سلول و بافت
فصلنامه

بررسی اثر عصاره هیدروالکلی هلیله سیاه روی بقا و القای آپوپتوزیس در سلول‌های سرطانی کولورکتال کشت شده بر داربست نانوفیبر PCL/Gelatin

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

علی بهنود 1
طیبه محمدی 2
مهرداد پویانمهر 3

1 دکترای عمومی دامپزشکی، گروه علوم پایه و پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه رازی

2 استادیار، گروه علوم پایه و پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه رازی، کرمانشاه tymhd@razi.ac.ir

3 استادیار، گروه علوم پایه و پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

https://doi.org/10.61882/JCT.16.2.170
چکیده
هدف: هلیله سیاه  گیاهی با خاصیت ضد سرطانی است.  هدف از این مطالعه، برررسی اثر عصاره آن روی سلول­های سرطانی در محیط کشت دو بعدی و سه­بعدی است. مواد و روش­ها: عصاره هیدروالکلی هلیله سیاه با غلظت­های 0، 10، 100، 200 و 500 میکروگرم در میلی­لیتر  تهیه و اثر آن بر سلول‌های سرطانی روده بزرگ با روش کشت مرسوم (محیط کشت دوبعدی) و کشت بر داربست نانوفیبر PCL/Gelatin (محیط کشت سه بعدی) با کمک آزمون سنجش بقای سلولی (MTT) بعد از 24 ساعت تیمار بررسی شد. همچنین برای تعیین نوع مرگ سلولی تحت اثر عصاره، رنگ آمیزی­ آکریدین اورنج/اتیدیوم بروماید انجام شد. نتایج: عصاره در هر دو محیط کشت باعث مهار تکثیر سلول­ها شد. غلظت IC50 عصاره در محیط کشت دو بعدی 500 میکروگرم در میلی­لیتر و در محیط کشت سه بعدی، 200 میکروگرم در میلی­لیتر تعیین شد. عصاره باعث مرگ سلولی شد که بر اساس تغییرات مورفولوژیک سلول، آپوپتوزیس تشخیص داده شد. نتیجه­گیری: عصاره هیدروالکلی هلیله سیاه توانست روی سلول­های سرطانی به‫صورت وابسته به غلظت اثر کشندگی داشته باشد و این اثر در شرایط کشت سه بعدی با استفاده از داربست نانوفیبر بیشتر از شرایط کشت دو بعدی مرسوم بود. کشت سلول­های سرطانی روی داربست نانوفیبری می­تواند مدلی مناسب برای بررسی تاثیر عوامل ضد سرطان روی سلول­ها در شرایطی شبیه درون بدن فراهم ­کند.

تازه های تحقیق

-

کلیدواژه‌ها

هلیله‌ سیاه
داربست
نانوفیبر
سرطان
آپوپتوزیس
dor -

عنوان مقاله English

Investigation of the effect of hydroalcoholic extract of Terminalia chebula on survival and induction of apoptosis in cultured colorectal cancer cells on PCL/Gelatin nanofiber scaffold

نویسندگان English

A Behnood 1
T Mohammadi 2
M Pooyanmehr 3
1 a Graduated student, Basic Sciences and Pathobiology Department, Faculty of Veterinary Medicine, Razi University, Kermanshah, Iran
2 Assiatant professor, Basic Sciences and Pathobiology Department, Faculty of Veterinary Medicine, Razi University, Kermanshah, Iran
3 Assiatant professor, Basic Sciences and Pathobiology Department, Faculty of Veterinary Medicine, Razi University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

Intruduction: Colorectal adenocarcinoma, a frequent malignancy of the large intestine, is often treated with chemotherapy. However, the significant toxicity of these drugs to healthy tissues poses a major challenge in achieving successful cancer treatment. Cell culture has enabled the development of in vitro models for drug and anti-cancer compound testing. However, traditional 2D monolayer cultures have limitations in studying cancer biology. To more accurately recapitulate in vivo cellular behavior, cells are now routinely cultured in three-dimensional environments, which closely resemble the native tissue in terms of morphology and gene expression profiles. Electrospun nanofibers, with their high surface area and porosity, closely mimic the extracellular matrix and promote cell-cell interactions. These scaffolds have revolutionized 3D cell culture, providing a powerful tool for evaluating anticancer drugs in a more physiologically relevant environment. In recent years, much research has focused on herbal medicines as potent drug candidates for inducing apoptosis. Terminalia chebula is a medicinal plant with a wide array of therapeutic applications, including anticancer effects. Although numerous studies have reported the growth of healthy tissues on nanofiber scaffolds, there is limited information regarding the growth of tumor cells on these scaffolds.
Aim: This study investigated the anti-proliferative and apoptotic effects of Terminalia chebula extract on HT-29 colorectal cancer cells cultured in a PCL/Gelatin nanofiber scaffold model.
Materials and Methods: Colorectal cancer cells (HT-29 cell line) were cultured in both conventional (2D) and nanofiber scaffold (3D) culture conditions. After 24 hours, the cells were treated with 10, 100, 200, and 500 μg/mL concentrations of the extract for 24 hours. Subsequently, the MTT assay was performed to determine cell viability and IC50. In addition, cells treated with the IC50 concentration were stained with acridine orange/ethidium bromide. The morphology of the scaffold and cell adhesion on it were also examined using scanning electron microscopy. The obtained data were statistically analyzed using SPSS software, one-way ANOVA, and Tukey's post-hoc test.
Results: Our findings indicated that Scanning electron microscopy images revealed that the 3D nanofibrous scaffolds, both cell-free and seeded with HT-29 cells, exhibited desirable mechanical properties and adequate porosity. The cells cultured on these scaffolds demonstrated robust growth, proliferation, and a 3D morphology closely resembling in vivo conditions, indicating successful cell-scaffold interactions.  The MTT assay revealed that cell viability decreased in a concentration-dependent manner following 24 hours of treatment with the extract.  The IC50 of the extract was 500 μg/mL in 2D culture and 200 μg/mL in 3D culture after 24 hours of treatment. Based on the morphological assessment using acridine orange/ethidium bromide staining, it was determined that treatment with the extract induced apoptosis in HT-29 cancer cell line.
Conclusion: Collectively, the findings of this study indicated that the hydroalcoholic extract of Terminalia chebula exhibits concentration-dependent cytotoxicity against cancer cells, with enhanced efficacy in a 3D culture model. This highlights the advantages of using nanofiber scaffolds to mimic the in vivo tumor microenvironment and to better understand the mechanisms of cancer progression. Future studies should further explore the potential of this model for drug discovery and mechanistic investigations.

