مقدمه

سرطان حاصل رشد و تکثیر غیرقابل کنترل سلول‫ها و دومین علت مرگ در جهان است (1). سرطان کولورکتال چهارمین علت مرگ ناشی از سرطان در جهان و شایع‫ترین بیماری بدخیم دستگاه گوارش است (2). هم‫چنین سومین نوع شایع تومور بدخیم در سراسر جهان است و  بعد از سرطان ریه و پروستات، سومین سرطان شایع مردان و دومین سرطان شایع در زنان (بعد از سرطان پستان) می‫باشد (3). از عوامل اصلی ابتلا به این بیماری می‫توان به پیری، سابقه خانوادگی و سبک زندگی (سیگار کشیدن، مصرف زیاد الکل،رژیم غذایی ناسالم و اضافه وزن که قابل پیشگیری هستند) اشاره کرد (4). پیشگیری و تشخیص به‫موقع سرطان‫ها جهت درمان بسیار حائز اهمیت است. روش های کولونوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی، اندوسکوپی و آزمایش خون از جمله روش‫های غربالگری این بیماری هستند (5). امروزه از روش‫های مختلفی همچون جراحی، شیمی درمانی، پرتودرمانی و ایمونوتراپی جهت درمان سرطان استفاده می شود (1). گفتنی است یکی از عوارض جانبی غیرقابل اجتناب اکثر داروهای شیمی درمانی این است که علاوه بر ازبین بردن سلول‫های سرطانی به سلول‫های طبیعی نیز آسیب می‫رسانند (6). بنابراین، یکی از اهداف اصلی درمان سرطان، دست یابی به روش‫های نوین درمان با عوارض جانبی کمتر و بدون آسیب رساندن به سلول‫های سالم است (1). پیشرفت‫های اخیر حاکی از آن است که نانوذرات تاثیر چشم‫گیری بر تشخیص و درمان بیماری سرطان جهت حذف سلول‫های سرطانی بدون آسیب جدی به سلول‫های طبیعی دارند (7). یکی از این نانوذرات، نانوذرات سلنیوم است که به‫عنوان یک ترکیب امیدوار کننده در پیشگیری و درمان سرطان گزارش شده است. طی مطالعات اخیر خواص ضد سرطانی آن نشان داده شده است که بیشترین اثر را در برابر سرطان‫های کولورکتال، ریه و پروستات دارد (10).  نانوذرات سلنیوم، به‫علت اندازه و نسبت سطح به حجم پایین، دارای ویژگی‫های فیزیکی و شیمیایی متمایز نسبت به سایر فرم‫های سلنیوم هستند (8). گزارش شده است که سلنیوم با محافظت در برابر آسیب اکسیداتیو که به‫عنوان یکی از عوامل اصلی در شروع سرطان شناخته شده است، اثرات ضد سرطانی خود را نشان می‫دهد (9). سلنیوم  نقش ضد سرطانی خود را نه تنها به‫واسطه ی خاصیت آنتی اکسیدانتی بلکه توسط مکانیسم‫های مختلف دیگری، که در هر دو سطح مولکولی و ژنتیکی شناسایی شده اند، ایفا می‫کند، از جمله  این مکانیسم‫ها عبارت است از: تحریک ترمیم DNA، القای توقف چرخه سلولی، آپوپتوزیس، مهار موضعی تهاجم و مهاجرت، توقف رگ زایی و تعدیل تکثیر سلولی (10).

