فصلنامه

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

10.52547/JCT.3.2.121

چکیده

هدف: محققان تلاش‏های زیادی جهت مشخص نمودن ارتباط بین آنتی ژن‏های گروه خونی ABO و استعداد ابتلا به بیماری‏های مختلف مانند سرطان و عفونت‏ها انجام داده‏اند. افراد دارای گروه خونی O ریسک بالاتری برای ابتلا به کلرا نسبت به سایر گروه‏های خونی دارند. همچنان ارتباط بین گروه‏های خونی ABO و استعداد ابتلا به بیماری‏ها ناشناخته باقی مانده است. هدف از این مطالعه مشخص نمودن درصد فنوتیپ لنفوسیت‏ها در گروه‏های خونی ABO می باشد.
مواد و روش‏ها: نمونه‏های خون محیطی از 40 مرد سالم با گروه‏های خونی متفاوت ABO  (هر گروه 10 نفر) جمع آوری شد. همه افراد مورد مطالعه در محدوده سنی 18 تا 25 سال بوده و زمینه‏ی ژنتیکی تقریبا مشابه داشتند. نمونه‏ها با روش فلوسیتومتری FACSort برای تعیین فنوتیپ لنفوسیت‏های CD3+T و زیر مجموعه‏های آن CD4  وCD8  و سلول‏های T تنظیمی (FOXP3+ /CD25+  /CD4+) ، لنفوسیت‏های B + CD19 و زیر مجموعه‏های آن، سلول‏های B + CD5 و CD5- مورد بررسی قرار گرفتند.
نتایج: تفاوت معناداری در فراوانی لنفوسیت‏ها (CD8+ و لنفوسیت‏های T تنظیمی و زیر مجموعه‏های لنفوسیت‏های B) بین گروه‏های خونی ABO وجود نداشت. اما، درصد لنفوسیت‏های CD4+T در گروه خونیB  بالاتر از گروه‏های خونی دیگر بود (05/0=p)
نتیجه گیری: فراوانی بالاتر لنفوسیت‏های CD4+T در گروه خونی B ممکن است احتمال ابتلا به بعضی بیماری‏ها عفونی و انگلی را کاهش دهد.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparison of Phenotype of Lymphocytes in ABO Blood Groups

چکیده [English]

Aim: Researchers have made considerable efforts to determine the significance of particular ABO antigens to diseases susceptibility such as cancer and infections. O blood group people have a higher risk than other blood groups for catching cholera. Thus relationship between ABO blood groups and catching disease is unknown remained. The aim of this study is to determine the lymphocyte phenotypic profile in ABO blood groups.
Material and Methods: Peripheral blood samples collected from forty health male people with different ABO blood groups (each group=10). All of studied people were in 18-25 years old ranges and had a closely similar genetic background. The samples were studied using a FACSort flow cytometr for determination of CD3+T-lymphocytes phenotype and their subsets CD4+, CD8+ and Treg cells (CD4+/CD25+/Foxp3+), CD19+ B-lymphocytes and their subsets CD5+ and CD5‾ B cells.
Results: There were no significant differences in the frequency of examined lymphocyte subpopulations (CD8+ and Treg lymphocytes, and B- lymphocyte subsets) between the ABO blood groups. But, the CD4+ T lymphocytes percentage in B blood group was higher than other groups (p < /em>=0.05).
Conclusion: High frequency of CD4+T lymphocytes in B blood group may be reduced catching some disease such as bacterial and parasitic infections.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • ABO blood group
  • Lymphocytes
  • Phenotype
  • flow cytometry

مقدمه

پیشرفت دانش در مورد مهاجرت انسان‏های نخستین از آفریقا به دیگر نقاط جهان از طریق بررسی کروموزوم y و مارکرهای mtDNA ، اطلاعات زیادی در اختیار ما قرار داده است. این اطلاعات جدید باعث افزایش اهمیت بحث ارتباط گروه خونی با عفونت‏ها شده است. مثال‏های شفافی در مورد مقاوم بودن بدن به بعضی از عفونت‏ها مانند عفونت با هلیکوباکترپیلوری (H.pilori) از طریق به ارث رسیدن پلی‏مورفیسم ژنی که آنتی‏ژن‏های ABO ، Rh و لوئیس را بیان می‏کنند، وجود دارد. هم چنین شواهد موجود بیان می‏کند که مقاومت در مقابل مالاریا با آنتی ژن‏های گروه خونی در ارتباط می‏باشد. برخی مطالعات نشان می‏دهد که شیوع بیماری‏های همولیتیکی جنینی و نوزادی در اروپا و آسیای مرکزی با فنوتیپ D ارتباط دارد (1).