کلیدواژه‌ها English

Terminalia chebula
scaffold
nanofibrous
cancer apoptosis
  • مقدمه

سرطان کولورکتال که سومین عامل مرگ ناشی از سرطان در سطح جهان محسوب می‌شود، به‫سرعت در کشورهای در حال توسعه در حال افزایش است و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2030 سالانه 3 میلیون مرگ و بیش از 2/2 میلیون مورد جدید از این بیماری در سراسر جهان رخ دهد (1). پیش از ایجاد CRC، سلول‌های اپی‫تلیال مخاطی اغلب به‫شکل غیرسرطانی تکثیر می‌یابند. سرطان‌های روده بزرگ که در دیواره روده بزرگ یا راست روده شکل می‌گیرند، قادر هستند به عروق خونی یا لنفاوی نفوذ کرده و از طریق خون به گره­های لنفاوی مجاور یا سایر اندام‌ها متاستاز دهند. رژیم غذایی و سبک زندگی متفاوت می‌توانند التهاب روده را تشدید کرده و فلور میکروبی روده را تغییر دهند، در نتیجه پاسخ ایمنی تحریک شده و هر دوی این عوامل می‌توانند باعث شکل‌گیری پولیپ‌ها و تبدیل آن‌ها به سرطان شوند (2). تغییرات در ژن‌های سرطان‌زا و ژن‌های سرکوب‌کننده تومور نیز ممکن است به سلول‌های مخاطی برتری انتخابی داده و تکثیر بیش از حد و در نهایت سرطان‌زایی را تسریع کنند. این جهش‌ها می‌توانند ارثی باشند یا به‫طور خودبه‌خودی رخ دهند (1). جراحی تنها راه درمان CRC است. با این‫حال، نتیجه آن همیشه رضایت­بخش نیست. اگر چه 80-70 درصد بیماران در زمان تشخیص تحت عمل جراحی قرار می­گیرند، 50 درصد بیمارانی که به تازگی تشخیص داده شدند، در نهایت دچار متاستاز می­شوند. شیمی درمانی و پرتودرمانی هم باید برای شمار زیادی از بیماران مد نظر قرار گیرد. با این‫حال، سمیت داروهای شیمی درمانی برای سلول­ها و بافت­های سالم بدن بیمار مانعی بزرگ در درمان موفق سرطان است (3). عوارض جانبی نظیر نرسیدن دارو با غلظت مناسب به بافت هدف، اثرات مخرب پرتودرمانی بر بافت‌های سالم بدن و همچنین مقاوم شدن بدن در برابر درمان از جمله عوارض داروهای شیمی­درمانی است (4). با وجود افزایش شیوع، پیشرفت‌های درمانی در زمینه CRC منجر به کاهش موارد ابتلا به این بیماری در کشورهای توسعه‌یافته شده است (1).

امروزه کشت آزمایشگاهی شرایط مناسبی را برای آزمایش دارو و ترکیبات ضد سرطانی جدید فراهم آورده است. هدف کشت آزمایشگاهی فراهم آوردن شرایطی مشابه با شرایط درون­تنی می­باشد.  محدودیت­های کشت­های تک لایه دو بعدی جهت مطالعه بیولوژی سرطان در آزمایشگاه در مطالعات بسیاری نشان داده شده است. چسبندگی و سازمان­دهی سلول­های سرطان در حال رشد در کشت دو بعدی از نظر تکثیر، انتقال سیگنال سلولی و پاسخ به داروها و پرتودرمانی متفاوت از سلول­های سرطانی است که در بدن هستند. داربست درگیر سرطان در بدن ساختار سه بعدی است که از سلول­های مجاور، ماتریکس خارج سلولی، رگ­های خونی، سلول­های ایمنی و سیتوکین­ها تشکیل شده­اند. مطالعات اخیر روی کشت سه بعدی نشان داده­اند که سلول­های سرطانی طی تکثیر، رگزایی، متاستاز و شیمی درمانی یا پرتودرمانی با ریزمحیطی که در آن هستند برهم‫کنش­های زیادی دارند. مطالعات نشان می­دهند که کشت سلول­ها بر داربست­ها و محیط­های سه بعدی سبب فراهم آوردن شرایطی می­شود که ازجنبه­های مختلف همچون مورفولوژی و پروفایل بیان ژنی بسیار نزدیک به سلول‌های محیط درون‫تنی می­باشند. برهم‫کنش با پروتئین­های ماتریکس خارج سلولی از تمایز سلول­های بنیادی سرطانی جلوگیری می­­کند. سیستم­های کشت مرسوم دو بعدی جهت مطالعه این برهمکنش­ها ناکافی هستند به‫طوری‫که برای باز تولید برهم‫کنش سلول با سلول و پیچیدگی سه بعدی تومورهای توپر شکست می­خورند. اخیرا داربست­های سه بعدی جهت تقلید ساختار ماتریکس خارج سلولی و محیط سه بعدی بافت­ها ایجاد شده­اند (5). یکی از انواع این داربست­ها، داربست­های نانورشته­ای الکتروریسی شده است که می­توانند ارتباط سلول با سلول را تسهیل کنند و  برهمکنش­های سلولی با فراهم کردن نسبت سطح به حجم بیشتر همراه با تخلخل بالا مشابه ماتریکس خارج سلولی  را  تقلید کنند و از این رو با تقلید از محیط طبیعی بدن، فرصت‌های جدیدی را برای ارزیابی داروهای ضدسرطان فراهم کرده­اند (5).  پلی کاپرولاکتون یک پلی استر آلیفاتیک زیست تخریب پذیر و زیست سازگار است که به راحتی قابلیت الکتروریسی شدن را داشته و برای استفاده در بدن انسان تاییدیه سازمان غذا  و دارو را نیز دارد. با توجه به این‫که این پلیمر در شرایط فیزیولوژیکی (بدن انسان) با هیدرولیز پیوندهای استری تجزیه می‫شود، توانسته است، در مهندسی بافت توجه زیادی را برای استفاده به‫عنوان بیومتریال قابل کاشت در بدن انسان به‫خود جلب کند ولی از آن‏جائی‏که ذاتا هیدروفوب است نمی­تواند شرایط مناسبی جهت چسبندگی سلول مهیا کند، لذا ترکیب آن با یک داربست طبیعی همچون ژلاتین می­تواند هر دو فاکتور چسبندگی و استحکام مکانیکی را ایجاد نماید (6).

