اثر کوارستین بر تغییرات هیستولوژیک بافت رحم در موش های صحرایی اواریکتومی شده

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

-

چکیده

هدف: برداشتن تخمدان، ضخامت بافت پوششی مخاط آندومتر، تعداد سلول‏ها و غدد موکوسی را کاهش داده و لایه‏های دیگر رحم را تغییر می دهد. کوئرستین به عنوان یک فلاونوئید دارای خواصی از جمله جمع آوری کننده رادیکال های آزاد و آنتی اکسیدانتی است. این مطالعه به منظور بررسی اثر کوئرستین بر بافت رحم در موش‎های اوارکتومی انجام شد.
مواد و روش‎ها: در این مطالعه 25 سر موش صحرایی ماده نژاد ویستار در 5 گروه (5 نمونه در هر گروه) شامل: شاهد، اوارکتومی، اوارکتومی تیمار شده با کوئرستین، سالم تیمار شده با کوئرستین و شم تقسیم شدند. 15 میلی‎گرم کوارستین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن به مدت 15 روز به صورت داخل صفاقی تزریق شد. در پایان دوره، موش‎ها با اتر آسان کشی شده و بافت های رحم پس از خارج شدن، در فرمالین سالین 10 درصد تثبیت گردیدند. سپس مقاطع بافتی تهیه شد و با استفاده از میکروسکوپ نوری پس از رنگ آمیزی با هماتوکسیلین- ائوزین بررسی شدند.
نتایج: در رحم موش‎های اواریکتومی شده، ضخامت لایه آندومتر به طور معنی داری کاهش یافت و بافت پوششی آن به صورت مکعبی در آمده بود. تعداد سلول‎ها و غدد در مقایسه با شاهد کاهش پیدا کرد. در گروه اوارکتومی تحت تیمار کوئرستین، ضخامت لایه آندومتر، تعداد سلول‎ها و غدد به طور معنی داری افزایش یافت.
نتیجه گیری: نتایج نشان داد که کوئرستین به‎عنوان آنتی اکسیدانت می تواند تغییرات حاصل از اوارکتومی را در بافت رحم در غیاب هورمون‎های تخمدانی بهبود بخشد.
 

کلیدواژه‌ها


مقدمه

هورمون‎های مترشحه از تخمدان (استروژن و پروژسترون) بر روی بافت رحم تاثیر می گذارند بدین صورت که استروژن بر طبقه آندومتر رحم اثر کرده و موجب افزایش رشد آن می‎شود و هورمون پروژسترون باعث افزایش ضخامت این طبقه از بافت رحم می‎گردد. اواریکتومی و حذف اثرات هورمون‎های تخمدان علاوه بر تاثیر بر طبقات بافت رحم می‎تواند باعث افزایش حملات قلبی و اختلال روانی شود (1). ساختار بافتی دیواره رحم تحت تاثیر هورمون‎های تخمدانی تغییر می‎کند و با برداشتن تخمدان، آندومتر آتروفی می‎شود. برداشتن تخمدان در موش‏های صحرایی ماده موجب تحلیل رفتن بافت دستگاه تناسلی و ایجاد تغییرات ساختاری قابل توجهی در بافت و کاهش حجم آن می‎گردد و باعث کاهش ضخامت بافت پوششی مخاط، کاهش تعداد سلول‎های موکوسی و غدد موکوسی می‎شود (2).

فلاونوئیدها گروه بزرگی از پلی فنل‎ها با بیش از 4000 ترکیب که یکی از بارزترین دسته‎های ترکیب‎های طبیعی در گیاهان، سبزیجات، میوه‎ها و نوشیدنی‎ها هستند. فلاونوئیدها دارای اثرات آنتی‎اکسیدانتی، ضدالتهابی، ضد سرطان، ضد گلودرد، ضد تومور، ضد زخم، ضد آلرژی، ضد میکروبی، ممانعت از شکنندگی و خونریزی عروق، ضد ویروس و محافظت کننده از قلب می‏باشند.(3). تجویز ایزوفلاونوییدها می‎تواند موجب متاپلازی بافت پوششی رحم در موش های اواریکتومی شده گردد (4). فلاونوئیدها اثر رادیکال‎های آزاد بر روی دستگاه تناسلی و ناباروری های احتمالی ناشی از آن‎ها را خنثی می‎کنند.

