نوع مقاله : علمی - پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار فارماکولوژی،گروه فارماکولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، آبادان، ایران.h.mojiri@abadanums.ac.ir
2 استاد بیولوژی مولکولی و مهندسی ژنتیک ،گروه بیولوژی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران. zolgharnein@kmsu.ac.ir
تازه های تحقیق
-
کلیدواژهها
عنوان مقاله English
نویسندگان English
Aim: Inflammation is a protective physiologic response against pathogens, trauma and injury (1, 2). Inflammation pathway are different in human body and some main pro-inflammatory cytokines such as IL-1β, IL-6, and TNF-α have key role in pathogenesis of inflammation (3). Current anti-inflammatory drugs including corticosteroids and non-steroid anti-inflammatory drugs have serious side effects (6), so, research on new compounds with anti-inflammatory property is necessary. Astaxanthin is a natural carotenoid with various pharmacological effects. Haematococcus Algae is one of the marine sources of astaxanthin. Anti-inflammatory and antioxidant effects of astaxanthin were reported in previous studies (8-10), but the molecular mechanism of the anti-inflammatory effect of astaxanthin on the peripheral cells of the immune system is not clear. The aim of this study was to evaluate anti-inflammatory effects of astaxanthin on TLR4 gene expression and secretion of key inflammatory cytokines including IL-1, IL-6, and TNFα in RAW264.7 macrophage cells.
Methods and Material: The RAW264.7 macrophage cells was used in this study. Astaxanthin was extracted from Haematococcus Algae, then different doses of 25, 50, 100 μM of astaxanthin were used to treat the cells. Cells divided to three groups: one group received LPS (1µg/ml), Treatment group received LPS (1µg/ml) in combination to different dose of astaxanthin (25, 50, 100 μM) and control group without LPS astaxanthin. After 24 hour incubation, cell viability was assay with MMT test.TLR4 gene expression was measured by RT-PCR at 24 and 48 hours after induction with LPS. β-actin was considered as housekeeping gene. The levels of IL-1β, IL-6, and TNFα cytokines were measured with a commercial sandwich ELISA kit. The optic absorbance was read at 45 nm. Descriptive statistics and one-way ANOVA test were used to analyze the data. To analysis the fold change of gene expression, formula 2 -ΔΔCT was used.
Results: None of different doses of astaxanthin (25, 50, 100 μM) and LPS (1µg/ml) had no toxicity effect on macrophages cell. (P>0.05). LPS increased TLR 4 gene expression at both 24 and 48 hours after induction, (P <0.001) in compare to control group.
کلیدواژهها English
التهاب یک پاسخ حفاظتی و فیزیولوژیک در برابر آسیب به سلول و یا بافت میباشد و با علایم بالینی گرما، قرمزی، تورم ودرد بروز میکند. التهاب در ابتدا باعث التیام و ترمیم مناطق آسیب دیده میشود ولی در صورت تداوم پروسههای التهابی، منجر به آسیب به بافتهای بدن و بروز علایم مخصوصا درد میشود (1, 2). مسیرهای منجر به التهاب و درد در بدن انسان متنوع میباشند و در تمام مسیرها، آنزیمها، فاکتورهای رونویسی کننده، تولید و ترشح واسطههای شیمیایی التهابی نقش اساسی دارند. ماکروفاژها بهعنوان یکی از اجزای مهم سیستم ایمنی بدن، نقش کلیدی در شروع و تدام التهاب در بدن دارند. ماکروفاژها از طریق تغییر در میزان ترشح سایتوکاینهای التهابی و پیش التهابی، باعث پیشرفت پروسههای التهابی در بدن میشوند. همچنین ماکروفاژها در پاتوژنز بیماریهای التهابی مزمن، مانند آرتریت روماتویید، بیماریهای التهابی دستگاه گوارش ، التهاب بافت های کبدی و.... نقش اساسی دارند (3, 4).
سایتوکاینهای IL-1β( Interlukine 1β)، IL-6 ( Interlukin 6) , TNFα (Tumor necrosis factor α) از مهمترین سایتوکاینهای پیش التهابی هستند که افزایش ترشح و غلظت آنها در بیماریهای التهابی مختلف مانند آرتریت روماتوئید، دیده میشود (5).
TLR (Toll like receptor)ها نقش مهمی در عملکرد سیستم ایمنی بدن در شرایط مواجه با عوامل بیماری زا و بهویژه التهاب دارند. این گیرندهها بهطور وسیعی در سلولهای ایمنی در شرایط التهاب زا بیان میشوند و باعث فعال کردن برخی سلولهای وابسته به سیستم ایمنی، آنزیمها و سایتوکاینهای التهابی میشوند. از بین آنها TLR4 در بروز پاسخ های التهابی القا شده توسط لیپوپلی ساکاریدها نقش دارد و از طریق فعال کردن NF-ƙB (Nucleular factor kappa B) باعث افزایش ترشح سایتوکاینهای التهابی IL-1β, IL-6,TNFα می شود. لذا مداخله در مسیر ترشح سایتوکاینهای التهابی میتواند منجر به بروز اثرات ضد التهابی شود (6, 7).