توانایی سلول‫های سرطانی در جلوگیری از مرگ برنامه ریزی شده سلول (آپوپتوزیس) دلیل گسترش سرطان می‫باشد. به‫همین دلیل یکی از اهدافی که در درمان سرطان دنبال می شود، القای آپوپتوزیس در سلول‫های سرطانی است. القای آپوپتوزیس توسط دو مسیر اصلی داخلی و خارجی آپوپتوتیک انجام می‫شود. یکی از اصلی ترین اندامک‫ها در مسیر داخلی یا مسیر میتوکندریایی آپوپتوزیس، میتوکندری است که به‫واسطه‫ی رهایی سیتوکروم C و فعال کننده‫های کاسپاز3 باعث القای آپوپتوزیس می‫شود. مسیر خارجی توسط گیرنده‫های مرگ آغاز می‫شود که در نهایت با فعال شدن کاسپازهای 6،7،8 و 3 در این فرایند شرکت می‫کند (11). از نشانه‫های اصلی آپوپتوزیس قطعه قطعه شدن DNA است که توسط آنزیم CAD (Caspase Activated DNase) رخ می‫دهد. این آنزیم به‫صورت طبیعی غیرفعال است که کاسپاز3، مهارکننده ی CAD را تجزیه و در نتیجه CAD فعال رها می‫شود تا با خاصیت DNase خود، DNA را قطعه قطعه کند (12). مطالعات اخیر نشان داده که ترکیبات سلنیوم  قادر به القای آپوپتوزیس در سلول سرطانی از طریق مکانیسم‫های متفاوتی بر اساس نوع سلول هستند. مکانیسم‫های عمل سلنیوم بر چرخه سلولی و آپوپتوزیس بسیار پیچیده بوده و هنوز به‫طور کامل شناخته نشده اند، که می‫تواند شامل پیام رسانی پروتئین کینازها، فعال شدن کاسپازها، فسفوریلاسیون پروتئین p53 و گونه‫های اکسیژن فعال (ROS) باشد (13). در این مطالعه به آنالیز تیمار رده سلولی سرطان کولون (HT-29) و رده سلولی نرمال HEK293 با غلظت‫های مختلف نانوذرات سلنیوم پرداخته شد و هدف از انجام این مطالعه بررسی تاثیر نانوذرات سلنیوم بر مرگ سلولی آپوپتوزیس و بررسی تغییرات بیان ژنی CAD می باشد.

2- مواد و روش‫ها

مشخصات نانوذرات سلنیوم: نانوذرات سلنیوم تجاری به‫صورت محلول کلوئیدی از شرکت پیشگامان نانومواد ایرانیان، با اندازه 10 تا 45 نانومتر، غلظت ppm 1000 و خلوص 95/99 درصد خریداری شد.

کشت رده سلولی سرطانی  و نرمال: رده‫ی سلولی سرطانی کولون HT29  و رده سلولی نرمال HEK293 از بانک سلولی انستیتو پاستور ایران تهیه شد. سلول‫های مورد مطالعه در محیط DMEM(H.G) حاوی 10 درصد سرم جنین گاوی خریداری شده از شرکت Gibco ساخت کشور برزیل و در انکوباتوری با دمای 37 درجه سانتی‫گراد حاوی پنج درصد گاز CO₂ و رطوبت 90 درصد، کشت داده شدند.

بررسی میزان سمیت سلولی نانوذرات سلنیوم با استفاده از تست MTT:  به‫منظور بررسی سمیت سلولی نانوذرات سلنیوم، تست رنگ سنجی MTT انجام گرفت (14). برای انجام این تست، در روز اول شمارش سلولی انجام گرفت و سوسپانسیون سلولی طوری رقیق  شد که در هر خانه 100 میکرولیتر محیط کشت ده درصد FBS که حاوی 10000 سلول قرار گرفت. سپس با توجه به زمان دوبرابر شدن سلول‫ها پلیت‫ها در انکوباتور به‫مدت 24 ساعت انکوبه شدند. غلظت‫های 500 ،250 ،125 ،62.5 ،31.25 ،15.62 ،7.81  میکروگرم/میلی لیتر از نانوذرات سلنیوم تهیه شد و در 490 میکرولیتر محیط کشت و 10میکرولیتر DMSO به حجم 1000میکرولیتر رسیده و حل شد. سپس محیط کشت تخلیه شد و 100 میکرولیتر از غلظت‫های ساخته شده اضافه شد. همچنین یک گروه کنترل اختصاصی برای غلظت 500 میکروگرم/میلی لیتر و یک گروه کنترل دیگر برای مابقی غلظت‫ها به‫صورت  8 بار تکرار درنظر گرفته شد (گروه کنترل فاقد تیمار با نانوذرات می‫باشد). سپس پلیت به‫مدت 24ساعت در انکوباتور قرار گرفت. پس از گذشت 24ساعت (روز سوم) به‫هر چاهک 100میکرولیتر رنگ MTT با غلظت 05/0 میلی گرم/100میکرولیتر (5 میلی‫گرم رنگ MTT در 10میلی لیتر PBS حل شد) در شرایط  تاریکی اضافه شد. در هر گروه غلظتی دو ردیف آخر گروه بلانک درنظر گرفته شد (گروه بلانک فاقد رنگ MTT و فقط حاوی  PBSاست). پس از مدت سه ساعت تیمار در انکوباتور، جهت حل نمودن کریستال‫های فورمازان تولید شده به‫هر خانه 100 میکرولیتر ایزوپروپانول اضافه شد و پلیت  به‫مدت 30 دقیقه در دمای اتاق قرار گرفت تا فورمازان به‫خوبی حل شود. در مرحله‫ی بعد جذب توسط دستگاه قرائت گر Elisa Reader در طول موج های 630 و570 نانومتر اندازه گیری شد.