کوارستین یکی از فلاونوئیدهای رایج مواد غذایی محسوب می‎شود که این ماده بیش از 60 درصد فلاونوئید موجود در رژیم غذایی را تشکیل می‎دهد و میزان آن در پیاز و چای سیاه نسبت به بقیه مواد غذایی بیشتر می‎باشد. پیاز یک منبع غنی از کوارستین می‎باشد. پیاز قادر است رادیکال‎های آزاد در بدن را که باعث سرطان و بیماری‎هایی از قبیل آترواسکلروز می‎شود را پاک سازی کند. با وجودی که کوارستین در سیب و چای هم وجود دارد ولی جذب این ماده در پیاز 32 درصد موثرتر و سریع‎تر از سایر منابع می باشد. کوارستین جذب شده از پیاز تقریبا 24 ساعت در بدن باقی می‎ماند(3). اثر بخشی کوارستین در کنترل و درمان هیپرتانسیون، بیماری ایسکمیک قلبی، نارسایی احتقانی قلب، هیپرلیپیدمی، آترواسکلروز، اختلالات انعقادی خون، نوروپاتی دیابتی، نکروز بافتی، هیپرگلیسمی ناشی از دیابت و ضایعات بافتی ناشی از ایسکمی مورد تایید قرار گرفته است. کوارستین جذب گلوکز را در روده مهار می کند و علاوه بر قند خون، کلسترول و LDL را کاهش می دهد (5). کوارستین اثرات ضد التهابی در روده داشته و تولید TNF- آلفا را مهار می کند (6).

با توجه به حذف هورمون‎های تخمدانی و تاثیر آن بر ساختار بافتی رحم، مهم‎ترین هدف این مطالعه، بررسی تغییرات هیستولوژیک بافت رحم در موش‎های اواریکتومی متعاقب تجویز کوارستین بوده است تا اثر محافظتی کوارستین بر ساختار رحم در شرایط برداشتن تخمدان ارزیابی شود.

 

مواد و روشها

این مطالعه تجربی در مدل حیوانی در سال 1390 با رعایت اخلاق در پژوهش و حقوق حیوانات در دانشکده دامپزشکی دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شد. در مطالعه حاضر موش‎های صحرایی ماده و نژاد ویستار در محدوده وزن 200 گرم استفاده شد. موش ها در پنج گروه مساوی 5 سری به‎صورت زیر تقسیم شدند:

1- گروه اول ( شاهد ): بدون دریافت دارو و با شرایط یکسان تغذیه ای و محیطی با سایر گروه‎ها نگهداری شدند .

2- گروه دوم: موش‎های صحرایی که تحت بیهوشی اواریکتومی شدند، بدین منظور هر دو تخمدان آن‎ها با عمل جراحی برداشته شد. بدین صورت که ابتدا حیوانات بوسیله کتامین و زایلازین با دوزهای 10 و 2 میلی گرم به ازای هر کیلو گرم وزن بدن بیهوش گردیدند.

سپس به‎وسیله بازکردن محوطه بطنی در امتداد خط میانی شکم، تخمدان‎ها در معرض دید قرار گرفتند. آنگاه تخمدان‎ها بوسیله قیچی و با احتیاط کامل جهت جلوگیری از پاره شدن لوله رحم برداشته شدند. پس از برگرداندن رحم به داخل محوطه بطنی لایه های عضلانی و پوست بخیه گردید، یک هفته جهت بهبودی به حیوان استراحت داده شد و سپس موش‎های صحرایی به مدت 15 روز با دریافت نرمال سالین ( هم حجم داروی کوارستین ) به صورت داخل صفاقی نگهداری شدند .

3- گروه سوم: موش‎های صحرایی که تحت بیهوشی اواریکتومی شدند و سپس به مدت 15 روز داروی کوارستین (پودر خالص از شرکت سیگما) را با دوز 15 میلی‎گـرم بـرای هر کیلـوگـرم وزن

بدن به صورت داخل صفاقی دریافت کردند.