درمانهای رایج برای کنترل درد و التهاب در سه دستهی اصلی قرار میگیرند: داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی که از پرمصرف ترین داروهای ضد درد و ضد التهاب میباشند ولی عارضهی جانبی مهم آن بروز مشکلات گوارشی جدی میباشد. داروهای کورتیکوستروئیدها نیز خواص ضد التهاب قوی دارند ولی گستردهی از عوارض جانبی این ترکیبات مصرف آنها را محدود کرده است. افزایش بروز پوکی استخوان، افزایش سطح لیپیدها و گلوکز خون و کاهش سطح ایمنی بدن از مهمترین عوارض جانبی آنها میباشد. داروهای مخدر با اثر ضد دردی قوی، جایگاه ویژه ای در درمان ضد درد دارند ولی مهمترین چالش آنها ایجاد تحمل دارویی و بروز وابستگی های جسمی و روانی میباشد، بههمین دلیل مصرف این دسته از ترکیبات در شرایط خاص و با احتیاط انجام میشود (8).
از اینرو همواره یافتن داروهای ضد التهاب جدید با اثر بخشی مناسب و کم بودن عوارض جانبی مورد توجه محققین بوده است. اقیانوسها بهعنوان منبع منشا حیات، دارای گنجینه ای ارزشمند از ترکیبات غنی و زیستی فعال میباشند. انواع موجودات دریایی با داشتن ترکیباتی مانند کاروتنوئیدها، ترپنها، تری ترپنها، آلکالوییدها، سزکویی ترپنها و...... دارای خواص فارماکولوژیک متنوعی مانند ضد باکتری، ضد قارچ، ضد سرطان، ضد درد و التهاب و.... میباشند (9). آستاگزانتین ترکیب کاروتنوئیدی گزانتوفیلی طبیعی میباشد که در منابع مختلفی مانند آبزیان، ماهی سالمون ، جلبک و......یافت میشود. این ترکیب دارای خواص ضد التهاب، آنتی اکسیدانتی، ضد دیابت، محافظت کنندهی بیماریهای قلبی و عروقی و اثرات ضد سرطان میباشد. اثرات ضد التهابی این ترکیب و مفید بودن آن در برخی بیماریهای التهابی عصبی مخصوصا بیماریهای نورودژنراتیو مانند پارکینسون و مولتیپل اسکلروزیس بررسی شده است (10-12). مطالعات بر روی مدل های حیوانی و مطالعات درون تنی، اثرات ضد التهابی این ترکیب را نشان داده اند (13, 14). همچنین بررسی مولکولی آستاگزانتین بر روی سلولهای دندریتیک دستگاه ایمنی، حاکی از اثر محافظتی و ضد التهابی این ترکیب میباشد (15). با این وجود بررسیهای مولکولی اثر ضد التهابی این ترکیب بر روی سلولهای ماکروفاژی بهعنوان یکی از مهمترین سلولهای دستگاه ایمنی بدن که نقش مهم و کلیدی در بروز پاسخهای التهابی دارند، محدود میباشد. آستاگزانتین بههمراه ترکیب طبیعی توکوترینول با کاهش سطح اینترلوکین 6 و 12 باعث مهار و کاهش التهاب در سلولهای ماکروفاژی میشود (16). همچنین مهار فعال شدن NF-ƙB و کاهش تولیدNO (Nitric oxide), PGE2(Prostaglandin E2) و مهار آنزیم سیکلواکسیژناز از مکانیسم های اثرضد التهابی آستاگزانتین بر روی سلولهای ماکروفاژی RAW264.7 بیان شده است (17).
با این وجود نقش سایر واسطههای التهابی و سایتوکاینهای پیش التهابی و التهابی بر روی سلولهای ماکروفاژی در بروز اثر ضد التهابی آستاگزانتین چندان مشخص نیست، لذا با توجه به نقش TLR4 در ترشح سایتوکاینهای التهابی و پیش التهابی و مطالعات محدود در زمینه ی اثرات ضد التهابی آستاگزانتین در ماکروفاژها و نقش آنها در التهاب مزمن، هدف این مطالعه، بررسی اثرات ضد التهابی ترکیب طبیعی آستاگزانتین بر میزان ترشح سایتوکاینهای التهابی و بیان ژن TLR4 بر سلولهای ماکروفاژی می باشد.
2- مواد و روشها
آستاگزانتین از Haematococcus Algae توسط پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان استخراج شد. رده سلولی ماکروفاژ RAW 264.7از بانک سلولی موسسه انیستیتو پاستور ایران خریداری شد. متانول، استونیتریل از شرکت مرک آلمان، دی میتل سولفوکساید DMSO (Dimethyl sulfoxide) و LPS ( Lipopolysaccharide) (لیپوپلی ساکارید استخراج شده از باکتری Escherichia coli 0127:B8) از شرکت سیگما آلدریچ آمریکا تهیه شد.PRMI و محیط کشت DMEM، سرم جنین گاوی FBS(Fetal bovine serum ) از شرکت ایده زیستی ایران خریداری شد. پلیتهای کوت شده با فیبرونکتین و کلاژن از شرکت پادگین طب در ایران تهیه شد. کیت اندازه گیری IL-1, IL-6, TNF-α از شرکت کارمانیا پارس ژن ایران خریداری شد. کیت استخراج RNA ازشرکت سیناژن ایران و کیت سنتز cDNA از شرکت TAKARAژاپن تهیه شد. سایر مواد و معرف ها از منابع معتبر خریداری شدند.