درصد زنده مانی  = تیمار میانگین جذب هر گروه  /   میانگین جذب گروه کنترل   ×  100

بررسی بیان ژن CAD توسط روش Real Time PCR: به‫منظور اندازه گیری بیان ژنCAD ، استخراج RNA از رده سلولی HT29 تیمارشده با غلظت IC₅₀ نانوذرات سلنیوم انجام شد و سنتز cDNA صورت گرفت. سنتزcDNA  با استفاده از کیت شرکت بایوفکت (BioFACT, Korea) انجام شد که در آن مخلوط واکنش حاوی λ 9 RNA استخراج شده به همراه λ 10 Master mix و λ 1 پرایمر اولیگوdT  بود. برنامه دمایی- زمانی به‫صورت 50 درجه سانتی‫گراد به‫مدت 30 دقیقه و سپس در دمای 95 درجه سانتی‫گراد به‫مدت 5 دقیقه انجام گرفت. جهت انجام Real time PCR از دستگاه  AB Applied Biosystem ساخت کشور آمریکا و کیت  شرکت ترنس ساخت کشور کره استفاده شد، که در آن مخلوط واکنش حاوی λ 10  Master Mixو λ 2 پرایمر به‫همراه λ 1 cDNA و7λ آب به مخلوط حاصل اضافه شد تا حجم نهایی به 20λ برسد. برنامه دمایی_زمانی به‫صورت 95 درجه سانتی‫گراد به‫مدت10دقیقه ، 95 درجه سانتی‫گراد به‫مدت15ثانیه و سپس در دمای 60 درجه سانتی‫گراد به‫مدت 1دقیقه انجام گرفت. در این واکنش ژن CAD به عنوان ژن هدف و ژن(Glyceraldehyde 3-phosphate dehydrogenase) GAPDH به‫عنوان ژن مرجع درنظرگرفته شدند. توالی پرایمرهای به‫کار گرفته شده در این واکنش در جدول1 مشخص شده است.

جدول 2:  پرایمر های مورد استفاده در تحقیق

بررسی آپوپتوزیس و نکروزیس نانوذرات سلنیوم با کمک روش فلوسایتومتری: به‫منظور ارزیابی میزان آپوپتوزیس و نکروزیس از خاصیت رنگی ایزوتیوسیانات-انکسین5 و پروپیوم آیوداید با استفاده از دستور کار کیت Apoptosis Annexin V/Propidium iodide(PI) detection kit, Roch, Germany)) انجام گرفت. سلول‫های سرطانی کولون با غلظت IC₅₀ نانوذرات سلنیوم تیمارشده و سلول های تیمار نشده به‫عنوان کنترل مطالعه شدند. درصد آپوپتوزیس/نکروزیس سلول‫ها با استفاده از دستگاه فلوسایتومتری مورد ارزیابی قرار گرفت.