4- گروه چهارم: موش های صحرایی که به مدت 15 روز داروی کوارستین را با دوز 15 میلی گرم برای هر کیلو گرم وزن بدن به صورت داخل صفاقی دریافت کردند .

5- گروه پنجم: موش‎های صحرایی که جراحی شدند و تخمدان آنها لمس شد ولی تخمدان برداشته نشد ( گروه شم Sham ).

ابتدا موش‎ها با اتر آسان‎کشی شدند و سپس از بافت شاخ‎ها و بدنه رحم نمونه گیری انجام گرفت. سپس قطعات مزبور جهت ثبوت، درون حجمی حداقل 10 برابر از فرمالین سالین 10 درصد قرار داده شدند.

به‎منظور مطالعات میکروسکوپی نمونه‎های مورد نظر مقاطعی به ضخامت 5 تا 6 میکرومتر از انتهای شاخ‎های رحم و همچنین بدنه رحم تهیه شده و با استفاده از روش استاندارد رنگ‎آمیزی هماتوکسیلین– ائوزین، برش‎ها رنگ آمیزی شده و با میکروسکوپیک نوری بررسی شدند. با استفاده از لنز Dino-lite و نرم افزار Dino-capture ابتدا تغییرات بافت پوششی از لحاظ شکل سلولی مورد بررسی قرار گرفت و سپس دیواره رحم در سه طبقه آندومتر ، میومتر و پریمتر مورد بررسی و همچنین طبقه آندومتر در دو لایه کاربردی (متراکم و اسفنجی ) و بازال در گروه‎های مختلف از لحاظ هیستولوژی مورد بررسی قرار گرفتند.

داده‌های کمی با استفاده از نرم افزار SPSS- 16 به صورت میانگین± انحراف معیار میانگین (SEM) بیان گردید. برای تعیین تفاوت داده های کمی بین گروه‌ها از آزمون آماری ANOVA و پس آزمون LSD استفاده شد. (05/0 (P<به‎عنوان سطح آماری معنی‌دار در نظر گرفته شد.

 

نتایج

با بکارگیری روش های رنگ آمیزی معمول H&E ساختار بافتی رحم موش های صحرایی گروه های مختلف تحت مطالعه، با میکروسکوپی نوری بررسی شدند.

در گروه شاهد که تخمدان ها جدا نشده و هیچ گونه دارویی دریافت نکردند، بافت پوششی مخاط رحم به‎وسیله سلول‎های استوانه‎ای ساده پوشیده شده بود. در این بافت پوششی سلول‎های استوانه‎ای ترشحی مژه‎دار و بدون مژه به خوبی قابل رؤیت بودند (شکل1).

C

شکل1: ساختار بافت پوششی استوانهای ساده مخاط رحم در گروه شاهد. سلولهای استوانهای مژه دار با سیتوپلاسم بلند (C) نشان داده شده است. بزرگنمائی40 ×، رنگ‎آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین.

 

سلول‎های استوانه‎ای دارای هسته‎ای بیضی شکل در امتداد ارتفاع سلول بودند و در زیر بافت پوششی طبقه آندومتر، بافت همبند در دو لایه کاربردی و پایه‎ای قرار گرفته که لایه کاربردی نیز خود از دو لایه متراکم و اسفنجی تشکیل شده است. لایه متراکم در زیر بافت پوششی و لایه اسفنجی در بین دو لایه متراکم و بازال قرار داشت. لایه متراکم دارای سلول‎های بیشتری بود که تا گردن غده آندومتر کشیده شده بودند و ضخامت این لایه از لایه اسفنجی کمتر بود. سلول‎های لنفوسیت، ائوزینوفیل و ماست سل در این لایه مشاهده شد. لایه اسفنجی که قسمت اعظم آندومتر را تشکیل می‎دهد بیشتر شامل قسمت‎های میانی غدد پیچیده رحمی بود. سلول‎های موجود در لایه اسفنجی شبیه به لایه متراکم ولی با تراکم کمتر دیده شدند. غدد موجود در لایه اسفنجی و متراکم دارای بافت پوششی شبیه به بافت پوششی رحم یعنی استوانه ایی ساده بودند. لایه بازال در مشاهدات میکروسکوپی به صورت یک لایه نازک چسبیده به میومتر دیده شد که تفکیک این لایه از اسفنجی  بسیار مشکل بود. سلول‎های موجود در این لایه بیشتر از سلول‎های متمایز نشده تشکیل شده بود. میومتر از دو طبقه عضلانی داخلی حلقوی ضخیم و خارجی طولی نازک تشکیل شده که در بین این دو لایه معمولا بافت همبند همراه با عروق خونی بزرگ دیده شد. پری‏متر که خارجی‏ترین لایه رحم را تشکیل می‎دهد دارای بافت همبند سروزی و حاوی مقادیر فراوانی از عروق لنفاوی بود (شکل2).