روش استخراج آستاگزانتین از Haematococcus Algae: استخراج آستاگزانتین از میکروجلبک هماتوکوکوس بهروش استخراج توسط حلالهای اسیدکلریدریک و استون انجام شد، در این روش حدود 10 میلیگرم از پودر هماتوکوکوس در یک میلیلیتر حلال اسیدکلریدریک 4 نرمال قرار گرفت و این مخلوط بهمدت یک ساعت در بن ماری با دمای 70 درجه سانتیگراد قرار داده شد. پس از خنک شدن، بهمدت 5 دقیقه با دور 5000 سانتریفوژ گردید. سپس با آب مقطر شستشو انجام شد و این مراحل دو بار تکرار شد. رسوب بهدست آمده با 4 میلی لیتر استون سوسپانسیون شده و پس از یک ساعت هم زدن در دمای اتاق، توسط امواج فراصوت، فرآیند سونیکاسیون در فرکانس 20 کیلوهرتز انجام شد، این مراحل دو بار تکرار شد. سپس سانتریفیوز با دور 3500 به مدت 6 دقیقه انجام شد و استون حاوی محلول رویی جدا سازی شد. از محلول رویی برای شناسایی آستاگزانتین توسط HPLC (High performance liquid chromatography) استفاده شد. در این روش میزان 15 میکرولیتر از محلول به دستگاه تزریق شد، فاز متحرک شامل متانول و استونیتریل به نسبت حجمی/حجمی 70 به 30 در نظر گرفته شد (18, 19).
کشت سلولی: سلولهای RAW264.7 در محیط DMEM ، و 10 درصد سرم جنین گوساله غیرفعال شده با حرارت و 1 درصد پنی سیلین / استرپتومایسین کشت داده شدند. سلولها در دمای 37 درجه سانتیگراد و هوا ی مرطوب با 5 درصد CO2 و 95 درصد هوا در دستگاه کشت سلولی نگهداری شدند.
تست MMTتوان حیاتی سلولها:تست سنجش میزان زنده ماندن سلولها در حضور LPS و غلظتهای مختلف آستاگزانتین بهمنظور بررسی سمیت LPS و آستاگزانتین انجام شد. در این تست برای ارزیابی سلولهای زنده از پودر MTT استفاده میشود MTT، توسط سلولها جذب شده و سپس توسط دهیدروژناز میتوکندری به فورمازان تبدیل میشود. تجمع فورمازان منعکس کننده فعالیت میتوکندری بهطور مستقیم و زنده ماندن سلول بهطور غیر مستقیم است. در این تست محلول زرد رنگ تهیه شده از پودرMTT، توسط سلولهای زنده و فعال از نظر متابولیکی در طی مدت تقریبی 4 ساعت به بلورهای ارغوانی رنگ فورمازان تبدیل میشود. کریستالهای فورمازان ساخته شده بهکمک حلال DMSO حل شده و جذب نوری محلول ارغوانی رنگ بهوسیله الایزا ریدر در طول موج 570 نانومتر خوانده میشود.
در ابتدا، سوسپانسیونهای سلولی تهیه شد و با استفاده از لام نیوبار ، شمارش سلولی انجام شد. سپس از پلیتهای 96 خانهای ته صاف با محیط کشت کامل استفاده شد و سلولها بهمیزان 104در هر چاهک قرار داده شد.
در این مطالعه 3 نوع تیمار سلولی انجام شد :
الف. سلولهای ماکروفاژی 264.7 RAW ( بهعنوان کنترل)
ب. سلولهای ماکروفاژی رده 264.7 RAW کشت داده شده در حضور LPS بهعنوان ماده القا کننده التهاب
ج. سلولهای ماکروفاژی رده 264.7 RAW کشت داده شده در حضور LPS بهعنوان ماده القا کننده التهاب که غلظتهای متفاوت آستاگزانتین (25، 50 و 100 میکرومولار ) به آنها اضافه شد. آزمایشها سه بار بهطور مجزا انجام شد و در هر بار برای هر بررسی سه بار تکرار انجام شد.
بهجز سلولهایی که بهعنوان کنترل در نظر گرفته شده بودند، در هر چاهک LPS به میزان 1µg/ml اضافه شد و در گروه تیمار شده با آستاگرانتین، غلظتهای مختلف آستاگزانتین (25، 50 و 100 میکرومولار) اضافه شدند سپس سلولها بهمدت 24 ساعت و ۴۸ ساعت در انکوباتور CO2 انکوبه شدند. پس از آن محیط کشت تعویض شد و 10میکرولیتر از محلول MMT با غلظت ۱۲ میلی مولار در تاریکی به هر چاهک اضافه شد و پلیت با فویل پوشیده شد و در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد بهمدت ۴ ساعت انکوبه شد. پس از این مدت ۵۰ میکرولیتر محلول DMSO بهمنظور حل کردن کریستال های فوروزمان بههر چاهک اضافه شد و در نهایت میزان جذب نوری در طول موج 570 نانومتر با دستگاه الایزا ریدر خوانده شد.
محاسبه درصد سلولهای زنده در تست سمیت سلول: درصد سلولهای زنده یا میزان بقای سلولی در بررسی سمیت سلولی، بر اساس رابطه زیرمحاسبه میشود.
