 cells through miR-34a-mediated E-cadherin and LOC285194 signals. Bioengineered.2020; 11(1):510-521.
26. Rastgar Z, Khosravinejad F. Investigating the effect of cytotoxicity of nanonisome containing the extract of Artemisia annua on breast cancer cell lines. Feyz Medical Sciences Journal. 2023 Mar 10;27(1):1-1.
27. Hasani S, Sadat Shandiz SA, Pakpour B. Cytotoxicity and Apoptotic Effects of Selenium Nanoparticles Toward HT29 Colon Cancer Cells. Cell and Tissue Journal. 2024 Sep 22;15(3):190-202.
28. Dong R, Chen P, Chen Q. Extract of the Medicinal Plant Pao Pereira Inhibits Pancreatic Cancer Stem-Like Cell In Vitro and In Vivo. Integr Cancer Ther.2018; 17(4):1204-1215.
29. Nokhandani N,Naghavi Alhosseini M,Memarian A,Davoodi H. Combination of 5-fluorouracil and Lipopolysaccharide Synergistically Induces Cytotoxicity and Apoptosis in MCF-7 Human Breast Cancer Cells. Iran J Allergy Asthma Immunol.2020;19(4): 426-436.
30. Lang S,Schmiech M,Hafner S,Paetz Ch, et al. Antitumor activity of an Artemisia annua herbal preparation and identification of active ingredients. Phytomedicine.2019;62: 152962.
31. Park SR,Namkoong S,Friesen L,Cho CS, et al. Single-Cell Transcriptome Analysis of Colon Cancer Cell Response to 5-Fluorouracil-Induced DNA Damage. Cell Rep.2020;32(8): 108077
32. Al-Menhali A, Al-Rumaihi A, Al-Mohammed H, Al-Mazrooey H, et al. Thymus vulgaris (thyme) inhibits proliferation, adhesion, migration, and invasion of human colorectal cancer cells. J Med Food.2015; 18(1): 54-59.
33.             Xiao J, Peng F, Yu Ch, Wang M, et al. microRNA-137 modulates pancreatic cancer cells tumor growth, invasion and sensitivity to chemotherapy. Int J Clin Exp Pathol.2014; 7(11):7442-7450.
سلول و بافت
دوره 17، شماره 1
بهار 1405
صفحه 89-103

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 30 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 01 دی 1404

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

سرقت ادبی

تماس با ما