  از سوی دیگر، طی سال­های اخیر، ترکیبات شیمیایی پیشگیری کننده طبیعی که قادر به مهار، تاخیر یا برعکس کردن فرایند چند مرحله­ای سرطان زایی با حداقل سمیت هستند مورد توجه ویژه قرار گرفته­اند، به طوری که بیش از 60 درصد داروهای ضد سرطان موجود منشا طبیعی دارند. گیاهان منبع غنی عوامل دارویی و ترکیباتی هستند که به درمان بسیاری از بیماری‌ها از جمله سرطان کمک می‌کنند. با کشف علوم جدید مانند فیتوشیمی و ارتباط آن با شیمی گیاهان دارویی طی سالیان زیاد، از ترکیبات گیاهی در صنعت داروسازی بهره برده­اند (7).  هلیله سیاه با نام علمی Terminalia chebula در خاور میانه و مناطق حاره ای مانند هند، چین و تایلند می‌روید. میوه آن در طب سنتی از زمان باستان برای درمان بیماری‌های مرتبط با پیری همانند کاهش حافظه استفاده شده است. هلیله سیاه اثرات درمانی وسیعی دارد و برای درمان بیماری های مختلفی مانند سرطان، بیماری‌های قلبی عروقی، فلجی، جذام، آرتریت، صرع، سرفه، تب، اسهال، گاستروانتریت، بیماری های پوستی، عفونت ادراری، نقرس و زخم‌های عفونی استفاده شده است. در میان داروهای گیاهی به شاه داروها معروف است. هلیله سیاه حاوی ترکیبات مختلفی است. تانن‌ها از جمله گالوتانن که حاوی گالیک اسید است و الاجی تانن ترکیبات اصلی آن هستند. چیبولینیک اسید و چبولانیک اسید نیز تانن‌های دیگر موجود در آن هستند. الاجیک اسید، گالیک اسید، تانیک اسید، چیبولیک اسید از جمله ترکیبات فنولی موجود در هلیله سیاه هستند. ترکیبات متفرقه دیگری همچون پالمیتیک، استئاریک، اولئیک، لینولئیک، آراشیدونیک اسید نیز در مغز میوه وجود دارند (8).

 آپوپتوزیس مرگ برنامه ریزی شده سلولی است که باعث تجزیه لیزوزوم و غشاهای سلولی نمی­شود. از این‫رو، طی آن محتویات سلول خارج نمی­شود و التهاب یا جراحات ثانویه را تحریک نمی­کند. بنابراین، جستجو برای عواملی که بتواند آپوپتوزیس را در سلول­های توموری تحریک کنند به‫عنوان هدف اصلی در کشف داروی ضد سرطان مورد توجه قرار گرفته است. طی آپوپتوزیس سلول دشتخوش تغییرات ریخت­شناختی مانند چروکیدگی سلول، حباب‫دار شدن غشا، متراکم شدن کروماتین و قطعه قطعه شدن DNA می­شود (9). تحقیقات اخیر روی داروهای گیاهی به‫عنوان گزینه­های دارویی القاکننده قوی آپوپتوزیس متمرکز شده­اند (10).

 با این که مطالعات بسیاری رشد بافت­های سالم روی داربست­های الکتروریسی شده را گزارش کرده­اند، اطلاعات کمی در رابطه با رشد سلول­­های توموری روی این داربست­ها وجود دارد (11). لذا در مطالعه حاضر، اثرات عصاره هیدروالکلی هلیله سیاه روی بقای سلول سرطانی کولورکتال(HT-29)کشت شده بر داربست نانوفیبر ساخته شده از PCL/Gelatin مورد بررسی قرار گرفت. 

  • مواد و روش‌ها

مطالعه حاضر پس از اخذ شناسه اخلاق IR.RAZI.REC.1399.056  از کمیته اخلاق دانشگاه انجام شده است.

تهیه عصاره: میوه خشک هلیله سیاه  از عطاری معتبر خریداری و در آزمایشگاه پودر شد. 100 گرم از پودر با اتانول 70 درصد مخلوط و به‫مدت 72 ساعت روی استیرر مغناطیسی همزده شد.  سپس به کمک کاغذ صافی واتمن فیلتر شد. محلول حاصل تغلیظ و خشک شد. از عصاره خشک شده محلول استوک تهیه شد که تا زمان استفاده، در یخچال نگه‫داری شد. به‫منظور تهیه غلظت­های موردنظر، حجم لازم از استوک برداشته و سپس با محیط کشت به حجم رسانده شد.

کشت و پاساژ سلولی: در این مطالعه، از سلول سرطانی روده بزرگ انسان رده  HT-29 استفاده شد. سلول­ها در فلاسک کشت T-25 حاوی محیط کشت کامل متشکل از DMEM (Gibco, USA)  غنی‫شده با 10 درصد  FBS (Bioidea, Iran) و پنی‫سیلین-استرپتومایسین 1 درصد (Bioidea, Iran) کشت شدند و در انکوباتور با شرایط دمای 37 درجه سانتی‫گراد، رطوبت 90 درصد  و CO2 5 درصد نگه‫داری شدند. تعویض محیط هر دو روز یکبار انجام گرفت تا زمانی که سلول­ها حدود 80 درصد سطح کف فلاسک کشت را پوشاندند. سپس، پاساژ سلولی با استفاده از Trypsin/EDTA 25/0  درصد  انجام شد.

کشت سلولی سه بعدی: سلول­ها بر روی داربست نانوفیبر PCL/Gelatin کشت داده شدند. بدین‫منظور، ابتدا داربست­های نانوفیبر قالب­گیری شده استریل، برای چاهک­ پلیت­های 24 و ­ 96 خانه، با PBS شسته شدند و درکف چاهک­ها قرار داده شدند. در هر چاهک سطح داربست­ها با PBS پوشانده شدند و انکوبه شدند. 24 ساعت بعد، PBS خارج و سلول­ها روی داربست­ها (5000 سلول در هر چاهک  پلیت 96 خانه و 50000 سلول درهر چاهک پلیت 24 خانه) کشت شدند و حجم مناسب محیط کشت به آرامی به چاهک­ها اضافه شد. پس از 24 ساعت، سلول­ها آماده تیمار با عصاره هلیله سیاه بودند.

تیمار سلولی: 24 ساعت پس از انکوبه کردن سلول­ها روی داربست، زیر میکروسکوپ بررسی شدند و در ادامه تیمارهای لازم برای سلول­ها در هر دومحیط دوبعدی و سه بعدی بدین ترتیب انجام گرفت: ابتدا محیط کشت رویی  از هر چاهک خارج و شستشوی سلول­ها با PBS انجام شد. در ادامه، به چاهک­های مربوط، غلظت­های 10، 100، 200 و 500 میکروگرم بر میلی­لیتر عصاره اضافه شد. به چاهک­های گروه کنترل فقط محیط کشت اضافه شد.

آزمون MTT :24 ساعت پس از تیمار سلول­ها با غلظت­های مورد مطالعه، غلظت IC50  عصاره توسط آزمون MTT تعیین شد. بدین‫منظور، ابتدا محیط رویی­ سلول­ها دور ریخته شد و سلول­ها با PBS شسته شدند. محلول MTT با غلظت 5 میلی­گرم بر میلی­لیتر تهیه شد و  به نسبت 1 به 9 با محیط کشت مخلوط شد. از مخلوط مذکور، 100 میکرولیتر به هر چاهک اضافه و پلیت به‫مدت 4 ساعت در انکوباتور قرار داده شد. سپس محلول MTT با احتیاط دور ریخته شد و 100 میکرولیتر DMSO به‫هر چاهک اضافه و به آرامی پیپتاژ شد و سپس به‫مدت 15 دقیقه دیگر انکوبه شد. در پایان جذب نوری محلول در طول موج 570 نانومتر با دستگاه الایزا ریدر قرائت شد. درصد بقای سلولی با فرمول زیر محاسبه شد:

درصد بقای سلول = (گروه تیمار / OD گروه کنترلOD) × ۱۰۰

رنگ آمیزی آکریدین اورنج/اتیدیوم بروماید: برای بررسی نوع مرگ سلولی در سلول­های HT-29 بر اساس مورفولوژی، از رنگ آمیزی آکریدین اورنج- اتیدیوم بروماید استفاده شد. سلول‌ها با تراکم ۵۰ هزار سلول در پلیت 24 خانه کشت و پس از ۲۴ ساعت با غلظت IC50  عصاره تیمار شدند. پس از ۲۴ ساعت تیمار، سلول­ها  با PBS شسته شدند و سپس با متانول فیکس و با PBS شسته شدند و در پایان با محلول اکریدین اورنج/اتیدیوم برماید (۱۰۰ میکروگرم در میلی‌لیتر) رنگ آمیزی شدند و  با میکروسکوپ فلورسانس با فیلتر آبی بررسی و عکس‌برداری انجام شد.

