تاثیر میدان‏های الکترومغناطیسی بر اندام‏های رویشی، تکوین دانه‏های گرده، رویش و رشد لوله‏های گرده گیاه سویا Glycine max L.

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

چکیده

هدف: میدان‏های الکترو مغناطیسی عامل محیطی اجتناب ناپذیری برای جانداران هستند که اخیرا تحقیقات زیادی برای بررسی اثر آن انجام شده است. دراین پژوهش تاثیر میدان الکترومغناطیسی بر اندامهای رویشی، تکوین دانه های گرده، رویش و رشد لوله گرده در گیاه سویا بررسی شده است.
مواد و روش‏ها: میدان الکترومغناطیسی توسط منبع تغذیه ای با ولتاژ 220 ولت و شدت جریان 1/0 آمپر در سیم پیچ مسی  با 300 دور دراستوانه ای از پلی وینیل کلرایدP.VC) ) به قطر و ارتفاع 20 سانتی‏متر ایجاد شد و سپس بذرهای سترون شده 24 ساعت با شدت 20 گوس تیمار شدند. ساختار تشریحی اندام های رویشی و زایشی به روشهای متداول سلول– بافت شناختی بررسی شد.
نتایج: در ساقه نمونه های تحت تیمار، افزایش لایه‏های کلانشیمی، تسریع تشکیل بافتهای چوبی و در برگ بی نظمی سلولهای پارانشیم اسفنجی، افزایش تعداد کرکها و نیز تاخیر در تکوین برگ و ساقه دیده شد. بساک ها کوچک تر و دیواره ٱنها نامنظم بود. تعداد تتراسپورها و گرده‏ها کاهش داشت و گرده ها شکل غیر طبیعی داشتند. رویش گرده ها تحت تاثیر میدان تا چهار برابر کمتر و لوله‏های گرده پیچیده و کوتاه تر بودند.
نتیجه گیری: میدان‏های الکترومغناطیسی با شدتهای کم بر ساختار و تکوین اندامها در گیاه سویا  اثردارند.

کلیدواژه‌ها


مقاله پژوهشی                                                                                                                             مجله علمی پژوهشی سلول و بافت

      جلد 1، شماره 1، پاییز 1389، 42-35

 

تاثیر میدان‏های الکترومغناطیسی بر اندام‏های  رویشی، تکوین دانه‏های گرده، رویش و رشد

 لولههای گرده گیاه سویا Glycine max L.

صدیقه اربابیانPh.D.1*، احمد مجدPh.D.1، سالومه سالاری پور M.Sc2

 

1-  گروه زیست شناسی، دانشکده علوم زیستی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2-  کارشناس ارشد زیست شناسی، دانشکده علوم زیستی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 

* پست الکترونیک نویسنده مسئول: arbabias@yahoo.com

تاریخ دریافت: 13/11/ 1389                               تاریخ پذیرش: 21/1/1390

 


چکیده

هدف: میدان‏های الکترو مغناطیسی عامل محیطی اجتناب ناپذیری برای جانداران هستند که اخیرا تحقیقات زیادی برای بررسی اثر آن انجام شده است. دراین پژوهش تاثیر میدان الکترومغناطیسی بر اندامهای رویشی، تکوین دانه های گرده، رویش و رشد لوله گرده در گیاه سویا بررسی شده است.

مواد و روش‏ها: میدان الکترومغناطیسی توسط منبع تغذیه ای با ولتاژ 220 ولت و شدت جریان 1/0 آمپر در سیم پیچ مسی  با 300 دور دراستوانه ای از پلی وینیل کلرایدP.VC) ) به قطر و ارتفاع 20 سانتی‏متر ایجاد شد و سپس بذرهای سترون شده 24 ساعت با شدت 20 گوس تیمار شدند. ساختار تشریحی اندام های رویشی و زایشی به روشهای متداول سلول– بافت شناختی بررسی شد.