بررسی‎های میکروسکوپی برش‎های نواحی مختلف رحم هر یک از موش‎های مورد مطالعه در گروه دوم (موش‎های صحرایی که تخمدان آنها خارج گردیده و نرمال سالین دریافت کرده بودند)، نشان داد که تغییرات ساختاری بسیار مشخص و قابل توجهی در بافت رحم رخ داده است. یکی از مهم‎ترین تغییرات ساختاری رحم، تغییرات ساختاری در طبقه آندومتر بود. بافت پوششی این گروه از استوانه ایی به مکعبی تبدیل شده بود (شکل3). ضخامت لایه متراکم و تعداد سلول‎های موجود در آن به نسبت کمتر شده بود و در این لایه سلول‎های ائوزینوفیل غالب‎تر ظاهر شدند. ضخامت لایه اسفنجی هم کاهش یافته و در این لایه تعداد غدد کمتری مشاهده شد که غدد مشاهده شده دارای بافت پوششی مکعبی بودند. علاوه بر این، ضخامت لایه میومتر کمتر شده بود و لایه عروقی مابین دو لایه عضلانی حلقوی و طولی کوچکتر مشاهده شد. در لایه پریمتر تغییرات قابل توجهی نشان داده نشد.

Coooo

Pppppp‍‍Pp    

Ss    

M

شکل2: ساختار میکروسکوپی دیوار رحم در گروه شاهد (H&E). بافت پوششی استوانه ای (P) ، لایه متراکم (C) با تراکم سلول‎های بالا،  لایه اسفنجی (S) حاوی غدد و میومتر(M) نشان داده شده است. بزرگنمائی 4 ×، رنگ‎آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین.

 

E

شکل 3: ساختار بافت پوششی مکعبی در گروه دوم.

بافت پوششی مکعبی (E) در گروه نرمال سالین (فاقد تخمدان ) نشان داده شده است. بزرگنمایی 40 ×، رنگ آمیزی                        هماتوکسیلین-ائوزین.

 

در گروه سوم (موش‎های صحرای که تخمدان آن‎ها خارج گردیده و کوارستین را دریافت کرده بودند)، بیشترین تغییرات را در طبقه آندومتر نشان دادند. بافت پوششی در این گروه متمایل به مکعبی مشاهده شد و در این گروه نسبت رشته به سلول در بافت همبند طبقه آندومتر بیشتر مشاهده گردید. ضخامت لایه متراکم و اسفنجی نسبت به گروه دوم افزایش یافته و در لایه اسفنجی غدد بیشتری مشاهد شد و بافت بینابینی غدد بیشتر از رشته تشکیل شده بود (شکل4). در لایه اسفنجی در مقایسه با لایه متراکم رشته‎های  بیشتری دیده شد. میومتر از دو لایه عضلانی تشکیل شده که تراکم سلول‎های عضلانی در یک برش بافتی در این گروه نسبت به گروه دوم افزایش یافته بود. بافت همبند و تعداد عروق مابین دو لایه عضلانی به نسبت کمتر و کوچکتر شده بود.

F

شکل4: برش عرضی از دیواره آندومتر رحم موش صحرایی ماده مربوط به افزایش رشته (F) در لایه اسفنجی درگروه اواریکتومی دریافت کننده کوارستین نشان داده شده است. بزرگنمایی 40 ×، رنگ آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین.