آماده سازی داربست برای عکس­برداری با میکروسکوپ الکترونی: به‫منظور عکس­برداری، داربست حامل سلول و  فاقد سلول 24 ساعت انکوبه شدند، سپس  با PBS شسته شدند. در ادامه، به‫هر چاهک 300 میکرولیتر گلوتارآلدئید 5/2 درصد اضافه شد و دو ساعت در دمای اتاق باقی ماند. گلوتارآلدئید خارج و داربست­ها با PBS شسته شدند. مراحل آب‫گیری با کمک غلظت­های صعودی اتانول انجام شد و در نهایت داربست­ها درون فویل آلومینیومی قرار داده شدند و جهت عکسبرداری به آزمایشگاه میکروسکوپ الکترونی روبشی ارسال شدند.

  • آنالیز آماری

داده­های به‫دست آمده، با کمک نسخه 18  نرم افزار  (IBM SPSS, Armonk, NY, USA)SPSS  و آزمون one-way ANOVA و پس آزمون Tukey انجام شد. نمودارها با کمک نرم افزار Excel 2016 رسم شد. تمام آزمایش‫ها سه بار تکرار شد. p<0.05 به‫عنوان اختلاف معنی­دار بین نمونه­ها در نظر گرفته شد. 

  • نتایج

مورفولوژی داربست نانورشته الکتروریسی شده PCL/Gelatin و سلول­های کشت شده با میکروسکوپ الکترونی نگاره (SEM)

نتایج حاصل از بررسی مورفولوژی سه بعدی داربست نانوفیبروزی فاقد سلول و حامل سلول‌های Ht-29 با استفاده از میکروگراف‫های تهیه شده توسط میکروسکوپ الکترونی نگاره، نشان دهنده خواص مکانیکی مطلوب و تخلخل مناسب داربست تهیه شده و همچنین رشد، تکثیر (کلونی­های سلولی) و  ایجاد مورفولوژی طبیعی سه‌بعدی مشابه با شرایط درون‌تنی سلول‌های مورد مطالعه و ارتباط و سالم بودن آن‌ها بود (شکل1).

 

 

 

شکل 1: مورفولوژی داربست نانورشته الکتروریسی شده PCL/Gelatin و سلول­های کشت شده بر آن زیر میکروسکوپ الکترونی نگاره. الف) داربست بدون سلول را نشان می­دهد. ب) مورفولوژی سلول­ها روی داربست را نشان می­دهد. همچنین، در این تصویر، چسبندگی سلول­ها به داربست و ارتباط­شان با داربست نشان داده شده است. روی داربست کلونی­های سلولی تشکیل شده است (پیکان). ج) سلول­ها را با بزرگنمایی بیشتر روی داربست نشان می­دهد.

 

نتایج آزمون MTT

الف- تعیین غلظت IC50 عصاره هلیله سیاه پس از 24 ساعت در محیط کشت دو بعدی

پس از 24 ساعت تیمار سلول­ها با غلظت­های مورد مطالعه عصاره، نتایج حاصل از مقایسه میانگین جذب نوری سلول‫های Ht-29 تحت تیمار با غلظت‫های ذکر شده با میانگین جذب نوری سلول­های گروه کنترل که با عصاره تیمار نشدند، به‫دست آمد. داده‌ها توسط نرم افزار اکسل به نمودار تبدیل شد و IC50 برای رده سلولی Ht-29 تحت تیمار، 500 میکروگرم در میلی‫لیتر تعیین شد. همان‫طور که از نتایج حاصل از آزمون MTT مشاهده می شود، با افزایش غلظت عصاره هلیله سیاه، درصد بقا سلول‫ها کاهش یافته است که نشان دهنده اثر وابسته به غلظت عصاره بر سلول­های مورد مطالعه است (نمودار1).

 

 

نمودار1:  نمودار اثر غلظت­های مختلف عصاره­ی هلیله سیاه بر بقای سلول­های HT-29 کشت شده محیط کشت دوبعدی پس از تیمار 24 ساعته ( تعداد تکرار=3)،  بیانگر بقای وابسته به غلظت سلول­هاست. غلظت 500 میکرو گرم در میلی لیتر به‫عنوان IC50  عصاره تعیین شد (*). حروف مختلف نشان دهنده وجود تفاوت معنی‫دار درصد بقا بین غلظت­های مختلف عصاره در سطح اطمینان 05/0>p می­باشد.

 

ب- تعیین غلظت IC50 عصاره هلیله سیاه پس از 24 ساعت کشت بر داربست

پس از 24 ساعت نتایج حاصل از مقایسه میانگین جذب نوری سلول‫های Ht-29 تحت تیمار با غلظت­های ذکر شده با میانگین جذب نوری سلول­های گروه کنترل که با عصاره تیمار نشدند، به‫دست آمد.  داده‌ها توسط نرم افزار اکسل به نمودار تبدیل شد و غلظتی از عصاره که منجر به مهار رشد 50 درصدی می‫شود، برای رده سلولی Ht-29 تحت تیمار، 200 میکرو‫گرم بر میلی‫لیتر تعیین شد.  نتایج  حاصل از آزمون MTT نشان داد که با افزایش غلظت عصاره هلیله سیاه، درصد بقای سلول‫ها کاهش یافته که نشان از وابسته به غلظت بودن اثر عصاره بر روی سلول‌های Ht-29 است (نمودار 2).

 

 

 

 

نمودار 2: نمودار اثر غلظت­های مختلف عصاره­ی هلیله سیاه بر بقای سلول­های HT-29 کشت شده بر داربست نانوفیبر پس از تیمار 24 ساعته ( تعداد تکرار= 3)،  بیانگر بقای وابسته به غلظت سلول­هاست. غلظت 200 میکرو گرم در میلی لیتر به‫عنوان IC50  عصاره تعیین شد (*). حروف مختلف نشان دهنده وجود تفاوت معنی‫دار  درصد بقا بین غلظت­های مختلف عصاره در سطح اطمینان 05/0>p می­باشد.