100×جذب متوسط نمونه های کنترل / جذب متوسط نمونههای تیمار شده = درصد سلولهای زنده
اندازه گیری غلظت سایتوکاینهای IL-1β, IL6, TNFα در سلول RAW264.7: سلولهای ماکروفاژی RAW264.7 بهمیزان 104در هر چاهک قرار داده شد. یک ساعت قبل از اضافه کردن) µg/ml LPS(1 به هر سلول، غلظتهای مختلف آستاگزانتین ( 25، 50 و 100 میکرومولار) بههر چاهک اضافه شد و بهمدت ۲۴ ساعت در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد انکوبه شدند. سپس محیط کشت جمع آوری شد و سلولها با دور 800 سانتریفوژ شدند و محلول رویی جدا شد و طبق دستورالعمل کیتها و با تکنیک الایزا انجام شد و جذب نوری چاهک ها در طول موج 450نانومتر بهدست آمد.
RT-PCR (Reverse transcription polymerase chain reaction): این تست جهت بررسی میزان بیان ژن بهکار برده می شود. ابتدا در هر چاهک بهمیزان ۵*۱۰5سلول قرار داده شد و سلولها برای ۱۲ ساعت انکوبه شدند. سپس سه مرتبه با محیط شستشو داده شد و بعد از آن LPS بهمیزان 1µg/ml به تنهایی یا در ترکیب با غلظتهای مختلف آستاگزانتین (25، 50 و 100 میکرومولا ) بهمدت ۲۴ ساعت و ۴۸ ساعت در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد انکوبه شدند. سپس با بافر PBS شتستو داده شدند و RNA با استفاده از کیت استخراج RNA شرکت سیناکلون و طبق دستورالعمل استخراج شدند و در دمای ۸۰- نگهداری شدند. برای تعیین غلظت و کیفیت RNA های استخراج شده از اسپکتروفوتومتر در طول موج 210تا 280 نانومتراستفاده شد.
برای تهیه cDNA از RNA از کیت سنتز cDNA ساخت شرکت Takara و طبق پروتکل انجام شد و در دمای ۲۰- نگهداری شدند. درمرحله ی بعد cDNA جهت تکثیر توسط RT-PCR در شرایط 42 درجه بهمدت 60 دقیقه و حرارت 94 بهمدت 5 دقیقه انجام شد. در این مطالعه پرایمرهای اختصاصی که قبلا سکانس آنها مشخص و تایید شده بود (جدول شماره ۱) مورد استفاده قرار گرفت. همچنین از βactin بهعنوان ژن کنترل استفاده شد. اندازه گیری میزان بیان نسبی mRNA ژنهای مورد نظر با استفاده از مقایسه CT(Threshold cycle) بین ژن مورد نظر و ژن کنترل انجام شد.
جدول 1: توالی ژنهای مورد بررسی
|
نام ژن |
توالی |
|
β-actin F |
5′-ATCACTATTGGCAACGAGCG-3′ |
|
β-actin R |
5′-TCAGCAATGCCTGGGTACAT-3′ |
|
TLR-4 F |
5′-CGATTCTAGAACAAAACCAA-3′ |
|
TLR-4 R |
5′-CTGGAAAGGAAGGTGTCA-3′ |
3- آنالیز آماری
دادهها با استفاده از نرم افزار 22 SPSS تجزیه و تحلیل شدند. دادههای این مطالعه بهصورت میانگین ± انحراف استاندارد بیان گردید . آزمون کولموگروف–اسمیرنف جهت تعیین طبیعی بودن توزیع دادهها استفاده شد. از آزمونهای One way ANOVA و تست تعقیبی TUKEY برای مقایسهی بین گروهها استفاده شد. جهت بررسی میزان بیان نسبی ژن از فرمول ΔΔCT - 2استفاده شد. سطح معنیداری کمتر یا مساوی 05/0 در نظر گرفته شد.
4- نتایج
اثرات آستاگزانتین و LPS بر زنده ماندن سلولهای ماکروفاژی
نتایح بررسی سمیت سلولی نشان داد که LPS با غلظت 1µg/ml به تنهایی و در ترکیب با غلظتهای 25، 50 و100 میکرومولار آستاگزانتین در زمانهای 24 و 48 ساعت اثر سمیت بر سلولهای ماکروفاژی RAW264.7 نسبت به گروه کنترل که فاقد LPS و آستاگزانتین بوده است، نداشته است ( p>0.05)، (نمودار شماره 1).
نمودار : درصد زنده ماندن سلولهای RAW246.7 با و بدون حضور لیپوپلی ساکارید وآستاگزانتین
سلولهای دریافت کننده ی لیپوپلی ساکارید به تنهایی و در ترکیب با غلظتهای 25،50 و 100 میکرومولار آستاگزانتین، نسبت به سلولهای کنترل که فاقد لیپوپلی ساکارید و آستاگزانتین هستند، تفاوتی در میزان زنده ماندن سلولها نشان ندادند (p>0.05).
اثر آستاگزانتین بر سطح سایتوکاین IL-1β در سلول ماکروفاژی
همانگونه که در نمودار شماره 2 نشان داده شده است. LPS باعث افزایش غلظت IL-1β بهطور معنیداری نسبت به گروه کنترل شده است )p<0.05(. آستاگزانتین با غلظت50 میکرومولار، باعث کاهش معنیداری در سطح IL-1βنسبت به گروه دریافت کننده ی LPS شده است)p<0.05(. همچنین غلظت بالای آستاگزانتین 100 میکرومولار نیز باعث کاهش در میزان سطح IL-1β شده است. غلظت 25 میکرومولار آستاگزانتین قادر به کاهش سطح IL-1β نبوده است.