نتایج: در ساقه نمونه های تحت تیمار، افزایش لایه‏های کلانشیمی، تسریع تشکیل بافتهای چوبی و در برگ بی نظمی سلولهای پارانشیم اسفنجی، افزایش تعداد کرکها و نیز تاخیر در تکوین برگ و ساقه دیده شد. بساک ها کوچک تر و دیواره ٱنها نامنظم بود. تعداد تتراسپورها و گرده‏ها کاهش داشت و گرده ها شکل غیر طبیعی داشتند. رویش گرده ها تحت تاثیر میدان تا چهار برابر کمتر و لوله‏های گرده پیچیده و کوتاه تر بودند.

نتیجه گیری: میدان‏های الکترومغناطیسی با شدتهای کم بر ساختار و تکوین اندامها در گیاه سویا  اثردارند.

واژگان کلیدی: سویا، دانه گرده، میدان الکترومغناطیس

 

 

 

 

 

 

 

 


مقدمه

تاثیر میدان های مغناطیسی با شدت کم بر سیستم های زنده در مطالعات  in vitro  و in vivo  در سال های اخیر نشان داده شده است. استفاده گسترده و سریع از دستگاه های متفاوت الکتریکی و الکترونیکی پیدایش و ظهور فرکانس های میکروویو و رادیویی، میدان‏های مغناطیسی و الکترومغناطیسی را افزایش داده است. این میدان‏ها به عنوان تابش های غیر یونیزان طبقه‏بندی می‏شوند(1) و می‏توانند آسیب هایی را موجب شوند که وابسته به قدرت، شدت، میزان فرکانس  و نیز ویژگی‏های بافت تحت تاثیر می باشد. شواهدی وجود دارد که میدان‏های مغناطیسی تغییراتی را در نفوذپذیری غشاء و میزان رشد سلول ایجاد می‏کنند، همچنین موجب بر هم کنش با یون ها و مولکول‏های آلی مثل پروتئین ها و نوکلئیک اسید ها می شوند.

چگونگی اثر میدان‏های مغناطیسی بر پدیده‏های زیستی جانداران به طور کامل شناخته نشده است. میدان‏های الکترومغناطیسی مجموعه ای از میدان‏های الکتریکی و میدان‏های مغناطیسی هستند. میدان مغناطیسی متغیر سبب القای میدان الکتریکی در بافت می شود و اثرات زیستی منتسب به میدان الکتریکی به میدان مغناطیسی نیز قابل تعمیم است. برخی مولکول‏های حیاتی خاصیت مغناطیسی دارند و پاسخ زیستی مضاعف نشان می دهند. اینطور به نظر می‏رسد که میدان‏های مغناطیسی اثرگذاری بیشتری نسبت به میدان‏های الکتریکی روی بافت زنده دارند. بدین مفهوم که میدان‏های الکتریکی از درون سلول گذر نموده و سلول در مقابل آن مانند یک خازن عمل می‏نماید. اما میدان‏های مغناطیسی به درون سلول نفوذ کرده و زمان اثرگذاری آن‏ها طولانی‏تر است (2). میدان مغناطیسی متغیر طبق قانون القای فارادی در بافت تولید میدان الکتریکی می‏نماید و در نتیجه جریان گردابی یا  Eddy )) در مسیر حلقوی عمود بر جهت میدان مغناطیسی تولید خواهد نمود (3). با وجود مطالعات گسترده‏ای که در زمینه اثرات زیستی میدان‏های الکترومغناطیس کم فرکانس صورت گرفته است هنوز سازوکار این اثرات در سطح سلولی و مولکولی مشخص نیست (4). تحقیقات نشان می‏دهند که اثرات میدان‏های الکترومغناطیس کم فرکانس، ناشی از تاثیر این میدان‏ها بر نفوذپذیری غشاء سلول است. انواع متفاوتی از کانال‏های یونی در غشاء سلول یافت می‏شوند که فعال و غیر فعال شدن آن‏ها از طریق باز و بسته شدن، بر پارامترهای سلول اعم از پتانسیل استراحت، پتانسیل عمل، تغییر در نفوذپذیری غشاء و  نقش اساسی ایفا می کنند. عملکردهای کانال‏های یونی مبتنی بر اثر اختلاف غلظت و رانش یون‏ها بر اثر اختلاف پتانسیل است. بنا بر این فرایندی مانند تغییر ولتاژ، محرکی برای تغییر در روند عملکرد کانال های یونی با تحت تاثیر قرار دادن  و باز و بسته شدن آن‏ها می‏شود (4). اختلاف پتانسیل القا شده توسط میدان مغناطیسی کم فرکانس، کانال های یونی را تحت تاثیر قرار می‏دهد. فعالیت یون‏ها در سلول‏ها دارای توازن طبیعی است، بنابراین درصورت تداخل با اثرات میدان‏های مغناطیسی، پدیده رزونانس اتفاق می افتد که می تواند رفتار سلول را تغییر دهد و به دلیل ارتباطات بین سلولی، بر کل فعالیت ارگانیسم تاثیر گذارد (5و6).