 

بررسی وقوع آپوپتوزیس در سلول‌های HT-29 با استفاده از رنگ‌آمیزی اکریدین اورنج/اتیدیوم برماید

آکریدین اورنج با عبور از غشای سلولی، هسته سلول‌های زنده را سبز رنگ می‌کند، در حالی‫که اتیدیوم برماید با عبور از غشاهای آسیب‌دیده، هسته سلول‌های آپوپتوزیس شده را نارنجی و در مراحل نهایی آپوپتوزیس، قرمز و قطعه‌قطعه می­کند. سلول­های HT-29 در محیط کشت دو بعدی، پس از تیمار با غلظت 500 میلی­گرم بر میلی­لیتر  از عصاره گیاه هلیله سیاه با اکریدین اورنج/ اتیدیوم برماید رنگ‫آمیزی و با استفاده از میکروسکوپ فلوئورسنس با فیلتر آبی بررسی شدند. در گروه تیمار شده با عصاره، هسته سلول­ها به‫صورت منفرد در مقایسه با گروه کنترل که هسته سلول­ها در کنار هم و به شکل مجموعه­اند، درآمدند. همچنین هسته سلول­های گروه کنترل گرد، درشت، شفاف و سبز رنگ که نشان دهنده زنده بودن آن­ها و سلول­های گروه تحت تیمار با عصاره، با هسته نارنجی منفرد، فشرده و متراکم که تاییدی بر مرگ سلولی در آن‌هاست (شکل 2).

 

 

 

 

 

 

 

 

شکل 2: مورفولوژی سلول­های HT-29  نمونه کنترل و تیمار شده با غلظت IC50 عصاره هیدروالکلی هلیله سیاه به‫کمک رنگ آمیزی آکریدین اورنج - اتیدیوم بروماید در شرایط کشت در محیط دو بعدی. الف) گروه کنترل و ب) گروه تیمار شده با عصاره. در گروه کنترل هسته سلول­ها کروی و سبز مشاهده می­شود در حالی‫که در گروه تیمار شده با عصاره، درصد قابل توجهی از سلول­ها آپوپتوزیسی با  کروماتین نارنجی رنگ و قطعه قطعه قابل مشاهده است (پیکان­ها هسته ها را نشان می­دهند).

 

 سلول­های HT-29 در محیط کشت سه بعدی، پس از تیمار با غلظت200  میلی­گرم بر میلی­لیتر از عصاره گیاه هلیله سیاه با اکریدین اورنج/ اتیدیوم برماید رنگ آمیزی شدند. تصاویر حاصل از میکروسکوپ فلورسانس نشان داد که در سلول‫های تیمار شده با عصاره، هسته‫ها نارنجی شدند و نقاط درخشانی در آن‫ها دیده شد که ناشی از متراکم شدن DNA می‌باشد و نشان دهنده وقوع مرگ سلولی از نوع آپوپتوزیس است (شکل 3).

 

 

شکل 3:  مورفولوژی سلول­های HT-29  نمونه کنترل و تیمار شده با غلظت IC50 عصاره هیدروالکلی هلیله سیاه به کمک رنگ آمیزی آکریدین اورنج - اتیدیوم بروماید در شرایط کشت بر داربست نانورشته الکتروریسی شده PCL/Gelatin. الف) گروه کنترل و ب) گروه تیمار شده با عصاره. در گروه کنترل هسته سلول­ها کروی و سبز مشاهده می­شود در حالی‫که در گروه تیمار شده با عصاره، درصد قابل توجهی از سلول­ها آپوپتوزیسی با کروماتین نارنجی رنگ و قطعه قطعه قابل مشاهده است (پیکان­ها هسته ها را نشان می­دهند). 

  • بحث

راه‫کارهای درمانی سرطان به‫شدت و نوع بدخیمی سرطان در زمان تشخیص بستگی دارد و شامل جراحی، پرتودرمانی و شیمی ‌درمانی است. شیمی درمانی، روشی درمانی با هدف معکوس یا متوقف کردن سرطان‫زایی است. داروهای شیمی درمانی فعلی قادر به تفکیک بین ریشه کن کردن سرطان و سلول‌های طبیعی نیستند و باعث آسیب به سلول‌های طبیعی می‌شوند که متأسفانه، هیچ عاملی برای دستیابی به داروی استاندارد در حال حاضر در دسترس نیست (12).  از جمله عوارض جانبی متداول ناشی از شیمی درمانی مشکلات دستگاه گوارش (حالت تهوع ، استفراغ و اسهال)، سرکوب مغز استخوان، ناباروری، کم خونی و آلوپسی هستند (13). جلوگیری از تکثیر و رشد سلول‌های سرطانی و عدم وجود عوارض جانبی به‫عنوان یک هدف حیاتی برای درمان شناخته شده است (14).  یافتن ترکیباتی که بتوان از آن‌ها به‫عنوان دارو در ترکیب با داروهای موجود برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده کرد، گام مهمی در درمان سرطان است. یکی از علل مؤثر در ایجاد سرطان، ایجاد استرس اکسیداتیو در بدن است که ناشی از کاهش دفاع آنتی اکسیدانتی یا افزایش عوامل اکسید کننده است. بنابراین، چنین به‫نظر می­رسد که عوامل آنتی اکسیدانت نقش مهمی در پیشگیری و یا  درمان سرطان داشته باشند (15). وجود ترکیبات آنتی اکسیدانت  در گیاهان باعث شده است تحقیقات زیادی برای تولید داروهای ضد سرطان روی داروهای گیاهی صورت گیرد. آنتی اکسیدانت‫­ها مولکول­هایی هستند که رادیکال­های آزاد آسیب رسان را از بین می­برند و از این راه سلول­ها را از آسیب اکسیداتیو DNA و مرگ حفاظت می­کنند (16). درمان­های ضد سرطان رایج باعث مرگ یا آپوپتوزیس سلول­های سرطانی می­شوند. در سال‌های اخیر تلاش برای شناسایی مواد طبیعی با عوارض جانبی کمتر که قادر به مهار رشد یا ایجاد تاخیر در روند تکثیر سلول‌های سرطانی شود، انجام شده است. بسیاری بر این باورند که عصاره­های گیاهی قادراند خطر سرطان را کاهش دهند. در این خصوص مطالعات گسترده‌ای روی گیاهان مختلف صورت گرفته است و اثرات سمی و ضدتوموری آن‌ها مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است (17).

در مطالعه حاضر، اثر عصاره هیدروالکلی هلیله سیاه روی بقای سلول­های سرطان روده بزرگ HT-29 در محیط کشت دو بعدی و سه بعدی مورد بررسی قرار گرفت. عصاره مورد مطالعه به‫صورت وابسته به غلظت باعث مهار تکثیر سلول­ها شد که نشان دهنده سمیت سلولی عصاره است  و همچنین باعث القای مرگ سلولی در سلول­های سرطانی HT-29 شد. بر اساس نتایج به‫دست آمده از آزمون MTT که معیاری برای بقای سلول­های زنده است، بعد از 24 ساعت، میزان جذب نوری در غلظت 10 میکروگرم در میکرولیتر عصاره با گروه کنترل اختلاف معنی‫دار نداشت که نشان می‫دهد در این غلظت عصاره اثر کشندگی روی سلول­ها نداشته است در حالی‫که  عصاره در غلظت 100 میکروگرم در میکرولیتر باعث کاهش میزان جذب نوری توسط سلول­ها شد که نشان دهنده کاهش تعداد سلول­ها و اثر کشندگی آن است. با افزایش غلظت عصاره به 200  میکروگرم بر میکرولیتر، باز هم میانگین جذب نوری کاهش یافت و در غلظت 500 میکروگرم در میکرولیتر، میانگین جذب نوری به اندازه­ای کاهش یافت که نصف میزان جذب نوری گروه کنترل بود و به‫عنوان IC50  عصاره در نظر گرفته شد. این نتایج، نشان دهنده اثر کشندگی وابسته به غلظت عصاره روی سلول­های سرطانی مورد مطالعه است.

