Document Type : Research - Scientific
Authors
1 MSC Student, Department of Basic Science, University of Guilan, Rasht, Postcode 4193833697 , Iran
2 Ph.D, Department of Basic Science , University of Guilan, Rasht , Postcode 4193833697, Iran
Keywords
مقدمه
تکوین مغز در پستانداران با نورولاسیون (Neurulation) آغاز میشود، نورولاسیون فرآیند پیچیدهای است که در موش، از روز 5/8 جنینی شروع و درطی آن لولهی عصبی ایجاد میشود (1). متعاقبا تولید نورونها، نوروگلیاها و مهاجرت آنها و تشکیل سیناپس ها رخ میدهد (2). همراه با ایجاد سیناپسها (Synaptogenesis)، تشکیل میلین (Myelination) یکی از ویژگیهای تعیین کننده رشد اولیه مغز پس از تولد است. تشکیل میلین قبل از تولد در سطح بسیار پایین شروع میشود و در دوره پس از تولد تسریع مییابد (3). برای رشد و نمو صحیح مغز عوامل محیطی و ژنتیکی نقش مهمی ایفا میکنند، بهطوریکه مغز در غیاب سیگنالهای ژنتیکی و ورودیهای محیطی ضروری به طور طبیعی رشد نخواهد کرد (4).
مواد غذایی شامل ویتامینها نقش مهمی در بیان ژنها ایفا میکنند. فولات که بهعنوان ویتامین B9 نیز شناخته میشود از منابع غذایی مشتق شده است و بهعنوان یک حامل کلیدی متیل عمل کرده و در واکنشهای متیلاسیون مانند واکنشهای لازم برای سنتز نوکلئوتیدها شرکت میکند. بنابراین، فولات با فعال کردن سنتز DNA در سلولهای در حال تکثیر، از رشد سریع پشتیبانی میکند (5). بهطورکلی اصطلاح اسیدفولیک به اشکال مصنوعی ویتامین B9 و فولات به فرم طبیعی آن اطلاق میشود (6). کمبود اسیدفولیک در رژیم غذایی که منجر به افزایش سطح هموسیستئین خون بهدلیل تبدیل ناکافی هموسیستئین به متیونین میشود، منجر به کاهش تعداد سلولهای پیشساز عصبی در حال تکثیر شده و بر نوروژنز تاثیر میگذارد و باعث نقضهای لولهی عصبی (Neural tube defects = NTDs) میشود (7). فراوان ترین گونه فولات در گردش، 5-متیل تتراهیدروفولات است که برای سنتز متیونین از هموسیستئین از طریق آنزیم متیونینسنتاز استفاده میشود. سلولهای مغزی فقط از طریق آنزیم متیونینسنتاز میتوانند هموسیستئین را به متیونین تبدیل کنند (8). علاوه بر عوامل محیطی بیان ژنها هم برای رشد طبیعی مغز ضروری هستند. یکی از ژنهای مهم، ژن متیونینسنتاز (Methionine synthase = Mtr) است که را برای ساخت آنزیمی بهنام متیونینسنتاز نقش دارد. این آنزیم در پردازش آمینواسیدها، واحدهای سازنده پروتئینها نقش دارد و انتقال یک گروه متیل از 5-متیل تتراهیدروفولات به هموسیستئین را کاتالیز میکند و تتراهیدروفولات و متیونین تولید میکند (9). مهارمتیونینسنتاز بهعنوان واسطه چرخه متیونین و فولات باعث مهار متیلترنسفرازها شده و درنتیجه هیپومتیلاسیون DNAرا به همراه دارد (10). هیپومتیلاسیون DNA عملکردهای حیاتی سیستم عصبی مرکزی را که برای زندگی پس از تولد لازم است، مختل میکند (11).
علاوه بر متیلاسیونDNA، عوامل دیگری نظیرmiRNA ها نقش مهمی در تنظیم بیان ژنها دارند. miRNA ها، RNA های غیرکننده 22 نوکلئوتیدی هستند که پس از رونویسی بیان ژنها را با جفت شدن به mRNA تنظیم میکنند. پیش بینی میشود که بیش از نیمی از همه mRNA ها اهداف miRNA ها باشند و هر miRNA تا صدها ژن هدف را تنظیم میکند (12). miRNA ها در رشد و فعالیت عصبی مغز نقش مهمی ایفا میکنند بهطوریکه در تمایز سلولهای پیشساز عصبی و سلولهای بنیادی عصبی مغز نقش مهمی دارند (31). روابط دو جهتهای بین وضعیت فولات و پروفایلهای miRN