گیاهان از اجزای ضروری اکوسیستم‏ها هستند و نقش‏های مهمی را در زندگی به عنوان تولیدکنندگان اولیه و اصلی غذا و اکسیژن ایفا می کنند. لقاح از فرایندهای بنیادی برای تولید محصول و بقای نسل در گیاهان است که به شدت به سلامت دانه‏های گرده، قابلیت زیست و رویش آن‏ها وابسته است. تنش‏های زیستی و غیر زیستی که سلامت و توان رویش دانه‏های گرده و رشد لوله‏های گرده را مختل سازند موجب کاهش شدید محصول و عملکرد گیاهان می شوند (5). برخی پژوهش‏ها اثرات مثبت و گاهی منفی میدان‏های الکترومغناطیسی بر پدیده‏های زیستی گیاهان از جمله جوانه زنی بذرها و تکوین دانه رست‏ها را نشان داده‏اند (6، 7و 8) اما در مورد اثر میدان‏های مغناطیسی بر رویش دانه‏های گرده و رشد لوله‏های گرده پژوهش‏ها بسیار اندک هستند (7) و آگاهی‏های علمی کافی وجود ندارد. در پژوهش حاضر اثر میدان‏های الکترومغناطیسی بر تغییرات اندام های رویشی، تکوین دانه‏های گرده، رویش گرده‏ها و رشد لوله‏های گرده در گیاه سویا که از نظر اقتصادی مهم می‏باشد مورد بررسی قرار گرفته است.

 

مواد و روش ها

دو استوانه از جنس پلی وینیل کلراید pvc)) به قطر 20 و ارتفاع 20 سانتی‏متری تهیه و بر روی هر یک 300 دور سیم مسی به ضخامت یک میلی‏متر پیچیده شد. یکی ازاستوانه‏های سیم پیچ شده به مداری با جریان الکتریکی یک دهم آمپر متصل شد تا میدان مغناطیسی مورد نظر حاصل شود. سیم پیچ دیگر بدون اتصال به مدار الکتریکی برای کنترل در نظر گرفته شد.

بذرهای گیاه سویا از موسسه پاکان بذر تهیه و سپس  با آب ژاول تجارتی و الکل بسیار رقیق ضد عفونی شدند. بذرها به دوگروه کنترل و تحت تاثیر میدان تقسیم شدند. نمونه های تحت تیمار به مدت 24 ساعت در میدان الکترومغناطیسی ایجاد شده به شدت 20 گوس قرار گرفتند. سپس همه بذر ها به خاک باغچه منتقل شد و پس از رویش بذر ها و رسیدن گیاهان به مرحله گل دهی برداشت نمونه ها و بررسی های لازم انجام شد. 