جهت تعیین نوع مرگ سلولی، از رنگ آمیزی اکریدین اورنج/ اتیدیوم بروماید استفاده شد. نتایج نشان داد که در گروه­های تیمار شده، تعداد سلول­های آپوپتوزیس یافته بیشتر از سلول­های سالم گروه کنترل بود. در سلول‫های سرطانی HT-29 تیمار شده با عصاره، هسته‫ها منفرد، کوچک، متراکم و نارنجی رنگ در مقایسه با تجمع هسته‫های بزرگ، شفاف و سبزرنگ گروه کنترل، بیانگر وقوع آپوپتوزیس در سلول‫های تیمار یافته بود که می­تواند نشان دهنده فعال شدن روند آپوپتوزیس در سلول­ها به‫دنبال تیمار با عصاره باشد.

بر اساس مطالعات انجام شده قبلی، مکانیسم‫های متعددی برای اثر مهاری عصاره هلیله سیاه روی رشد سلول­های سرطانی پیشنهاد شده است. عصاره هلیله سیاه می‫تواند با ایجاد اختلال در مراحل مختلف چرخه سلولی، از تکثیر بی‫رویه سلول‫های سرطانی جلوگیری کند، یا برخی از ترکیبات موجود در هلیله سیاه می‫توانند فعالیت آنزیم‫های کلیدی که در رشد و متاستاز سرطان نقش دارند را مهار کنند و یا این‫که عصاره هلیله سیاه می‫تواند از تشکیل عروق جدید (آنژیوژنز) در تومور جلوگیری کرده و در نتیجه رشد تومور را محدود کند. یکی از مهم‫ترین مکانیسم‫های ضد سرطانی عصاره هلیله سیاه، القای آپوپتوزیس در سلول‫های سرطانی است. آپوپتوزیس یک فرآیند طبیعی و تنظیم شده برای حذف سلول‫های آسیب دیده یا غیرضروری از جمله سلول‫های سرطانی است. عصاره هلیله سیاه می‫تواند با فعال کردن مسیرهای مختلف آپوپتوزیسی، باعث مرگ سلول‫های سرطانی شود بدون این‫که آسیب قابل توجهی به سلول‫های سالم وارد کند. اثرات ضد سرطانی هلیله سیاه به‫وجود ترکیبات فعال مختلفی از جمله تانن‫ها (مانند چبولینیک اسید، الاژیک اسید و گالیک اسید)، فلاونوئیدها و سایر ترکیبات فنلی نسبت داده می‫شود. این ترکیبات می‫توانند از طریق مکانیسم‫های مختلفی از جمله فعالیت آنتی اکسیدانتی، ضد التهابی و تنظیم مسیرهای سیگنالینگ سلولی، اثرات ضد سرطانی خود را اعمال کنند (8).

در مطالعه­ای مشابه، تویتویسانا و همکاران (18) به بررسی ترکیبات شیمیایی عصاره هیدروالکلی میوه هلیله سیاه و فعالیت ضد سرطانی آن در برابر سلول‫های سرطان کولون رده  HCT 116 پرداختند. نتایج آن‫ها نشان داد که عصاره فعالیت ضد سرطانی قابل توجهی را نشان داد و آپوپتوزیس را در سلول‫های HCT 116 القا کرد. سلیم و همکاران (19) اثر مهارکنندگی عصاره هلیله سیاه را روی تکثیر چندین رده سلول سرطانی بررسی و  اثر کشندگی آن روی سلول­های سرطانی را گزارش کردند. کومار و همکاران (20) اثر چوبلاژیک اسید استخراج شده از هلیله سیاه را روی سلول­های رتینوبلاستوما بررسی کردند و اعلام نمودند که عصاره قادر بود به‫صورت معنی‫دار تکثیر سلول­ها را مهار کند و باعث القای آپوپتوزیس در آن‌ها شود. وانی و همکاران (21) با هدف بررسی فعالیت ضدسرطانی داروهای هومیوپاتی موجود در بازار، توانستند فعالیت ضد سرطانی هلیله سیاه در قالب نانوذره علیه سرطان پستان را گزارش کنند. این نتایج اولیه مطالعات مکانیکی بیشتری را در دو سطح in vitro و in vivo برای ارزیابی پتانسیل  هلیله سیاه به‫عنوان نانو دارو در سرطان پستان پیشنهاد کرده­اند. شانکارا و همکاران (22) با بررسی اثر عصاره هلیله سیاه روی چندین رده سلول سرطانی بیان کردند که عصاره دارای اثرات کشندگی سلولی روی تمام رده­های سلولی بود و بیشترین اثر را روی سلول­های سرطانی ریه انسان داشت. لی و همکاران (23) اثر عصاره Terminalia bellerica را روی سلول­های سرطانی بررسی کردند که نتایج آن‫ها نشان دهنده اثر ضد سرطانی این عصاره به‫ویژه روی سلول­های سرطانی سینه و کولون بود. 

در مطالعه حاضر، نتایج حاصل از کشت سلول­ها در محیط کشت سه بعدی (بر روی داربست) نیز نشان داد که عصاره به‫صورت وابسته به غلظت سبب مهار رشد و القای سمیت سلولی در سلول­ها شد به‫طوری‫که عصاره در غلظت­های 10 و 100 میکروگرم بر میکرولیتر درمقایسه با گروه کنترل اثر کشندگی معنی‫دار نداشت ولی در غلظت 200 میکروگرم بر میکرولیتر باعث مهار رشد 50 درصدی سلول­ها شد و این غلظت به‫عنوان IC50 عصاره در محیط سه بعدی در نظر گرفته شد. نتایج حاصل از رنگ آمیزی آکریدین اورنج/اتیدیوم بروماید در محیط سه بعدی نیز نشان دهنده وقوع تغییرات آپوپتوزیسی در هسته سلول­ها مشابه محیط کشت دوبعدی بود. 