نمودار ۲: اثر لیپوپلی ساکارید و غلظتهای مختلف آستاگزانتین بر سطح سایتوکاین اینترلوکین ۱ بتا بر سلولهای RAW 246.7
در سلولهای دریافت کننده لیپوپلی ساکارید (1µg/ml) ، نسبت به سلولهای کنترل که فاقد لیپوپلی ساکارید و آستاگزانتین بودند، افزایش سطح در میزان اینترلوکین ۱ بتا مشاهده شد *)p<0.05(. سلولهای دریافت کننده لیپوپلی ساکارید و غلظتهای 50 و 100 میکرومولار از آستاگرانتین، سطح افزایش یافتهی سایتوکاین اینترلوکین ۱ بتا را در مقایسه با سلولهای دریافت کنندهی لیپوپلی ساکارید به تنهایی، کاهش داده است## )p<0.01(. سلولهای تیمار شده با غلظت ۲۵ میکرومولارآستاگزانتین، غلظت سایتوکاین اینترلوکین 1بتا را در مقایسه با سلولهای دریافت کنندهی لیپوپلی ساکارید بهتنهایی،کاهش نداده است.
اثر آستاگزانتین بر سطح سایتوکاین IL-6 در سلول ماکروفاژی
لیپوپلی ساکارید باعث افزایش معناداری در سطح سایتوکاین IL-6 نسبت به گروه کنترل شده است P<0.05) .(این افزایش در سطح IL-6 با غلظت 50 و 100 میکرومولار آستاگزانتین بهطور معنیداری کاهش یافته است. در حالیکه غلظت ۲۵ میکرومولار آستاگزانتین ، سطح سایتوکاین IL-6را کاهش نداده است (نمودار 3 ).
نمودار 3: اثر لیپوپلی ساکارید و غلظت های مختلف آستاگزانتین بر سطح سایتوکاین اینترلوکین 6 بر سلولهای RAW246.7
در سلولهای دریافت کننده لیپوپلی ساکارید (1µg/ml) ، نسبت به سلولهای کنترل که فاقد لیپوپلی ساکارید و آستاگزانتین بودند ، افزایش سطح در میزان اینترلوکین ۶ مشاهده شد (p<0.05*). سلولهای دریافت کنندهی لیپوپلی ساکارید و غلظتهای 50 و 100 میکرومولار از آستاگرانتین، سطح افزایش یافته ی سایتوکاین اینترلوکین ۶ را در مقایسه با سلولهای دریافت کننده ی لیپوپلی ساکارید به تنهایی، کاهش داده است (##p<0.01). سلولهای تیمار شده با غلظت ۲۵ میکرومولارآستاگزانتین، غلظت سایتوکاین اینترلوکین ۶ را در مقایسه با سلولهای دریافت کنندهی لیپوپلی ساکارید به تنهایی،کاهش نداده است.
اثر آستاگزانتین بر سطح سایتوکاین TNFα در سلول ماکروفاژی
لیپوپلی ساکارید سطح TNFα را به طور معناداری افزایش داده است (p<0.05). غلظت ۲۵ میکرومولار کاهش معنیداری را نسبت به گروه القا شده با LPS ایجاد نکرده است. آستاگزانتین با غلظت های 50 و 100 میکرومولار باعث کاهش معنیداری در سطح TNFα نسبت به گروه LPS شده است(p<0.001) ( نمودار 4).
نمودار 4: اثر لیپوپلی ساکارید و غلظت های مختلف آستاگزانتین بر سطح سایتوکاینTNFα بر سلولهای RAW246.7
در سلولهای دریافت کننده لیپوپلی ساکارید (1µg/ml) ، نسبت به سلولهای کنترل که فاقد لیپوپلی ساکارید و آستاگزانتین بودند ، افزایش سطح در میزان سایتوکاینTNFα مشاهده شد (*p<0.05). سلولهای دریافت کننده لیپوپلی ساکارید و غلظتهای 50 و 100 میکرومولار از آستاگرانتین، سطح افزایش یافتهی سایتوکاین سایتوکاینTNFα را در مقایسه با سلولهای دریافت کنندهی لیپوپلی ساکارید به تنهایی، کاهش داده است (###p<0.01). سلولهای تیمار شده با غلظت ۲۵ میکرومولار آستاگزانتین، غلظت سایتوکاینTNFα را در مقایسه با سلولهای سلولهای دریافت کنندهی لیپوپلی ساکارید به تنهایی، کاهش نداده است.
اثر آستاگزانتین بر میزان بیان ژن TLR4 در سلول ماکروفاژی
نتایج بررسی میزان بیان نسبی ژن در نمودار 5 نشان داده شده است. LPS باعث افزایش میزان بیان ژن TRL4 نسبت به گروه کنترل در زمانهای 24 ساعت و 48 ساعت پس از انکوباسیون شده است (p<0.001)
تیمارسلولها با غلظتهای مختلف آستاگزانتین (25و50 و 100 میکرومولار) ، در هر دو زمان 24 و 48 ساعت ، باعث کاهش معنیداری در میزان بیان ژن TLR4 نسبت به گروه LPS شده است (p<0.001).