به منظور بررسی مراحل تکوین دانه‏های گرده ها، غنچه‏های گل در مراحل متفاوت تکوین برداشت و با فیکساتور F.A.A          (فرمالدئید تجاری: 2 میلی لیتر، اتانول 96 درصد: 17 میلی‏لیتر و اسیداستیک خالص: 5/0 میلی لیتر) تثبیت شدند. پس از آماده سازی های لازم بر بنای روش های متداول سلول - بافت شناختی و تهیه برش‏های میکروتومی با ضخامت 8 تا 10 میکرومتر ( با میکروتوم Slee Mainz ، آلمان)، رنگ آمیزی برش‏ها با هماتوکسیلین - ائوزین)9(و بررسی آن‏ها با فتومیکروسکوپ Zeiss 25-MC80  انجام و از نمونه های مناسب عکس‏برداری شد. تعدادی از نمونه‏ها پس ازتثبیت با گلوتارآلدئید در بافر فسفات و تثبت تکمیلی با اسمیوم به وسیله ستون  آب گیری شدند و پس از اشباع سازی از رزین (Epon)، در همین رزین قالب‏گیری وبا اولترامیکروتومLeo 912 ، آلمان از آن‏ها برشهای نیمه نازک تهیه شد. برش‏ها با آبی تولوئیدین رنگ آمیزی و با میکروسکوپ نوری مشاهده و عکس‏برداری شدند (10).

محیط کشت دانه‏های گرده از حل کردن ساکارز، نیترات کلسیم، اسید بوریک  به  ترتیب 10، 3/0 و 1/0 گرم در 100 میلی‏لیتر آب مقطر و افزودن 5/0 گرم آگار تهیه شد. محیط کشت در شرایط کاملا استریل زیر هود به ظرف‏های پتری منتقل شد و پس از جامد شدن محیط، ظرف‏ها با پارافیلم مسدود و تا زمان استفاده در 4 درجه سانتی‏گراد نگهداری شدند.

تعدادی از بساک‏ها در مراحل متفاوتی از تکوین از گل‏ها برداشت و در زیر استریومیکروسکوپ به کمک اسکالپل خرد شدند. با استفاده از سانتریفوگاسیون سبک (g1000) در  ساکارز 7 درصد گرده ها خالص سازی و با آب مقطر شستشو شدند. کنترل زیستی دانه های گرده با استفاده از ایوانس بلو انجام شد(1). دانه‏های گرده زنده ایوانس بلو را جذب نمی‏کنند و رنگ نمی‏گیرند ولی این رنگ از غشاء دانه های گرده مرده  عبور کرده و سیتوپلاسم را رنگی می‏کند.  به کمک میکروپیپت حجم برابری از سوسپانسیون گرده ای به هر پتری دیش دارای محیط کشت افزوده شد. تعدادی از ظرف های پتری دارای گرده‏های کشت شده در دمای آزمایشگاه برای مدت 24 ساعت تحت تاثیر میدان الکترومغناطیسی با شدت 20 گوس و تعدادی دیگر به عنوان کنترل (شاهد) در استوانه بدون میدان با شرایط مشابه با نمونه‏های تحت تیمار قرار گرفتند. کلیه نمونه‏ها مدت 24 ساعت در تاریکی بودند(11).

 

نتایج

بررسی برش های دستی ساقه و برگ ها در نمونه های کنترل و تیمار که در ساختار ساقه افزایش نسبی ردیف های کلانشیمی در زیر اپیدرم، افزایش نسبی سرعت چوبی شدن سلول های پارانشیمی در میان دسته های چوب آبکش، تحلیل رفتگی سریع تر سلول‏های پارانشیمی مغز ساقه را نشان داد (شکل 1).