3- آنالیز آماری

محاسبه  P valueاین پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS 16 انجام شد و p<0.05 معنی‫دار درنظر گرفته شد. نتایج با استفاده از آنالیز واریانس یک‫طرفه (one way ANOVA) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. آنالیز نتایج Real Time PCR هم با استفاده از فرمول ∆∆CT انجام پذیرفت.

4- نتایج

نتایج آزمایش سمیت سلولی نانوذرات سلنیوم دربرابر رده های سلولی با روش MTT assay

اثرات سمیت سلولی نانوذرات سلنیوم در شرایط in vitro برروی رده سلولی سرطانی HT-29 در غلظت‫های مختلف به‫صورت 8 بار تکرار برای هر غلظت توسط تست MTT طی مدت 24 ساعت بررسی شد. نتایج نشان داد که نانوذرات سلنیوم در غلظت‫های  25/31 تا 500 میکروگرم/میلی‫لیتر بیش‫ترین مهار تکثیر سلولی را داشته اند که از لحاظ آماری معنی‫دار بوده است (001. 0>p) (شکل1). میزان IC₅₀  برای نانوذرات سلنیوم در مدت زمان 24 ساعت 75 میکروگرم/میلی لیتر محاسبه شد. تیمار رده سلولی HT29 با نانوذرات سلنیوم نشان داد که این نانوذرات اثر سمیت وابسته به دوز دارد.

اثرات سمیت سلولی نانوذرات سلنیوم در شرایط in vitro برروی رده سلولی نرمال HEK293 در غلظت‫های مختلف طی مدت 24 ساعت بررسی شد (شکل 2). نتایج نشان می‫دهد که نانوذرات سلنیوم در غلظت µg/ml 500 بیشترین مهار تکثیر سلولی را داشته اند که از لحاظ آماری معنی‫دار بوده است (001. 0>p). میزان IC50 برای نانوذرات سلنیوم در مدت زمان 24 ساعت µg/ml 3/36محاسبه شد.

شکل1: درصد بقای سلول‫های HT29 در برابر غلظت‫های مختلف نانوذره سلنیوم پس از 24ساعت انکوباسیون.نتایج به‫صورت درصد بقا در مقاسه با نمونه‫های کنترل گزارش شده است. ستاره‫ها (*) تفاوت معنی‫داری با گروه  کنترل نشان می‫دهند (p<0.05:*، p<0.01:** ،  p<0.001:*** ).

شکل2: درصد بقای سلول‫های HEK293 در برابر غلظت‫های مختلف نانوذرات سلنیوم پس از 24ساعت انکوباسیون. نتایج به‫صورت درصد بقا در مقایسه با نمونه‫های کنترل گزارش شده است. ستاره‫ها ( *) تفاوت معناداری با گروه  کنترل نشان می‫دهند (p<0.05:*، p<0.01:** ،  p<0.001:***).

نتایج ارزیابی نانوذره سلنیوم بر بیان ژن CAD درسلول های HT29

این تست به‫منظور اندازه‫گیری تغییر بیان ژنCAD در رده سلولی HT29 تیمارشده با غلظت IC₅₀ نانوذرات سلنیوم انجام شد. مطابق شکل3، (RQ)Relative quantification در گروه دریافت کننده دوزIC₅₀  نانوذره سلنیوم نسبت به گروه کنترل ژن  GAPDH به‫میزان 125/0 ± 04/4 برابر افزایش معناداری داشته است (001/0<p).

شکل3: اثر نانوذرات سلنیوم بر بیان ژن CAD در سلول HT29در مقایسه با ژن کنترل GAPDH. *بیانگر افزایش معناداری نسبت به گروه کنترل (***001/0 p<).