کشت سلول­ها بر داربست­ها و محیط­های سه بعدی سبب فراهم آوردن شرایطی می­شود که از جنبه­های مختلف همچون مورفولوژی و پروفایل بیان ژنی بسیار نزدیک به سلول­ها در درون بدن می­باشند . داربست­های نانوفیبری الکتروریسی شده از جمله بسترهای مورد استفاده برای ایجاد محیط کشت سه بعدی شبیه درون بدن جهت کشت سلول­ها در آزمایشگاه است (5). در این مطالعه از داربست نانوفیبری الکتروریسی شده PCL/gelatin برای کشت سلول­های سرطانی کولورکتال استفاده شد. نتایج حاصل از سنجش بقای سلولی در مطالعه حاضر نشان داد که تاثیر عصاره بر بقای سلول­ها در هر دو محیط  به‫صورت وابسته به غلظت بود. نکته قابل توجه در رابطه با اثر کشندگی عصاره در محیط سه بعدی در مقایسه با محیط کشت دو بعدی این بود که IC50  عصاره در محیط کشت سه بعدی 200 میکرو­گرم بر میکرولیتر بود در حالی‫که در محیط کشت دو بعدی 500 میکرو­گرم بر میکرولیتر بود.  به‫عبارت دیگر عصاره با غلظت کم‫تری در محیط کشت سه بعدی در مقایسه با محیط کشت  دوبعدی قادر به مهار رشد سلول­ها و القای آپوپتوزیس در آن‫ها بود که می­توان چنین استنباط کرد که استفاده از داربست اثر کشندگی عصاره را افزایش داده است و عصاره توانسته است با غلظت کمتری در مقایسه با محیط کشت دو بعدی اثر خود را اعمال کند. تعداد مطالعاتی که به بررسی اثر فاکتورهای ضد سرطان روی سلول­های سرطانی کشت شده روی داربست پرداخته­اند محدود است. با این‫حال، در یک مطالعه مشابه، گویرو و همکاران (24) سلول­های سرطانی سینه را روی داربست نانوفیبر الکتروریسی شده PCL کشت دادند و اثر داروی ضد سرطان کربوپلاتین را روی آن‫ها بررسی کردند. نتایج آن‫ها نشان داد که داربست باعث کاهش رفتار تهاجمی سلول­ها شد و باعث شد آن‫ها به  وضعیت خفته در بیایند. از این‫رو می­توان این فرضیه را مطرح نمود که احتمالا یک قابلیت کشندگی عصاره در غلظت پایین‫تر در محیط کشت سه بعدی می­تواند به اثر داربست در کاهش رفتار تهاجمی سلول­ها نسبت داده شود که می­تواند تاییدی بر نتایج مطالعه حاضر باشد. همچنین، کازانتسوا و همکاران  (25) چهار نوع سلول سرطانی (سینه، کولورکتال، ملانوما و نوروبلاستوما) را روی داربست‌های متخلخل سه بعدی هیبریدی متشکل از نانوالیاف سرامیکی خودآراسته و بسیار هم‌راستا کشت دادند. نتایج آن‫ها نشان داد که نانوالیاف تقویت‌شده با گرافن با نسبت ابعاد بسیار بالا و نانوتوپولوژی سفارشی می‌توانند به‫طور قابل توجهی بر بیان ژن سلول‌های سرطانی تاثیر بگذارند. نکته قابل توجه این است که جهت‌گیری و مورفولوژی نانوالیاف به تنهایی و بدون هیچ محرک خارجی، باعث تنظیم بالا و پایین انتخابی گروه‌های نشانگر ژنی خاص برای هر نوع سلول سرطانی می‌شود. علاوه بر این، نشان داده شده است که این داربست می‌تواند برای آزمایش داروهای ضد سرطان مورد استفاده قرار گیرد، زیرا تغییرات در بیان ژن پس از درمان سلول‌های سرطان سینه با میتومایسین C قابل تشخیص است. این پژوهش نشان می‌دهد که داربست‌های نانوالیافی می‌توانند ابزاری قدرتمند برای مطالعه مکانیسم‌های رشد سرطان و تشکیل تومور و همچنین برای آزمایش داروهای ضد سرطان باشند، زیرا امکان دستکاری انتخابی رفتار سلول‌های سرطانی از طریق طراحی ساختار نانوالیاف فراهم می‌شود.

ریجال و همکاران (26)  نیز بیان کردند کشت سلول­های سرطانی روی داربست پلیمری سنتتیک منفذ دار ملزومات پایه‫ای مطلوب برای کشت سه بعدی سلول­ها در آزمایشگاه  و در داخل بدن را فراهم می کند.

بر اساس نتایج به‫دست آمده در این مطالعه مشخص شد که داربست نانورشته­ای برای چسبندگی، قطبیت و مورفولوژی سلول مناسب است. گفته شده است برخلاف کشت سلول­های سرطانی در ماتریکس ژلی یا اسفروئید تومور، کار کردن با مدل داربست سه بعدی راحت­تر است. علاوه بر استفاده آن در ایمونوهیستوشیمی، فرصت مناسبی برای مطالعه عوامل محلول در محیط کشت فراهم می­کند. به‫عنوان مثال، در داربست نانوفیبری فضای خالی بین توده سلول­ها اجازه می­دهد مواد شیمیایی محلول و پروتئین­های ترشح شده منتشر شوند. همچنین، داربست نانوفیبر امکان فراهم نمودن شرایط کشت اختصاصی مانند افزودن فاکتورهای رشد و کموکین‫ها و رهایش تدریجی آن‫ها فراهم می­کند و به این‫ترتیب می­تواند اطلاعات جدیدی در خصوص مکانیسم­هایی که تکثیرو متاستاز تومور را تنظیم می­کنند فراهم کند. می­توان فراورده­های سلولی محلول ترشح شده از داربست را جمع آوری نمود و توسط آزمون الایزا شناسایی کرد. وجود داربست، نیروهای مکانیکی، بیان ژن و تنظیم سیگنال­دهی سلول را تغییر می­دهد. داربست سختی مناسب سوبسترا که برای اعمال سلول زنده حیاتی است را فراهم می­کند. مطالعات اخیر نشان داده اند که سختی ماتریکس می­تواند روی تمایز سلول بنیادی، مهاجرت سلول­ها از طریق گیرنده‫های غشای سلول و فعال‫سازی اکتین اسکلت سلولی اثر بگذارد (5).

 

  • نتیجه‌گیری

طی سال­های اخیر توجه ویژه‫ای به محصولات طبیعی به‫عنوان داروی جایگزین برای درمان انواع سرطان به‫واسطه خواص درمانی آن‫ها شده است. در این رابطه بر اساس نتایج مطالعه حاضر و مطالعات مشابه،  استفاده از روش‌های in vitro روشی مطمئن برای تایید اثر ضد سرطانی میوه گیاه هلیله سیاه و یا سایر گیاهان با قابلیت ضد سرطانی است. بر اساس نتایج به‫دست آمده در مطالعه حاضر، عصاره هیدروالکلی هلیله سیاه توانست روی سلول­های سرطانی به‫صورت وابسته به غلظت اثر کشندگی داشته باشد و این اثر در محیط سه بعدی بیشتر از محیط دو بعدی بود. لذا، کشت سلول­های سرطانی در محیط کشت سه بعدی می­تواند مدلی مناسب از شبیه سازی سرطان در آزمایشگاه را فراهم ­کند و می­توان تاثیر عوامل ضد سرطان روی سلول­ها را در شرایطی شبیه درون بدن بررسی کرد. از سوی دیگر این روش می­تواند برای درک بهتر مکانیسم­های سلولی و مولکولی مرتبط با سرطان کارآمدتر از محیط کشت دوبعدی باشد که لازم است در مطالعات آینده مورد بررسی قرار گیرد.