در ساختار تشریحی برگ نیز بی نظمی و از هم گسیختگی سلول‏های پارانشیمی به ویژه در پارانشیم اسفنجی و افزایش تعداد کرک‏ها قابل توجه است. میانگین تعداد کرک‏ها در نمونه‏های تحت تیمار نسبت به کنترل از 3±12 به 3±28 کرک در میلی‏متر مربع افزایش یافت. (شکل 2).

 

 

 

 

 

 

شکل1 : ساختار تشریحی ساقهA : کنترل B: تیمار  ( X١٠٠ )

 

شکل2 : ساختار تشریحی برگ : کنترل   B: تیمار  ( X١٠٠ )

      

 

          شکل3 : بساک جوان (کنترل)   

اختصارات : :M مغز، Ph: آبکش، Xy: چوب، Pc: پارانشیم پوستی، Tr: کرک، : PP پارانشیم نرده ای، : SP پارانشیم اسفنجی، E: اپیدرم، ST: کرک ترشحی،  En : لایه مکانیکی(آندوتسیوم)، Tc: لایه سلول گذر (موقت)، Ta: لایه مغذی (تاپتوم)، : MC مادر گرده

 

 

                           

شکل 4: مراحلی از تکوین دانه های گرده   (کنترلA  (: (X ٢٥٠)   B:X )١٠٠٠)

 

 

شکل 5: کوچک ماندن نیمه بساک و کاهش تعداد

دانه های گرده  ( تیمار )  ) X ١٠٠)

 

شکل6: بساک رسیده با تعداد دانه های گرده کاهش یافته

و گرده های غیر طبیعی ( تیمار )   (X ٢٥٠)

   

شکل 7: رویش دانه های گرده و تشکیل لوله گرده A : کنترل   B: تیمار ) X100)

        اختصارات:T: مرحله تترادD ،: مرحله دیادSw ،: دیواره ویژه، St: محل شکفتن بساک، :Mi میکروسپور، : Poa دانه گرده غیر طبیعی، Po: دانه گرده

 


در بررسی برش‏های میکروتومی بساک‏ها به طور کلی تاخیر در مراحل تکوینی بساک ها مشاهده شد. این تاخیر در حدی بود که وقتی در نمونه‏های کنترل  بساک ها دارای تتراد بودند، دراغلب نمونه‏های تحت تیمار سلول‏های مادر گرده دیده می‏شدند. مقایسه ساختار بساک نمونه های تحت تیمار میدان در مقایسه با نمونه های کنترل نشان داد که اندازه بساک‏ها تا حدی کوچکتر و سلول‏های دیواره بساک تخریب شده‏اند. در نمونه‏های کنترل در دیواره بساک از خارج به داخل، لایه اپیدرم، لایه مکانیکی، سلول‏های گذر و لایه سلول‏های مغذی (تاپتوم) دیده می‏شدند و کیسه‏های گرده دارای سلول‏های مادری گرده را احاطه کرده بودند (شکل 3). درحالی که در نمونه‏های تحت تاثیر میدان الکترومغناطیسی بی نظمی‏هایی در ساختار سلول‏های دیواره بساک مشاهده می‏شد. رشد نامتقارن دو نیمه بساک و کوچک ماندن کلی سلول‏های لایه مکانیکی از بی نظمی‏های مشاهده شده در نمونه‏های تحت تیمار می‏باشد  (شکل 5). سلول‏های مادر گرده در دوره  میوز، مرحله دیاد و سپس تتراد را می‏گذرانند (شکل 3و4). تعداد سلول‏های مادر گرده، تتراسپورها و در مراحل پیشرفته‏تر دانه‏های گرده در بساک نمونه‏های تحت تاثیر میدان‏های الکترومغناطیسی کاهش قابل ملاحظه داشتند (مقایسه شکل‏های 6و 4و 3) این کاهش تا حدود 60 درصدمی رسید. دانه‏های گرده با شکل و اندازه غیر طبیعی به ویژه در نیمه کوچک مانده بساک  نیز فراوان بودند (شکل5 ). همان گونه که(شکل 6) نشان می‏دهد دانه های گرده طبیعی دارای شکل کروی، اندازه حدود 30 میکرون، اگزین و محتوای سیتوپلاسم مشخص بودند، در حالی که گرده های غیر طبیعی که در این شکل دیده می‏شوند، کوچکتر با اندازه حدود 17 میکرون و محتوای نامشخص داشتند. نمونه‏های گرده دو هسته‏ای که میتوز را با موفقیت گذرانیده بودند در نمونه‏های کنترل بیش از نمونه‏های تحت تاثیر میدان الکترومغناطیسی ظاهر شدند.