 

در گروه چهارم (‎موش‎های صحرایی که تخمدان آن‎ها خارج  نشد و کوارستین را دریافت کرده بودند نسبت به گروه شاهد ضخامت لایه میومتر بیشتر شده بود به‎طوری‎که این گروه بیشترین ضخامت لایه میومتر را به‎خود اختصاص داده بود و تعداد غدد و تراکم سلول‎ها نیز افزایش یافته بود.

در گروه پنجم (موش‎های صحرایی که جراحی شدند اما تخمدان آن‎ها برداشته نشده بود و هیچ دارویی را دریافت نکرده بودند) از لحاظ ساختار میکروسکوپی خصوصیات بافتی مشابه گروه شاهد بود. تنها تغییرات قابل ذکر افزایش ضخامت طبقه آندومتر بود و افزایش ضخامت لایه اسفنجی بود. در گروه‎های مختلف در لایه پریمتر تغییرات قابل ملاحظه ای مشاهده نشد.

همانطور که در جدول 1 مشاهده می‎شود در تمام گروه‎ها ضخامت طبقه آندومتر (لایه‎های متراکم و اسفنجی)، میومتر و پریمتر مورد بررسی قرار گرفته است. میانگین ضخامت طبقه آندومتر در گروه دوم 85/11±217 میکرومتر بود که نسبت به گروه‎های اول با میانگین 4/114±478 میکرومتر (05/0≥ P)، پنجم با میانگین 71/63±491 میکرومتر (01/0≥ P)و چهارم با میانگین 9/134±407 میکرومتر (05/0≥ P) کاهش معنی‎داری را نشان داد. میانگین ضخامت طبقه میومتر در گروه چهارم 04/84±411 میکرومتر بوده که در مقایسه با گروه سوم با میانگین 22/69±242 افزایش معنی‎دار (05/0≥  (Pداشت (جدول 1). ضخامت طبقه پری‎متر در بین هیچ‎کدام از گروه‎ها معنی‎داری را نشان نداد.

میانگین ضخامت لایه متراکم در گروه دوم با میانگین 81/4±64 میکرومتر بوده که نسبت به گروه‎های اول با میانگین 44/11±126 میکرومتر(01/0≥ P) و پنجم با میانگین 70/8±110 میکرومتر (01/0≥ P) و گروه چهارم با میانگین 01/25±99 میکرومتر(05/0≥ P) کاهش معنی‎دار داشت.

همچنین گروه اول با گروه دوم (01/0≥ (Pو با گروه سوم اختلاف معنی دار (05/0≥ ( P داشت. میانگین ضخامت لایه اسفنجی در گروه پنجم با میانگین 18/42±356 میکرومتر بوده که نسبت به گروه دوم با میانگین 37/19±138 میکرومتر و گروه سوم با میانگین 17/11±179 میکرومتر اختلاف معنی‎دار (05/0≥ ( P را نشان داد (جدول 1).

 

 

جدول 1: مقایسه میانگین و انحراف معیار ضخامت (بر حسب میکرومتر) دیواره رحم موشهای صحرایی در گروههای مختلف.حروف بیانگر تفاوت بین گروهها با یکدیگر می باشند (05/0P<). × گروههایی که حروف نشان دهنده آنها در زیر میانگین و انحراف معیار قسمت های مختلف دیواره رحم گروه مورد مطالعه ذکر شده با گروه مذکوراختلاف معنی دار دارند

    گروه ها

ضخامت طبقه آندومتر

ضخامت طبقه    میومتر

ضخامت طبقه پریمتر

ضخامت لایه متراکم

ضخامت لایه اسفنجی

کنترل (a)

4/144±478

( b, c, d)

79/43±336

( b, c, d)

13/13±23

44/11±126

( b, c, d, e)

1/115±303

( b, c, d )

اواریکتومی (b)

85/11±217

a, c, d, e )  )

01/32±266

( a, d, e )          

83/7±23

81/4±64

( a, c, d, e)

37/19±138

( a, c, d, e)

واریکتومی+کوارستین(c)

1/22±317

a, b, d, e ) )

22/69±242

( a, d, e )

35/9±28

59/4±88

( a, b, e )

17/11±179

( a, b, d, e)

کوارستین (d)

9/134±407

a, b, c, e ))

04/84±411

( a, b, c, e)