آنتی‏ژن‏های ABO اصلی‏ترین سیستم گروه خونی می‏باشند و علاوه بر سطح گلبول‏های قرمز، در سطح سایر سلول‏ها نیز حضور داشته و حتی به صورت محلول در80 درصد افراد جامعه یافت می شوند. از آن جا که جنس این آنتی‏ژن‏ها از پلی‏ساکارید و مشابه با ساختمان پلی‏ساکاریدهای برخی باکتری‏ها می‏باشند این آنتی‏ژن‏ها ممکن است عملکرد سیستم ایمنی را مستقیم و یا غیر مستقیم تحت الشعاع قرارداده و باعث تضعیف و یا تقویت پاسخ ایمنی شوند. فاکتور ژنتیک  نقش بسزایی بر سیستم ایمنی افراد مختلف داشته و از این جنبه پاسخ ایمنی افراد نسبت به عوامل محرک (پاتوژن) با هم متفاوت است و مولکول‏های سازگار نسجی نیز در این میان از اهمیت خاصی برخوردارند. برخی مطالعات به تفاوت شیوع بیماری‏ها در گروه‏های خونی ABO اشاره دارند. برای مثال، در مطالعه‏ی مشخص شده است که بروز درماتوفیتوزیس در گروه خونی O و A نسبت به گروه های خونی دیگر بروز بالاتری دارد (2). همچنین در مطالعه‏ی غلظت  ایمونوگلویولین‏های ضد هپاتیت سی در افراد مبتلا به هپاتیت سی با گروه خونی O نسبت به سایر گروه‏های خونی بیشترین مقدار و در افراد با گروه خونی AB کم‏ترین مقدار را به خود اختصاص داده است (3). در مطالعه‏ی دیگر نیز مشخص شده است که درصد زیادی از افراد مبتلا به بیماری عروق کرونر دارای گروه خونی O می‏باشند (4). هم چنین افراد دارای گروه خونی O و AB  بیشترین فراوانی را در افراد مبتلا به مالاریا دارا هستند (5). از طرفی مطالعات زیادی نیز به تفاوت معنادار و قابل توجه بین نوع گروه خونی ABO در افراد و افزایش و یا کاهش بروز بیماری‏ها اشاره نکرده‏اند. برای مثال در مطالعات جداگانه‏ای ارتباط معناداری بین گروه خونی ABO و میزان بروز سرطان پستان (6)، ابتلا به عفونت با ویروس Chilcunganya (7) ، یا غلظت ایمونوگلوبولین ضد نور و ویروس (GIII.2) و گروه خونی ABO یافت نشد (8).

با توجه به مطالب ذکر شده هر چند مطالعات زیادی در خصوص شیوع برخی سرطان‏ها و یا بیماری‏ها در گروه خونی انجام شده است ولی تا کنون مقایسه‏ای در خصوص تغییرات پارامترهای ایمونوبوژیک مانند سطح لنفوسیت‏های B وT  در گروه‏های خونی مختلف ABO صورت نگرفته یا حداقل در دسترس نمی‏باشد که در مطالعه حاضر به بررسی این مهم پرداخته شده است.