نمودار ۵: اثر لیپوپلی ساکارید و غلظت های مختلف آستاگزانتین بر میزان بیان ژن TLR4 بر سلولهای RAW246.7
در سلولهای دریافت کننده لیپوپلی ساکارید ( 1 µg/ml) ، نسبت به سلولهای کنترل که فاقد لیپوپلی ساکارید و آستاگزانتین بودند ، افزایش در میزان بیان ژن TLR4 مشاهده شد (***p<0.05). سلولهای دریافت کننده لیپوپلی ساکارید و غلظتهای25، 50 و 100 میکرومولار از آستاگرانتین، سطح افزایش یافته ی بیان ژن TLR4را در مقایسه با سلولهای دریافت کننده ی لیپوپلی ساکارید به تنهایی، کاهش داده است (###p<0.01).
5- بحث
بیماریهای التهابی سیستمیک و موضعی مانند آرتریت روماتویید، استوآرتریت، بیماریهای التهابی دستگاه گوارش و..... از مهمترین بیماریهای التهابی با نسبت شیوع نسبتا بالا میباشند (20). همچنین التهاب یکی از عوامل بسیار مهم در پاتوژنز بیماریهای نورودژنرتیو مانند آلزایمر، پارکینسون ، مولتیپل اسکلروزیس و سایر بیماریها مانند دیابت، آترواسکلروزیس و .... میباشد (21).
درمانهای کنونی برای کنترل درد و التهاب همواره با عوارضی همراه هستند که مصرف آنها را بهدلیل بروز عوارض جانبی محدود کرده است (8). از طرفی برخی از مطالعات، اثرات فارماکولوژیکی متنوعی از ترکیبات استخراج شده از ماهیها ، جلبکها، مرجانها و سایر موجودات دریایی را گزارش کرده اند (9, 22).
در این بررسی، خواص ضد التهابی کاروتنوئید طبیعی استخراج شده از Haematococcus Algae مورد بررسی قرار گرفت. آستاگزانتین با کاهش میزان بیان ژن TLR 4 و کاهش سطح سایتوکاینهای التهابی IL-1β,IL-6,TNFα بر رده سلولی ماکروفاژی، اثرات ضد التهابی خوبی را نشان داد.
TLR4به دستهای از خانوادههای پروتئینی تعلق دارند که بر روی سطح سلول قرار گرفته اند و در ایجاد پاسخ های اولیهی دفاع میزبان در برابر پاتوژنها نقش دارند. TLR4 باعث فعال کردن مسیرهای سیگنالی میشوند که در نهایت باعث القای ژنهای التهابی میشود (23).
LPS بهعنوان ترکیب اصلی غشای خارجی دیواره سلولی باکتریهای گرم منفی میباشد که توسط TLR4 ها که بر سطح ماکروفاژها قرار دارند، شناسایی میشوند. فعال شدن TLR4 منجر به افزایش تولید و ترشح سایتوکاینهای پیش التهابی IL-1β ,IL-6,TNFα میشود که نقش اساسی در پاتوژنز بیماریهای التهابی دارند (24).
مسیر پیام رسانی TLR از دومین های داخل سیتوپلاسمی منشا میگیرد که در میان همه TLR ها حفاظت شده است. همه TLR های یک مسیر مشترک پیام رسانی را فعال میکند. همه TLR ها از طریق مسیر وابسته به پروتئین88 MyD پیام رسانی می کنند. در این مسیر چندین واسطه و آنزیم قرار دارند که در نهایت منجر به فعال شدن فاکتورهای رونویسی کننده JNK (c-Jun N-terminal Kinase) و Nuclear Factor kappa B (NF-ƙB) می شود که به هسته سلول وارد شده و روی بیان ژن تاثیر میگذارند. فعال شدن NF-ƙBمنجر به تنظیم بیان سایتوکاینهای التهابی مانند اینترلوکین۱، اینترلوکین ۶ و TNFα می شود (23-26).
در این بررسی نشان داده شد که LPS منجر به افزایش بیان TLR 4 در سلولهای ماکروفاژی شده است. این افزایش میزان بیان ژن در 24 ساعت و 48 ساعت پس از القا با LPS، بهترتیب 6.7 و 54.8 بوده است. همچنین تیمار سلولهای ماکروفاژی القا شده با LPS، با آستاگزانتین منجر به کاهش سطح سایتوکاینهای IL-1β,IL-6,TNFα شد. یافته های این تحقیق با مطالعات مشابه در بررسی اثرات ضد التهابی آستاگزانتین در ماکروفاژها، همخوانی دارد. نتایج تحقیقات قبلی نشان داد که آستاگزانتین با مهار NF-ƙB , INOS (Inducible nitric oxide synthase) باعث مهار تولید و ترشح آنزیمهای التهابی مهم مانند سیکلواکسیژناز و سایتوکاینهای التهابی مانند IL-1β ,TNFα می شود (17). همچنین ترکیب آستاگزانتین و توکونرینول با اثر بر سلولهای ماکروفاژی RAW264.7 و مهار ترشح سایتوکاینهای التهابی اینترلوکین 6 و اینترلوکین 12، باعث کاهش و مهار التهاب میشوند (16). در جدیدترین یافتهها اثر ضد التهابی آستاگزانتین در بیماریهای التهابی استخوان و مفاصل بررسی شده است و اثرات ضد التهابی این ترکیب بر مهار بیان ژنهای دخیل در مسیر التهابی مانند NF-ƙB و RSPO2( R- spondin 2) در ماکروفاژها نشان داده شده است (27, 28).