نتایج بررسی آپوپتوزیس و نکروزیس

بررسی میزان درصد آپوپتوزیس و نکروزیس القا شده در سلول‫های سرطان کولون تیمار شده با نانوذرات سلنیوم با کمک دستگاه فلوسایتومتری ارزیابی شد. داده‫های حاصل از بررسی فلوسایتومتری نشان داد که نانوذرات سلنیوم بر روی آپوپتوزیس و نکروزیس موثر می‫باشد. مطابق شکل 4 مربع سمت چپ پایین Q₄ سلول‫های زنده، مربع سمت چپ بالا Q₁ نکروز، مربع سمت راست پایین Q₃ آپوپتوزیس اولیه ، مربع سمت راست بالا Q₂ نشان دهنده آپوپتوزیس تاخیری می‫باشند. درصد سلول‫ها در مناطق Q₁ ، Q₂ ، Q₃ و Q₄ به‫ترتیب برابر 45/0 ، 12/0، 64/96 ، 80/2 درصد و بود که بعد تیمار با نانوذرات به‫ترتیب 35 /12، 28/24، 94/52 و  43/10 درصد تغییر یافتند.

 شکل4: نتایج آنالیز فلوسایتومتری تاثیر نانوذرات سلنیوم بر روی رده سلولی سرطان کولون (HT29). نمونه کنترل تیمار نشده (سمت راست)، نمونه تحت تیمار با نانوذرات (سمت چپ). ستاره‫ها(*) تفاوت معناداری با گروه کنترل نشان می‫دهند (p<0.05:* ، p<0.01:** ،  p<0.001:*** ).

5- بحث

 مسئله اصلی در درمان سرطان، مصرف غلظتی از ماده درمانی است که در حین از بین بردن سلول‫های سرطانی به سلول‫های طبیعی آسیب نرساند. پیشرفت‫های اخیر حاکی از آن است که درمان‫های سرطانی توسط مهندسی  نانو به‫عنوان یک درمان قانع کننده برای حذف سلول‫های سرطانی بدون آسیب جدی به سلول‫های طبیعی شناخته شده است (7). اگرچه تحقیقات در حوزه نانوذرات و فناوری نانو در سال‫های اخیر گسترش زیادی داشته است اما اطلاعات محدودی در مورد سمیت احتمالی نانوذرات و تاثیرات آن‫ها بر بدن انسان وجود دارد (15). نانوذرات سلنیوم یک نانوذره شبه فلزی است که به‫دلیل خواص آنتی اکسیدانتی، ضدمیکروبی و تقویت کنندگی سیستم ایمنی توجه بسیاری را به خود جلب کرده است (16). سلنیوم یکی از املاح معدنی ضروری و کمیاب برای بدن می‫باشد و جزء مهم گلوتاتیون پراکسیداز شناخته شده است. مطالعه اخیر نشان می‫دهد سلنیوم به‫عنوان یک عنصر کمیاب قادر است در تعدیل ناهنجاری‫های سطح و سیالیت غشا زیستی در مراحل ابتدایی ایجاد سرطان بزرگ مفید واقع می‫شود. یکی از مکانیسم‫های درمانی، القای آپوپتوزیس در سلول‫های توموری می‫باشد. آپوپتوزیس به‫عنوان یکی از مکانیسم‫های مقابله با سلول‫های سرطانی به‫شمار می‫رود که در مقابل ویژگی اصلی سرطان، یعنی تکثیر غیرقابل کنترل قرار دارد. سلول‫های سرطانی به‫منظور رشد و پیشرفت خود، از مکانیسم‫های مختلفی از جمله افزایش پروتئین‫های ضد آپوپتوزیسی و کاهش پروتئین‫های پیش آپوپتوزیسی، آپوپتوزیس را مهار می‫کنند. به‫همین جهت آپوپتوزیس در مطالعات ضد سرطان مورد توجه بسیاری از محققان قرارگرفته است (17).