بررسی نتایج کشت دانه‏های گرده نشان داد که در نمونه‏های کنترل نه تنها رویش دانه‏های گرده سریع تر و تا حدود 4 برابر بیشتر بود، بلکه لوله های گرده نیز حالت طبیعی داشتند، اما لوله‏های گرده در نمونه‏های تحت تاثیر میدان الکترومغناطیسی اغلب پیچ خورده و تا حدی کوتاه‏تر هستند. میانگین طول لوله لوله‏های گرده در نمونه های کنترل 90 میکرون و درنمونه‏های تحت تیمار به 40 میکرون کاهش یافته است (شکل 7).

 

بحث

در سال های اخیر میدان های الکترومغناطیسی به عنوان یکی از عوامل موثر بر موجودات زنده منظور شده اند و میدان های دارای شدت زیاد به عنوان عامل تنش زا محسوب می گردند. این میدان ها می توانند بر تکثیر و تمایز سلولی تاثیر گذارند و سرعت جوانه زنی و رشد دانه رست ها را تغییر دهند و بر مقاومت دانه رست‏ها در برابر عوامل  بیماریزا موثر باشند        (1) . Florez et al (6)، Burtebayeva et al. (7)،               et al.  Martinez (8) ، Kokoubunji (12) و Frey (13) تاثیر میدان‏‏های مغناطیسی بر تغییرات درصد و سرعت جوانه‏زنی دانه‏ها و نیز رشد و نمو دانه رست ها را گزارش کردند و علت این تغییرات را اثر القا کنندگی میدان های مغناطیسی بر ژن های عملکردی هسته سلول ها اعلام نمودند. Shabrangi et al (1)، Majd et al. (14) و Salehi et al. (15) با پژوهش های خود تغییرات ریختی  و ساختار تشریحی گیاهان بادام زمینی، عدس و کلزا تحت تیمار با میدان های مغناطیسی و الکترومغناطیسی را گزارش کردند و افزایش فرایند چوبی شدن، گسترش سیستم آوندی، فراخ شدن دهانه آوندهای چوبی را نتیجه تاثیر این میدان ها بر ویژگی های ساختار تشریحی گیاهان تحت آزمایش اعلام داشتند. نتایج پژوهش حاضر نیز در زمینه تغییرات ریختی، افزایش میزان بافت های استحکامی و فرایند چوبی شدن با گزارش های مذکور همسویی دارد. در هم ریختگی ساختار مزوفیل برگ‏ها به ویژه در حد پارانشیم اسفنجی، افزایش فضاهای بین سلولی که در پژوهش حاضر در برگ نمونه‏های تحت تاثیر میدان‏های الکترومغناطیسی دیده شده با گزارش های .Matsuda et al (16) و .Majd et al (14) همسویی دارد. Volkrodt (17) با بررسی آسیب های گیاهان در جنگل‏های آلمان دریافت که استفاده از رادارها طی جنگ‏های آلمان عامل اصلی برای این آسیب‏ها بوده و تغییر شکل گل‏ها و بساک‏ها را ناشی از اثرات میدان‏های مغناطیسی گزارش نموده است. تغییرات شکل و اندازه بساک پرچم ها، کاهش تعداد دانه‏های گرده، تغییر و بی نظمی شکل گرده ها، تاخیر در وقوع میتوز و بلوغ دانه های گرده که در پژوهش حاضر در نمونه های تحت تیمار با میدان های الکترومغناطیسی دیده شده با گزارش Krishnan و همکاران (18) همسویی دارد. این تغییرات می‏توانند ناشی از اختلال در متابولیسم و بیوسنتز های لازم در هر مرحله از مراحل تکوین بساک ها و گرده ها باشند.