در مطالعهی کنونی دیده شد که آستاگزانتین از طریق مهارTLR4 در سلولهای ماکروفاژی باعث کاهش التهاب شده است. این یافته با مطالعات مشابه تایید میشود. آستاگزانتین با مهار TLR4 بر سلولهای میکروگلیای مغزی از بروز پاسخ های التهابی و پیش التهابی در خونریزی های زیر عنکبوتیه جلوگیری کرده است. کاهش بیان TLR4 و متعاقب آن NF-ƙB مکانیسم احتمالی این اثر بیان شده است (29). مهار مسیر سیگنالینگ TLR4/NF-ƙB توسط آستاگزانتین در بروز اثرات محافظت قلبی این ترکیب نیز دیده شده است (30). اثرات ضد التهابی آستاگزانتین بر سلولهای کبدی channa argus که با LPS دچار التهاب شده بودند، نشان می دهد که مهار مسیر TLR4/NF-ƙB و متعاقب آن کاهش ترشح سایتوکاینهای التهابی را در بروز اثرات ضد التهابی این ترکیب نقش دارند (31). در جدیدترین مطالعه، اثر مفید آستاگزانتین بر انتروکولیت نکروزیس در رات بواسطه ی مهار TLR4 گزارش شده است (32).
بر اساس نتایج این مطالعات و مطالعه حاضر، TLR4 بهعنوان یکی از مهمترین اهداف درمانی در کاهش التهاب در بیماریهای التهابی می تواند در نظر گرفته شود و بررسی دقیق تر مسیر سیگنالینگ آن و سایتوکاینها کلیدی در این مسیر، اطلاعات دقیقتر و جامعتری را ارایه خواهد کرد.
همچنین، آستاگزانتین اثر ضد دردی و ضد التهابی بر دردهای نوروپاتیکی در مدلهای حیوانی دارد. مهار IL-1β و TNFαدر بروز این اثر نقش بسزایی دارد (33). بهعلاوه، آستاگزانتین از طریق اثر مهاری بر مسیرNR2B(n-methyl-d-aspartate receptor subunit 2B) , p-p38MAPK ( Mitogen-activated protein kinase) و مهار تولید TNFα اثر ضد التهابی بر دردهای نوروپاتیک دارد (34).
نتایج مطالعهی حاضر با مطالعات بیان شده بر روی اثر ضد التهابی همسویی دارد هر چند که مکانیسم مسئول متفاوتی دارند. در مطالعات پیشین مهار تولید سایتوکاینهای التهابی بهعنوان عامل کلیدی در بروز اثر ضدالتهابی بیان شده است ولی درگیری TLR4 و اثر بر ترشح سایتوکاینها در سلولهای ماکروفاژی بهعنوان سلولهای محیطی سیستم ایمنی بدن بررسی نشده است. در این مطالعه همزمان با کاهش میزان بیان ژنTLR4 در سلولهای ماکروفاژی تیمار شده با آستاگزانتین ، کاهش سطح سایتوکاینهای التهابی نیز دیده شد که همراهی و ارتباط بین این عوامل را در بروز اثر ضدالتهابی آستاگزانتین در ماکروفاژها نشان میدهد.
داروهای ضد التهاب کنونی با مکانیسمهایی مانند مهار آنزیم سیکلواکسیژناز یا آنزیم فسفولیپاز از تولید پروستاگلاندینها و برخی سایتوکاینهای التهابی جلوگیری میکند. ترکیب ضد التهابی که ژن مسئول تولید سایتوکاینهای التهابی و ترشح آنها را مورد هدف قرار دهد و آنها را مهار کند، نتایج امیدوارکنندهتری را بههمراه خواهد داشت (17). چنانچه نتایج این مطالعه، نیز همین رویکرد را دنبال میکند.
نتایج این مطالعه نشان میدهد که احتمالا کاهش میزان بیان ژن TLR4 در سلولهای ماکروفاژی که توسط LPS القای التهاب شده اند، میتواند منجر به کاهش میزان تولید و ترشح سایتوکاینهای IL-1β,IL-6,TNFα شود هر چند بررسی و اندازهگیری میزان بیان ژن و سطح پروتئین سایر پیام رسانها و واسطههای شیمیایی در این مسیر به روشن شدن بهتر مکانیسم دقیق اثر ضد التهابی این ترکیب کمک خواهد کرد.
خواص آنتی اکسیدانتی بسیار بالای آستاگزانتین نیز در بروز اثرات ضد التهابی آن نیز نقش دارد و سرکوب گونههای اکسیژن فعالROS ( Reactive oxygen species) بوسیله آستاگزانتین که القا کننده بیان هسته ای NF-ƙB می باشد، باعث کاهش تولید سایتوکاینهای التهابی میشود (35). این ترکیب از طریق برقراری تعادل بین عوامل اکسیداننی و آنتی اکسیدانتی قادر به بروز اثرات محافظتی در برابر عوامل التهابی میباشد (36).