در این مطالعه به آنالیز تیمار رده سلولی سرطان کولون(HT-29) با غلظت‫های مختلف نانوذرات سلنیوم پرداخته شد و هدف از انجام این مطالعه بررسی تاثیر نانوذرات سلنیوم بر مرگ سلولی و بقای این سلول‫ها از طریق بررسی تغییرات بیان ژن CAD می‫باشد. تاکنون مطالعات مختلفی اثرات ضدسرطانی نانوذرات سلنیوم را دربرابر رده‫های سلولی متفاوت نشان داده است. در مطالعه ای که Liao, G و همکاران (18) با کمک روش‫های MTT،qRT-PCR و فلوسایتومتری، اثرات ضدسرطانی نانوذرات سلنیوم سنتز شده با میانگین اندازه‫ی88.89 نانومترعلیه هشت رده سلولی سرطانی از جملهLNCaP،Colon-26،HepG2،Hela،A549،MCF7،A498،WM-115، نشان داده شد که نانوذرات سلنیوم بیشترین اثر ضدسرطانی را در برابر سلول های سرطانی پروستات داشت. در مطالعه حاضر اثر ضدسرطانی نانوذرات سلنیوم فقط بر روی رده سلولی سرطان کولون (HT-29) بررسی شد. همچنین در مغایرت با مطالعه حاضر در این مطالعه نشان دادند که اثر سمیت نانوذرات سلنیوم بر روی سلول‫های نرمال پروستات نسبت به رده سرطانی آن، بسیار کمتر است که این تفاوت در نتیجه ی مطالعه بر روی رده‫ی سلولی سرطانی متفاوت به‫وجود آمده است. در مقاله منتشر شده از آقاعلینژاد و همکاران (19) بیان شد که مصرف نانوذرات سلنیوم به‫همراه تمرین تناوبی می­‫تواند تاثیر سینرژیک در مقابله با رشد تومور پستان موش‫های ماده داشته باشد و نتیجه گرفتند که این تاثیرات احتمالا تا حدودی ناشی از تغییرات در بیان ژن­‫های Bcl-2 و LC3 در بافت تومور باشد. ‫ با مطالعه آقاعلینژاد، در مطالعه حاضر نانوذرات سلنیوم تجاری از طریق القای آپوپتوزیس و افزایش بیان ژن CAD با رده  سلولی سرطانی کولون ارزیابی شد. Ramamurthy CH و همکاران (20) نیز با سنتز نانوذرات سلنیوم و بررسی اثر سمیت آن با استفاده از روش MTT بر روی رده‫ی سلول‫های سرطانی پستان دریافتند که نانوذرات سلنیوم قادر به مهار رشد سلول‫های سرطانی پستان رده‫ی MCF-7 به‫صورت وابسته به دوز است.

نتایج مطالعه حاضرنیز نشان داد که اثر کشندگی نانوذرات سلنیوم بر روی سلول‫ها، بستگی به غلظت (وابسته به دوز) آن دارد. در مطالعه‫ی دیگری توسط YC Chen و همکاران (21) نشان داده شد که مصرف مکمل سلنیوم به‫عنوان یک عامل ضد متاستاز می‫تواند به‫دلیل مهار مهاجرت سلول‫های سرطانی، تهاجم و رگ زایی، متاستاز سرطان پستان را به تاخیر اندازد. در مطالعه‫ای توسط Geoffrion LD و همکاران (22) نشان داده شد که می‫توان از نانوذرات سلنیوم به‫دلیل خواص ضدباکتریایی و ضدسرطانی در غلظت‫های بسیارکم بهره برد که هم‫سو با نتایج به‫دست آمده از مطالعه حاضر می‫باشد. در مطالعه انجام شده توسطWadhwani SA  و همکاران، (23) خاصیت ضدسرطانی نانوذرات سلنیوم در سرطان پستان پیشنهاد شد که در مطالعه حاضر خاصیت ضدسرطانی نانوذرات سلنیوم در سرطان کولون پیشنهاد و بررسی شد. Othman MS و همکاران (24) با سنتز نانوذرات سلنیوم به این نتایج دست یافتند که نانوذرات سلنیوم از طریق تاثیر بر میزان بیان BCL2و کاسپاز3، آپوپتوزیس را درسلول‫های توموری فعال می‫کند و در مطالعه حاضر میزان بیان ژن CAD بررسی شد. Spyridopoulou K و همکاران (8) در مطالعه‫ای از طریق نتایج فلوسایتومتری استنباط کردند که نانوذرات سلنیوم تولید شده از باکتری Lacticaseibacillus L.casei می‫تواند از طریق القای تولید ROS، باعث القای آپوپتوزیس در سلول‫های سرطانی کولون شوند (8). Huang G و همکاران (6) با استفاده از روش فلوسایتومتری بعد از 48،24 و72 ساعت و با دوزهای متفاوت نشان داده اند که کمپلکس پلی ساکارید-پروتئین پوشش داده شده با نانوذرات سلنیوم (PTR-SeNPs) می‫توانند به‫صورت وابسته به دوز اتوفاژی را در رده سلول سرطانی کولون (HCT116) تحریک کنند که در نهایت منجر به آپوپتوزیس در این سلول‫ها می‫شود، در نتیجه نقش ضد سرطان بازی می‫کنند (6).