73/1±19

01/25±99

( a, b )

2/117±263

( a, b, c, e )

شم (e)

71/63±491

b, c, d))

02/51±327

( b, c, d)

88/4±25

7/8±110

( a, b, c)

18/42±356

( a, b, c, d)

 


بحث

نتایج تحقیق حاضر نشان داد که برداشتن تخمدان در موش‎های صحرایی ماده موجب تحلیل بافت دستگاه تناسلی و ایجاد تغییرات ساختاری قابل توجهی در رحم و همچنین کاهش حجم آن می‎گردد که این یافته بیانگر نقش مهم هورمون های تخمدان مخصوصا استروژن در حفظ و نگهداری بافت اندام تناسلی میباشد.

هورمون استروژن که توسط سلول‎های گرانولوزای ( فولیکولار) تخمدان ترشح می‎شود باعث تکثیر بافت رحم و نهایتا باعث کامل‎تر و پیچیده تر شدن غدد رحمی می‎شود (7). هورمون پروژسترون که از جسم زرد ترشح می شود باعث افزایش ترشح غدد رحمی شده که خود موجب ایجاد فاز ترشحی رحم می‎شود و بیشتر در مرحله مت استروس رخ می دهد (7). هورمون‎های مترشحه از تخمدان (استروژن و پروژسترون) بر روی بافت پوششی درون رحم تاثیر می‎گذارند بدین صورت که استروژن بر لایه داخلی رحم اثر کرده و موجب افزایش رشد آن می‎شود و هورمون پروژسترون باعث افزایش ضخیم شدن جدار داخلی رحم می‎گردد (1) .

تغییراتی که در رحم و مهبل ایجاد می‎شود تابع تغییرات حاصله در تخمدان است؛ زمانی که تخمدان‎ها غیرفعال هستند رحم کوچک بوده و به اندازه دوره قبل از بلوغ است. برداشتن تخمدان در موش‎های صحرایی ماده موجب تحلیل رفتن بافت دستگاه تناسلی و ایجاد تغییرات ساختاری قابل توجهی در بافت سرویکس و واژن و کاهش حجم آن‎ها می‎گردد و باعث کاهش ضخامت بافت پوششی مخاط و کاهش تعداد سلول‎ها و غدد موکوسی می‎شود (8) که با مطالعه ما همخوانی دارد. اواریکتومی باعث کاهش ضخامت طبقه آندومتر در دو لایه متراکم و اسفنجی، مخصوصا در لایه اسفنجی شد و  همچنین بافت پوششی از استوانه‎ای بلند به استوانه‎ای کوتاه تا مکعبی تبدیل گردید. تعداد و تراکم سلول‎ها و غدد در آندومتر نیز به طور قابل ملاحظه‎ای کاهش یافت. با تجویز کوارستین تغییرات ایجاد شده در ساختار بافت رحم موش‎های اواریکتومی کاهش معنی‎دار پیدا کرد. در گروه اواریکتومی شده که کوارستین دریافت کرده بودند ضخامت آندومتر، تعداد سلول‎ها و تراکم غدد افزایش یافت. همچنین در این گروه در بافت همبند موجود در آندومتر نسبت رشته به سلول بیشتر مشاهده گردید و تراکم سلول‎های عضلانی در طبقه میومتر به‎طور قابل ملاحظه‎ای افزایش یافته بود. در این تحقیق در گروه چهارم که کوارستین دریافت کرده بودند ضخامت لایه میومتر افزایش یافته بود تراکم سلول‎ها و تعداد غدد در طبقه آندومتر هم افزایش یافته بود.

نواننا (Nwannenna) و همکاران (9) تغییرات بالینی بوجود آمده توسط فیتواستروژن و استرادیول را در میش‏های اواریکتومی شده مورد مطالعه قرار دادند. نتایج فوق تغییرات ایجاد شده توسط فیتواستروژن‎ها را بر دستگاه تناسلی تایید کرد. تانسی (Tansey) و همکاران (10) اثرات رژیم درمانی با استروژن های سویا ( فیتواستروژن) را بر دستگاه تناسلی موش‎های صحرایی ماده اواریکتومی شده مورد مطالعه قرار دادند. آن‎ها به این نتیجه رسیدند که دوزهای بالای فیتواستروژن سویا در دوزهای پایین استروژن سنتتیک می‎تواند اثر آنتاگونیستی برای آگونیست‎های استروژن در گیرنده‎های استروژنی رحم موشهای صحرایی داشته باشد.