 

 

مواد و روش‌ها

این مطالعه یک مطالعه توصیفی – تحلیلی است. در این مطالعه از افراد واجد گروه‏های خونی ABO که همگی Rh مثبت و از یک جنس‏اند (مذکر) با محدوده ی سنی 18 تا 25 سال بودند استفاده شد. پس از گزینش غیر انتخابی افراد و بررسی آن‏ها به وسیله پرسش نامه‏های از پیش تهیه شده، افراد دارای سابقه بیماری و یا مصرف داروی خاص و هر گونه عامل مداخله کننده در نتایج  بررسی، از مطالعه حذف و در نهایت افراد بدون سابقه بیماری خاص و یا در حال حاضر از لحاظ جسمانی سالم برای مرحله بعد بررسی گزینش شدند. انجام تحقیق مورد تصویب کمیته اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اراک با کد 4-108-90 قرار گرفت.

تعیین گروه خونی: از افراد تعیین شده 5 تا 10 سی‏سی خون محیطی و هپارینه شده گرفته شد و به وسیله دو روش        Cell type و Back type گروه خونی آن‏ها مشخص گردید. جهت روش Cell type یک قطره خون فرد با یک قطره آنتی سرم مربوطه بر روی صفحه صاف مخلوط و در صورت آگلوتینه شدن نتیجه مثبت گزارش گردید. در روش Back type سرم فرد با گلبول‏های قرمز شسته شده دارای گروه خونی مشخص مخلوط و در صورت مثبت بودن به صورت غیر مستقیم گروه خونی فرد تعیین شد. بعد از حصول نتیجه گروه‏های خونی از هر کدام از آن‏ها (گروه‏های خونی A، B، AB و O) 10 نمونه برای بررسی به روش فلوسیتومتری انتخاب شدند.

فلوسیتومتری: در این مطالعه جهت تعیین درصد لنفوسیتی و زیر دسته‏های آنها از روش فلوسیتومتری مستقیم استفاده شد. آنتی بادی‏های مورد استفاده عبارت بودند از: CD3-FITC, CD4-FITC, CD8-PE, CD3-PerCP/Cy5.5, CD19-PerCP, CD5-PE, CD25-PE , FoxP3-PerCP  که از شرکت اروپایی- eBioscience خریداری شدند.  بعد از مشخص نمودن مقادیر مناسب آنتی بادی‏های نشان دار شده، 50 تا 100 میکرولیتر خون محیطی با 2 تا 5 میکرولیتر از آنتی بادی‏های مربوطه در لوله مخلوط و به مدت 30 تا 45 دقیقه در دمای یخچال و دور از نور انکوبه شد. سپس 2 میلی لیتر محلول لیز کننده گلبول قرمز (1/0 مولار کلرور آمونیاک و 8 میلی مولار بی کربنات سدیم) به لوله اضافه و پس از 10 دقیقه انکوباسیون سلول‏ها دوبار با سانتریفیوژ دور 1500 در دقیقه به مدت پنج دقیقه به منظور حذف گلبول‏های لیزه شده شستشو داده شدند.  جهت بررسی مارکرهای سطح سلول از دستگاه فلوسیتومتری    3 رنگ BD FACSCaliburTM - آمریکا استفاده شد.

تجزیه و تحلیل داده‏ها: از روش غیر پارامتریک من- ویتنی، و با استفاده از آزمون T-test میانگین لنفوسیتی در بین گروه‏ها مورد مقایسه قرار گرفت. از نرم افزار SPSS ver 11.5 جهت تجزیه و تحلیل داده‏ها استفاده شد.

نتایج

بررسی نمونه‏ها به روش فلوسایتومتری در خون محیطی نشان دادکه زیر دسته ی سلولی بخوبی از یکدیگر تفکیک شده و تداخلی در رنگ آمیزی و روش وجود نداشت (شکل1). میانگین و انحراف معیار درصد لنفوسیت‏هایT و B و زیر گروه‏های آن‏ها گروه‏های خونی ABO در جدول 1 آمده است.

 با توجه به داده‏ها و نتایج بدست آمده مشخص شد که درصد لنفوسیت‏های T CD4+ بطور معنی‏داری (05/0 (p< در گروه خونی B بالاتر از گروه‏های خونی دیگر بود. علاوه بر این، رابطه و یا تفاوت معناداری، در دیگر مارکرهای مورد هدف در هر کدام از گروه‏های خونی ABO مشاهده نشد.