مشاهدات ما در مورد کاهش رویش دانه‏های گرده، اختلال در وضع لوله‏های و کاهش طول لوله‏های گرده در نمونه‏های تحت تاثیر میدان‏های الکترومغناطیسی با گزارش‏های Sperber et al. (19) و Alexander et al. (20) که این تیمارها را موجب طویل شدن لوله های گرده گزارش کرده اند هم خوانی ندارد. این تفاوت می‏تواند به دلیل تفاوت در ژنوتیپ گیاهان مورد آزمایش، شدت  و زمان تاثیر میدان ها باشد.

German (21) پژوهشهایی را بر روی رشد لوله گرده در گیاه Actinidia  delicosa  تحت تاثیر میدان های مغناطیسی انجام داد و ناهنجاریهایی در تشکیل لوله های گرده و نیز ماریچی شدن تعدادی از آنها را گزارش کرد که نتایج آزمایشهای پژوهش حاضر با این نتایج همسویی دارد.

 

نتیجه گیری

میدان‏های الکترو مغناطیسی حتی در شدت‏های کم می‏توانند بر پدیده‏های زیستی گیاه سویا موثر بوده و به عنوان یک عامل تنش زا موجب القای ژن های درگیر در تشکیل بافت‏های استحکامی باشند که نتیجه عملکرد آن‏ها به صورت افزایش بافت کلانشیم و اسکلرانشیم در ساقه‏ها دیده می‏شود. از طرف دیگر تخریب زود هنگام و سریع تر پارانشیم مغز می‏تواند نوعی پاسخ به تنش ناشی از اثر میدان الکترو مغناطیس باشد زیرا این سلول‏ها که اغلب بیش از سلول‏های پارانشیم پوستی واکوئلی شده‏اند با تحلیل رفتن سریع موجب کاهش مصرف انرژی زیستی و تغییر مسیرهای بیوسنتزی برای تشکیل هر چه بیشتر بافت‏های ضروری از جمله بافت های استحکامی می‏شوند.

تغییر در سیستم آوندی و افزایش قطر دهانه آوندهای چوبی نیز پاسخی در همین جهت و برای جریان سریع تر و مناسب تر آب و نمک‏های کانی به بخشهای فعال گیاه می باشد. میدان الکترومغناطیسی به کار گرفته شده در پژوهش حاضر توانسته است به عنوان یک عامل تنش زا بخش‏های حساس تر گیاه سویا از جمله برگها، اندام‏های زایشی و به ویژه پرچم‏ها را که نسبت به بخش مادگی با محیط خارج تماس بیشتری دارند، تحت تاثیر قرار دهد و موجب اختلالاتی چون کاهش تعداد دانه های گرده، افزایش تعداد گرده های غیر عادی، کاهش توان رویش آن ها و اختلال در رشد لوله های گرده باشد. این تغییرات بی تردید می‏توانند موجب کاهش کلی در مقدار و کیفیت محصول (عملکرد) گیاه باشند که موضوعی برای پژوهش‏های آینده خواهد بود.

 

1. Shabrangi A, Majd  A, Sheidai  M. Effects of electromagnetic field on seed germination, anatomical structure, seedling ontogenesis, cytogenetic and molecular characteristics of Zea mays L. and Brassica napus L. Ph.D  Thesis   2011, Dep. Boi l. Sci.Faculty of sciences , Tarbiat Moallem University.Tehran ,Iran. 2011; 6 – 12.