آستاگزانتین بهعنوان یک ترکیب کاروتنوئیدی طبیعی که آبزیان و بهویژه، ماهی سالمون و جلبک و.....از مهمترین منابع آن هستند، نسبت به سایر ترکیبات کاروتنوئیدی دیگر مانند لوتئین و کاروتن، خواص زیستی فعال بیشتری دارد و دارای خواص فارماکولوژیک مختلفی مانند اثرات آنتی اکسیدانتی، ضد سرطانی، ضد دیابت، ضد التهابی و.... میباشد (37-39). بهدلیل ساختار شیمیایی آستاگزانتین و لیپوفیل بودن این ترکیب و قابلیت عبور آن از سد خونی و مغزی و ورودش به مغز، (40, 41) عمدتا مطالعاتی در خصوص اثرات ضد التهابی این ترکیب بر روی بیماریهای نورودژنراتیو و سلولهای دستگاه عصبی بررسی شده است. اسماعیلی و همکاران (42) نشان دادند که اثرات ضد التهابی آستاگزانتین در شرایط برون تنی و درون تنی بر سلولهای دوپامینرژیک منجر به بهبودی علایم پارکینسون میشود.
آستاگزانتین با مهار و کاهش سطح سایتوکاین التهابی IL-23و افزایش سایتوکاین پیش التهابی IL-4 ، اثرات مفیدی در بهبود علایم مولتیپل اسکلروزیس در مدل های حیوانی دارد (43). آستاگزانتین با مهار سایتوکاینهای التهابی IL-1β و IL-6 در هیپوکامپ، اثرات مفیدی در درمان افسردگی نیز داشته است (44). همچنین، آستاگزانتین با اثر مهاری بر تولید سایتوکاینهای التهابی IL-6, 1L-17,INFγ در مدلهای حیوانی مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس، اثر پیشگیری کننده و حتی درمانی بر بیماری مولتیپل اسکلروزیس دارد (45).
در بیماری آلزایمر بهعنوان یک بیماری نورودژنراتیو با پیش زمینهی التهاب و وقایع استرس اکسیداتیو نیز، اثرات آستاگزانتین بر کاهش سطح سایتوکاینهای التهابی و سطح اکسیدانتها و افزایش فعالیت آنتی اکسیدانتی در بدن، نشان داده شده است (46, 47). هر چند این مطالعات نیز بر بروز آثار ضد التهابی آستاگزانتین حکایت دارند ولی محل اثر آستاگزانتین در این بیماریها، سیستم عصبی مرکزی میباشد که با توجه به ساختار آستاگزانتین و عبورش از سدخونی-مغزی قابل توجیه و انتظار می باشد. در حالیکه مطالعات بر روی اثرات آستاگزانتین بر سلولهای محیطی و التهاب سیستمیک محدود میباشد، این مطالعه اثر ضد التهابی آستاگزانتین بر ماکروفاژها بهعنوان سلولهای محیطی سیستم ایمنی و موثر بر التهاب مزمن را نشان داد. با این وجود، عدم اندازه گیری میزان سطح پروتئین TLR4 با کمک روش وسترن بلات و تایید میزان فعالیت این مولکول، از محدودیتهای این مطالعه در نظر گرفته میشود ، لذا پیشنهاد میشود که تحقیقات پایه و مولکولی بیشتری بر آستاگزانتین با تکیه بر اندازه گیری سطح پروتئین ها و واسطه های شیمایی دخیل در مسیر TLR4 ، بر ماکروفاژها و سایر سلولهای سیستم ایمنی صورت گیرد.
6- نتیجهگیری
اثرات مفید ضد التهابی آستاگزانتین در بیماریهای التهابی عصبی در مقالات متعددی گزارش شده است ولی تحقیقات در زمینهی اثرات ضد التهابی این ترکیب بر سلولهای محیطی محدود میباشد. در این مطالعه اثرات ضد التهابی بر روی سلولهای ماکروفاژی بهعنوان سلولهای محیطی دستگاه ایمنی بدن، بررسی شد و با توجه به نتایج امیدوار کنندهی این مطالعه، آستاگزانتین را بهعنوان ماده ای با پتانسیل بالا برای درمان بیماریهای التهابی سیتمیک مزمن مانند آرتریتها در آینده معرفی میکند، هر چند تحقیقات بیشتر و بهویژه مطالعات بالینی جهت مشخص شدن اثرات بالینی این ترکیب پیشنهاد می شود. همچنین نگاهی نو و رویکردی جدید به ترکیبات بسیار ارزشمند که در دل دریاها و اقیانوس ها قرار گرفته است، چشم انداز جدید و امیدوارکننده ای را در درمان بیماریها و سلامتی انسان پیش روی محقیقن و درمانگران قرار می دهد چنانچه تا کنون چندین ترکیب دارویی با منابع دریایی به کلینیک معرفی شده است و برخی ترکیبات دارویی دیگر نیز در حال طی کردن مراحل آخر کارآزمایی بالینی می باشد (9). در نهایت ، با توجه به نقشها و عملکرهای مختلف سایر سلولهای دستگاه ایمنی، محققین بررسی های مولکولی دقیق تر و تاثیر این ترکیب بر سایر سلولهای سیستم ایمنی و همچنین مطالعات در مدلهای حیوانی با تکیه بر مسیرهای التهابی سیستمیک و بر هم کنش عوامل التهابی بر این ترکیب و کارآزماییهای بالینی را در مطالعات آینده پیشنهاد میکنند.
7- تشکر و قدردانی
این تحقیق پژوهشی با حمایت مالی دانشگاه علوم پرشکی آبادان با شماره طرح 1733 انجام شده است این تحقیق دارای تاییدیه اخلاقی از کمیتهی اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی آبادان با کد اخلاق IR.ABADANUMS.REC.1402.118 میباشد.
-