 

   
   

شکل1: نمودارهای نقطه ای درصد لنفوسیتی و زیر گروه‏های مربوطه در خون محیطی افراد سالم به روش فلوسیتومتری

جدول1: درصد لنفوسیتی و زیر دسته های آنها در گروه خونی ABO

CD4/CD25/FoxP3

CD5/CD19

CD19

CD8 / CD3

CD4 / CD3

CD3

مارکر

گروه خونی

2/0±2/1

5/0± 3

1/3  47/13

88/4  94/25

04/4  27/41

23/5  45/67

A

3/0±5/1

1±2

77/2  7/14

12/4  68/25

01/5  16/41

25/5  88/67

AB

2/0±1

1±3

03/4  4/ 14

65/5  2/24

29/6  4/46

85/4  50/70

B

5/0±7/1

2/0±4

4/3  83 /13

67/4  67/24

73/5  25/42

64/7  58/66

O

N.S

N.S

N.S

N.S

p=0.05

N.S

P. value

 

 

 

 

بحث

با توجه به مطالعات گسترده‏ای که در زمینه تفاوت افراد بر اساس نوع گروه خونی آن‏ها در سیستم گروه بندی ABO انجام گرفته همواره نتایج ضد و نقیضی از تاثیر آنتی‏ژن‏های گروه خونی در ابتلای افراد به انواع بیماری‏ها به دست آمده است. زند و همکاران (9) نشان دادند که میزان بروز انواع سرطان خون در گروه خونی A و O نسبت به سایر گروه‏ها بیشتر است. در مطالعه دیگری نشان داده شد که سطح آنتی‏بادی ضد هپاتیت سی در مبتلایان با گروه خونی O در مقایسه با سایر گروه‏های خونی بیشتر است (3).

با توجه به مطالب بالا هدف از مطالعه‏ی حاضر بررسی تاثیر یا عدم تاثیر آنتی‏ ژن‏های گروه خونی ABO در ارتباط با اختلالات بیماری‏زا از منظر دیگر بوده است. به این صورت که به جای بررسی فراوانی یا میزان بروز بیماری‏ها در هر گروه خونی، سطح ایمنی پایه و به خصوص ایمنی سلولار بدن در افراد یا گروه خونی متفاوت مورد بررسی قرار گرفت تا نتیجه آن بتواند پاسخی قانع کننده‏تر به ارتباط‏ها یا عدم ارتباط‏های بروز بیماری‏ها و نوع گروه خونی باشد که همچنان مجهول باقی مانده است.

در این مطالعه با بررسی 40 نمونه از افراد با گروه‏های خونی ABO به غیر از تفاوتی معنادار در میزان لنفوسیت‏های CD4+ T در گروه خونی B نسبت به سایر گروه‏ها تفاوت معنادار دیگری بین مارکرهای مورد مطالعه و هر کدام از گروه‏های خونی یافت نشد. البته به طور کل شاید بتوان عدم بارزتر بودن بیماری‏های مختلف بر اساس مطالعات انجام شده را در گروه خونی B به نتیجه به دست آمده از این بررسی تعمیم داد، اما بارزتر بودن کلی بیماری‏ها در گروه خونی O را نمی‏توان به رابطه‏ی غیر قابل توجه مارکرهای مورد مطالعه در این بررسی با گروه خونی O نسبت داد. به طور کلی پاسخ به این سوال که آیا گروه‏های خونی و آنتی ژن‏های آن‏ها رابطه‏ی معنادار و یا غیر معنادار در ابتلا به بیماری‏ها دارند به رغم مطالعات فراوان هنوز در هاله‏ای از ابهام می‏باشد.

 

نتیجه گیری

نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که رابطه‏ی معنا داری میان لنفوسیت‏هایCD4+ T و گروه خونی B وجود دارد که آن هم به صورت بالاتر بودن میزان لنفوسیت T در گروه خونی B نسبت به سایر گروه‏های خونی می‏باشد. این امر ممکن است باعث کاهش احتمال ابتلا به بعضی بیماری‏های عفونی و انگلی در افراد واجد این نوع گروه خونی شود. در هر صورت جهت ارتباط نوع گروه‏های خونی با ابتلا به بیماری، نیاز است مطالعات با حجم نمونه بیشتری صورت گیرد.