همسو با مطالعات پیشین در مطالعه حاضر القای آپوپتوزیس توسط نانوذرات سلنیوم نشان داده شد، به‫طوری‫که بیان ژن CAD در سطح mRNA مورد بررسی قرار گرفت و نسبت به ژن مرجع در رده سلولی HT29 به‫میزان  0.125±4.04  برابر افزایش یافت و همچنین افزایش 71/34 درصدی مرگ آپوپتوزیسی در رده سلولی سرطانی کولون از طریق نتایج فلوسایتومتری نشان داده شد. در مطالعاتی که تاکنون انجام شده به خاصیت ضدسرطانی نانوذرات سلنیوم به‫صورت وابسته به دوز اتفاق نظر داشتند. نتایج ب‫دست آمده در مطالعه حاضر نیز نشان می‫دهد نانوذرات سلنیوم در غلظت‫های 25/31 تا 500 میکروگرم/میلی لیتر، بیشترین اثر کشندگی را در برابر سلول‫های سرطانی دارد که وابسته به دوز بودن سمیت نانوذرات سلنیوم را تایید می‫کند. تاکنون مطالعه مشابه ای بر روی سمیت نانوذرات سلنیوم و تاثیر آن بر بیان ژن CAD و بررسی میزان آپوپتوزیس القا شده در رده سلولی HT-29 انجام نشده است. نانوذرات با توجه به پارامترهای سایز، شکل، بار و میزان سختی میتوانند توسط مکانیسم‫های مختلفی از جمله فاگوسیتوز، اندوسیتوز و مکانیسم‌های جایگزین که هنوز به‫طور کامل مشخص نشده‌اند، وارد سلول شوند (25). با این‫حال، مطالعات حیوانی جهت سنجش ایمنی و تاثیر ترکیبات سلنیوم در افزایش اثربخشی و کاهش سمیت درمان‫های ضد سرطانی رایج مورد نیاز است.

6- نتیجه گیری

در این مطالعه، اثرات نانوذرات سلنیوم برروی تکثیررده های سلولی سرطانی کولون HT29 و سلول نرمال HEK293 با انجام آنالیز سمیت سلولی MTT در طی 24 ساعت مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که اثر کشندگی نانوذرات سلنیوم بر روی سلول‫ها، بستگی به غلظت آن دارد. با توجه به نتایج به‫دست آمده از PCR  qRT و افزایش فعالیت ژن درگیر در آپوپتوزیس (CAD) و همچنین نتایج حاصل از فلوسایتومتری در سلول‫های سرطانی استنباط می‫شود که سمیت به میزان بیشتری از طریق القای آپوپتوزیس به‫جای نکروز رخ داده است. براساس نتایج این پژوهش و مطالعات پیشین نتیجه گرفت که نانوذرات سلنیوم اثرات ضد سرطانی قابل قبولی بر رده سلولی سرطان کولون دارد، بنابراین این نانوذرات می‫تواند در آینده نقش به‫سزایی در درمان این نوع سرطان بازی کنند.

7- تشکر و قدردانی:

این مقاله حاصل پایان نامه نویسنده اول است. بدین وسیله از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی  و تمامی افرادی که در انجام این پروژه همکاری داشته اند، قدردانی می‫شود..