مهروترا (Mehrotra) و همکاران تاثیرات بیوشیمی، بافت شناسی و تغییرات وزنی تجویز طولانی مدت استرادیول را بر روی رحم، سرویکس و واژن در موش‎های صحرایی ماده مورد مطالعه قرار دادند. آن‎ها مشاهده نمودند که مشخصات بارز تغییرات بافتی دوران فاز استروس در بافت‎های مورد نظر پدیدار گشته است و اپی‎تلیوم بافت‎ها به صورت کاذب، مطبق گشته است. اگرچه تغییرات بوجود آمده خیلی قابل توجه نبودند، اما به طور کلی تغییرات بارز فاز استروس و سیکل فحلی را در دستگاه تناسلی بوجود آوردند. ملاتونین به‎عنوان آنتی اکسیدانت از آتروفی بافت رحم در موش‎های اواریکتومی شده جلوگیری می‎نماید (12) که با مطالعه حاضر همخوانی دارد. وضعیت استرس اکسیداتیو در زنان یائسه مشابه مدل اواریکتومی ایجاد می‎شود. ویتامین A توانست از استرس اکسیداتیو در موش‎های اواریکتومی شده بکاهد (13). مطالعات نشان می‎دهند که بافت رحم از نظر هیستولوژی و ایمنوهیستوشیمی در موش‎های صحرایی اواریکتومی شده تغییر می‎کند که این تغییرات تا حدود زیادی مشابه مطالعه حاضر بوده‎اند (14 و 15).

اگرچه در مطالعه حاضر کوارستین تا حدود زیادی اثر محافظتی بر تغییرات ساختار بافت رحم به‎دنبال اواریکتومی داشته است که احتمالا به دلیل فعالیت استروژنیک و آنتی اکسیدانتی این ماده باشد با این حال گزارشی وجود دارد که مصرف خوراکی کوارستین بر وزن رحم و ترشح هورمونی در موش‎های اواریکتومی شده تاثیری نداشته است (16). همچنین تسوجی (Tsuji) و همکاران (17) نشان دادند که کوارستین می‎تواند از تحلیل بافت استخوان در موش‎های اواریکتومی شده جلوگیری نماید بدون آن که بر بافت رحم تاثیری داشته باشد. به‏علاوه در تحقیقی دیگر متضاد با مطالعه حاضر بیان شد که کوارستین با دوز 1 و 5 میلی‎گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن موش‎ها به روش خوراکی به مدت 12 هفته تاثیری در تغییرات بافت رحم در موش‎های اواریکتومی نداشته است (18) که شاید دلیل این تفاوت دوز و روش تجویزی کوارستین باشد.

 

نتیجه گیری

با برداشتن تخمدان تغییرات هیستولوژیک در بافت رحم ایجاد گردید که شامل کاهش ضخامت طبقه آندومتر در دو لایه متراکم و اسفنجی و تبدیل بافت پوششی استوانه ایی بلند به استوانه ایی کوتاه تا مکعبی و کاهش تعداد سلول‎ها و غدد بوده است. با تجویز کوارستین تغییرات ایجاد شده در ساختار بافت رحم توسط اواریکتومی کاهش معنی‏دار پیدا کرد، بنابراین کوارستین به عنوان آنتیاکسیدانت طبیعی اثر محافظتی بر بافت رحم در غیاب هورمون های تخمدان دارد.

 

تشکر و قدردانی

از دانشگاه شهید چمران اهواز برای تامین اعتبار مالی تحقیق حاضر به عنوان پایان نامه کارشناسی ارشد با فت‏شناسی تشکر می‎شود.

1. Chang CC, Kuan TC, Hsieh YY, Ho YJ, et al. Effects of diosgenin on myometrial matrix metalloproteinase-2 and -9 activity and expression in ovariectomized rats. Inter J Biol Sci. 2011; 7(6): 837-47.