2. Falistocco E, Tosti T. Cytomixis in pollen mother cell of diploid 5-Dactylis, one of origin of 2n gametes .J. of Heredity. 1995; 89 : 448 – 453.

3. Atak C, Emiroglu O, Alikamanoglu S, Rzakoulieva A. Stimulation of regeneration by magnetic field in soybean tissue cultures . J Cell Mol Biol. 2003; 2 : 113-9.

4. Paul A, Robert F, Meisel M. High magnetic field indused changes of gene expression jn Arabidopsis .BioMag Res Technol. 2006 ;14 : 103-7.

5- Germana  Ma, Chianone B, Melati MR, Firetto A. Preliminary results on the effect of magnetic field on anther culture and pollen germination of Citrus clementina Hort. ex Tan. In: ISHS Acta Horticulturae. 2003; 625 411 – 418.

6. Florez M, Victoria M, Martinez E. Exposure of maize seeds to stationary magneticfield : effects of germination and early growth. Environmental and experimental botany. 2007; 59 . 68-75.

7. Burtebayeva D.,Burtebayev N., Kakhraman VD.  Application of electromagnetic radiant of low

 

frequency for increasing of the crop capacity of the agricultural seeds . Avras Nukleer Bul. 2003; 64-68.

8. Martinez E, Carbonell MV, Amaya J.  A static magnetic field of 125 mT stimulates the initial growth stages of barley (Hordeum vulgare L.).  Electro  Magnetobiol. 2000; 19, 271-77.

9. Yeung E C. Histological and histochemical staining procedures . In: Vasil, I.K. Cell culture and somatic cell genetics of plants .Orlando .Florida :Academic press.1984; 686-692.

10. Shariatzadeh SMA, Majd A, Practical guide for cell and molecular biology. 2009;131-151.

11. Evans NA and Hoyne PA. Characteristics and specificity of the interaction of a fluorochrome from aniline blue (Sirofluor) with polysaccharides. Carbohydr. Polym. 1984; 4, 215–230.

12. Kokoubunji M.  Effects of magnetic fields on the growth of primary roots of zea maize research laboratory Plant and cell physiology. 1998; 29. 1215-1219.

13. Frey AH. Electromagnetic field interactions with biological systems. FASEB. J. 1993;7(2) 272-81.

14. Majd A, Arbabian S, Falahian F. The effects of magnetic field on germination and early growth in Arachis hypogaea  . J.Biol.Sci. Islamic Azad Univ.2001 ;  2(3).

15. Salehi M, Majd A.  Effect of some physical and chemical factors on the vegetative and reproductive growth and germination of soybean. M.Sc Thesis, Dep.Boil.Sci Faculty of sciences, Tarbiat moallem university Tehran, Iran.1999; 24 -31.

16. Matsuda T, Asou H, Kebayashi M, Yonekura .Influences of magnetic fields on growth and fruit production of Straw berry. Symposium . 2007; 378-380.

17. Volkrodt W. Are microwaves faced with Fiasco similar to that experienced by nuclear energy?  wetter boden me nsch . 1991; 4, 131-136.

18. Krishnan P., Berlage AG.  Magnetic conditioning of seed of Leek to increase seed germination percentage. Journal of seed technology. 1986; 10(1) : 97 – 115.

19. Sperber D, Dransfeld K,  Maret G. Oriented growth of pollen tubes in strong magnetic fields . Naturwissen schaften. 1981; 8:40-41.

20. Alexander MP , Ganeshans S.  Electromagnetic field induced in vitro pollen germination and tube growth .Currentsci .1990; 59 (5) 276-87.

21. German HM. Effect of brief magnetic exposure on cereal germination seedling growth and pollen germination of  actinidia  delicosa ,Can . J. Plant sci.1988; 58: 78 – 86.