 

تشکر و قدردانی

این مقاله مستخرج از طرح تحقیقاتی مصوب کمیته تحقیقات دانشجویی و شورای پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک است که نویسندگان مقاله از همکاری شورای پژوهشی، کمیته تحقیقات دانشجویی و به ویژه داوطلبین شرکت کننده در مطالعه صمیمانه تقدیر به عمل می‏آورد.

منابع

  1. Anstee DJ. The relationship between blood groups and disease. Blood. 2010; 115(23): 4635-43.
  2. Balajee SA, Menon T, Ranganathan S. ABO blood groups in relation to the infection rate of dermatophytosis. Mycoses. 1996; 39(11-12): 475–8.
  3. Behal R, Jain R, Behal KK, Dhole TN. Variation in the host ABO blood group may be associated with susceptibility to hepatitis C virus infection. Epidemiol Infect. 2010; 138(8): 1096-9.
  4. Biswas J, Islam MA, Rudra S, Haque MA, et al. Relationship between blood groups and coronary artery disease. Mymensingh Med J. 2008; 17(2 Suppl): S22-27.
  5. Jeremiah ZA, Jeremiah TA, Emelike FO. Frequencies of some human genetic markers and their association with plasmodium falciparum malaria in the Niger Delta, Nigeria. J Vector Borne Dis. 2010; 47(1):11-6.
  6. Munzarová M, Kovarík J, Hlávková J. ABO blood groups and the course of breast cancer disease. Czech Med. 1986; 9(1): 44-50.
  7. Kumar NC, Nadimpalli M, Vardhan VR, Gopal SD. Association of ABO blood groups with Chikungunya virus. Virology Journal. 2010; 7:140.
  8. Vildevall M, Grahn A, Oliver SL, Bridger JC, et al. Human antibody responses to bovine (Newbury-2) norovirus (GIII.2) and association to histo-blood group antigens. J Med Virol. 2010 ; 82(7): 1241-6.
  9.  Zand AM, Imani S, Sa,adati M, borna H, et al. Effect of age , gender and blood group on blood cancer types. Kowsar Medical journal. 2010; 15(2). 111-114.
  1.  

    1. Anstee DJ. The relationship between blood groups and disease. Blood. 2010; 115(23): 4635-43.
    2. Balajee SA, Menon T, Ranganathan S. ABO blood groups in relation to the infection rate of dermatophytosis. Mycoses. 1996; 39(11-12): 475–8.
    3. Behal R, Jain R, Behal KK, Dhole TN. Variation in the host ABO blood group may be associated with susceptibility to hepatitis C virus infection. Epidemiol Infect. 2010; 138(8): 1096-9.
    4. Biswas J, Islam MA, Rudra S, Haque MA, et al. Relationship between blood groups and coronary artery disease. Mymensingh Med J. 2008; 17(2 Suppl): S22-27.
    5. Jeremiah ZA, Jeremiah TA, Emelike FO. Frequencies of some human genetic markers and their association with plasmodium falciparum malaria in the Niger Delta, Nigeria. J Vector Borne Dis. 2010; 47(1):11-6.
    6. Munzarová M, Kovarík J, Hlávková J. ABO blood groups and the course of breast cancer disease. Czech Med. 1986; 9(1): 44-50.
    7. Kumar NC, Nadimpalli M, Vardhan VR, Gopal SD. Association of ABO blood groups with Chikungunya virus. Virology Journal. 2010; 7:140.
    8. Vildevall M, Grahn A, Oliver SL, Bridger JC, et al. Human antibody responses to bovine (Newbury-2) norovirus (GIII.2) and association to histo-blood group antigens. J Med Virol. 2010 ; 82(7): 1241-6.
    9.  Zand AM, Imani S, Sa,adati M, borna H, et al. Effect of age , gender and blood group on blood cancer types. Kowsar Medical journal. 2010; 15(2). 111-114.