2. Rimoldi G, Christoffel J, Seidlova- Wuttke D, Jarry H, et al. Effects of chronic genistein treatment in mammary gland, uterus, and vagina. Environ Health Persp. 2007; 115 Supplement, 1: 62-68.

3. Kamkar J, Rezaei M, Assareh MH, Tabatabaiy Aghdaie RS, et al. Assessment of the flavonoid composition of rose species Rosa damascena Mil [Persian]. J Med Plants. 2010; 9(36): 161-168.

4. Carbonel AA, Simões RS, Santos RH, Baracat MC, et al. Effects of high-dose isoflavones on rat uterus. Revista da Associacao Medica Brasileira. 2011; 57(5): 534-539.

5. Roghani M, Baluchnejad-Mojarad T. Endothelium-dependent and –independent vascular effect of the flavonoid quercetin in thoracic aorta of diabetic rats [Persian]. Koomesh. 2005; 6(3): 223-228

6. Kim H, Kong H, Choi B, Yang Y, et al. Metabolic and pharmacological properties of rutin, a dietary quercetin glycoside, for treatment of inflammatory bowel disease. Pharm Res. 2005; 22(9): 1499-509.

7. Eurell, J.A. Frappir, B.L, Dellman, H.D. Dellmann’s textbook of veterinary histology.6th Ed. Blackwell.pp: 268-270, 256-262. 2006

8. Noormand L. Effects of fennel essential oil on the cervix and vaginal tissue of rats before and after ovary removal [Persian]. Thesis of veterinary medicine, Shahid Chmran University, Ahvaz, Iran. Pp: 9-18. 2010.

9. Nwannenna AI, Lundh TJ, Madej A, Fredriksson G, et al. Clinical changes in ovariectomized ewes exposed to phytoestrogens and 17beta-estradiol implants. Proceedingas of the society for experimental biology and medicine. 1995; 208(1): 92-97.

10. Tansey G, Hughes CLJ, Cline JM, Krummer A, et al. Effects of dietary soybean estrogens on the reproductive tract in female rats. Proceedinas of the society for experimental biology and medicine. 1998; 217(3): 340-344.

11. Mehrotra PK , Kamboj VP. Physiology & biochemistry of the female genital system of rat: effect of prolonged estrogen treatment. Indian J Exper Boil. 1977; 15(5): 343-345.

12. Ciortea R, Costin N, Braicu I, Haragâş D, et al. Effect of melatonin on intra-abdominal fat in correlation with endometrial proliferation in ovariectomized rats. Anticancer Res. 2011; 31(8): 2637-43.

13. Behr GA, Schnorr CE, Moreira JC. Increased blood oxidative stress in experimental menopause rat model: the effects of vitamin A low-dose supplementation upon antioxidant status in bilateral ovariectomized rats. Fundam Clin Pharmacol. 2012; 26(2): 235-49.

14. Li F, Yang X, Yang Y, Guo C, et al. Antiosteoporotic activity of echinacoside in ovariectomized rats. Phytomedicine. 2013; 20(6): 549-57.

15. Ma HR, Wang J, Qi HX, Gao YH, et al. Assessment of the estrogenic activities of chickpea (Cicer arietinum L) sprout isoflavone extract in ovariectomized rats. Acta Pharmacol Sin. 2013; 34(3): 380-6.

16. Rachoń D, Vortherms T, Seidlová-Wuttke D, Jarry H, et al. Dietary quercetin does not affect pituitary lutenizing hormone (LH) expression and has no uterotropic effects in ovariectomized Sprague-Dawley rats. Food Chem Toxicol. 2008; 46(2): 513-8.

17. Tsuji M, Yamamoto H, Sato T, Mizuha Y, et al. Dietary quercetin inhibits bone loss without effect on the uterus in ovariectomized mice. J Bone Miner Metab. 2009; 27(6): 673-81.

18. Siddiqui JA, Sharan K, Swarnkar G, Rawat P, et al. Quercetin-6-C-β-D-glucopyranoside isolated from Ulmus wallichiana planchon is more potent than quercetin in inhibiting osteoclastogenesis and mitigating ovariectomy-induced bone loss in rats. Menopause. 2011; 18(2): 198-207.