-

  1. Roshandel G, Ghasemi-Kebria F, Malekzadeh R. Colorectal Cancer: Epidemiology, Risk Factors, and Prevention. Cancers (Basel). 2024; 17; 16(8):1530. doi: 10.3390/cancers16081530.
  2. Canellas-Socias A, Sancho E, Batlle E. Mechanisms of metastatic colorectal cancer. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2024; 21(9): 609-625. doi: 10.1038/s41575-024-00934-z.
  3. Eng C, Yoshino T, Ruíz-García E, Mostafa N, et al. Colorectal cancer. Lancet. 2024; 20; 404 (10449): 294-310. doi: 10.1016/S0140-6736(24)00360-X.
  4. Ferro Y, Maurotti S, Tarsitano MG, Lodari O, et al. Therapeutic Fasting in Reducing Chemotherapy Side Effects in Cancer Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023; 8; 15(12): 2666. doi: 10.3390/nu15122666. PMID: 37375570; PMCID: PMC10303481.
  5. Chen, S., Boda, S.K., Batra, S.K., Li, X., et al. Emerging Roles of Electrospun Nanofibers in Cancer Research. Adv Healthc Mater. 2018; 7(6): e1701024. doi:10.1002/adhm.201701024.
  6. Afewerki S, Sheikhi A, Kannan S, Ahadian S, et al. Gelatin-polysaccharide composite scaffolds for 3D cell culture and tissue engineering: Towards natural therapeutics. Bioeng Transl Med. 2018; 28; 4(1):96-115. doi: 10.1002/btm2.10124.
  7. Youn BY, Kim JH, Jo YK, Yoon S, et al. Current Characteristics of Herbal Medicine Interventions for Cancer on Clinical Databases: A Cross-Sectional Study. Integr Cancer Ther. 2023; 22:15347354231218255. doi: 10.1177/15347354231218255. PMID: 38099482; PMCID: PMC10725141.
  8. Hassan Bulbul MR, Uddin Chowdhury MN, Naima TA, Sami SA, et al. A comprehensive review on the diverse pharmacological perspectives of Terminalia chebula Retz. Heliyon. 2022; 14; 8(8): e10220. doi: 10.1016/j.heliyon. 2022. e10220.
  9. Elmore S. Apoptosis: a review of programmed cell death. Toxicol Pathol. 2007; 35(4): 495-516. doi: 10.1080/01926230701320337.
  10. Safarzadeh E, Sandoghchian Shotorbani S, Baradaran B. Herbal medicine as inducers of apoptosis in cancer treatment. Adv Pharm Bull. 2014; 4(Suppl 1): 421-7. doi: 10.5681/apb.2014.062.
  11. Sims-Mourtada J, Niamat RA, Samuel S, Eskridge C, et al. Enrichment of breast cancer stem-like cells by growth on electrospun polycaprolactone-chitosan nanofiber scaffolds. Int J Nanomedicine. 2014; 19;9: 995-1003. doi: 10.2147/IJN.S55720.
  12. B, Ezeogu, L., Zellmer, L, Yu, B., et al. Protecting the normal in order to better kill the cancer. Cancer medicine. 2015; 4(9): 1394-1403.
  13. Azmi, A. Adopting network pharmacology for cancer drug discovery. Current drug discovery technologies. 2013; 10(2): 95-105.
  14. Ciardiello F, Ciardiello D, Martini G, Napolitano S, et al. Clinical management of metastatic colorectal cancer in the era of precision medicine. CA Cancer J Clin. 2022; 72(4): 372-401. doi: 10.3322/caac.21728.
  15. Alcindor T, Beauger N. Oxaliplatin: a review in the era of molecularly targeted therapy. Current oncology. 2011; 18(1): 18.
  16. Hayes JD, Dinkova-Kostova AT, Tew KD. Oxidative Stress in Cancer. Cancer Cell. 2020; 38(2): 167-197.
  17. Njoya EM. Medicinal plants, antioxidant potential, and cancer. Academic Press. 2021; chapter21: 249-357.
  18. Thoithoisana Devi S, Devika Chanu K, Singh NB, Chaudhary SK, et al. Chemical Profiling and Therapeutic Evaluation of Standardized Hydroalcoholic Extracts of Terminalia chebula Fruits Collected from Different Locations in Manipur against Colorectal Cancer. Molecules. 2023; 23; 28(7): 2901. doi: 10.3390/molecules28072901.
  19. Saleem, A, Husheem, M, Härkönen P, Pihlaja, K. Inhibition of cancer cell growth by crude extract and the phenolics of Terminalia chebula retz. fruit. Journal of Ethnopharmacology. 2002; 81(3): 327-336.
  20. Kumar N, Gangappa D, Gupta G, Karnati R. Chebulagic acid from Terminalia chebula causes G1 arrest, inhibits NFκB and induces apoptosis in retinoblastoma cells. BMC complementary and alternative medicine. 2014; 14(1): 1-10.

21.Wani K, Shah, N, Prabhune A, JadhavA, et al. Evaluating the anticancer activity and nanoparticulate nature of homeopathic preparations of Terminalia chebula. Homeopathy. 2016; 105(4): 318-326.

  1. Shankara B. Ramachandra R, Y, Rajan SS, Ganapathy PS, et al. Evaluating the anticancer potential of ethanolic gall extract of Terminalia chebula (Gaertn.) Retz. (Combretaceae). Pharmacognosy research. 2016; 8(3): 209.
  2. Li S, Ye T, Liang L, Liang W, et al. Anti-cancer activity of an ethyl-acetate extract of the fruits of Terminalia bellerica (Gaertn.) Roxb. through an apoptotic signaling pathway in vitro. Journal of Traditional Chinese Medical Sciences. 2018; 5(4): 370-379.
  3. Guiro K, Patel SA, Greco SJ, Rameshwar P, et al. Investigating breast cancer cell behavior using tissue engineering scaffolds. PloS one. 2015; 10(4): e0118724.
  4. Kazantseva J, Ivanov R, Gasik M, Neuman T, et al. Graphene-Augmented Nanofiber Scaffolds Trigger Gene Expression Switching of Four Cancer Cell Types. ACS Biomater Sci Eng. 2018; 14; 4(5): 1622-1629. doi 10.1021/acsbiomaterials.8b00228.
  5. Rijal G, Bathula C, Li W. Application of synthetic polymeric scaffolds in breast Cancer 3D tissue cultures and animal tumor models. International Journal of Biomaterials 2017; 2017:8074890. doi: 10.1155/2017/8074890.
سلول و بافت
دوره 16، شماره 2
تابستان 1404
صفحه 170-184

  • تاریخ دریافت 15 شهریور 1404

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

سرقت ادبی

تماس با ما