فصلنامه
کلیدواژه‌ها = تحریک الکتریکی

مروری بر تاثیر تحریک الکتریکی بر سرنوشت سلول‏های بنیادی و کاربرد آن در پزشکی بازساختی و درمان سرطان

دوره 11، شماره 2، تابستان 1399، صفحه 139-153

https://doi.org/10.52547/JCT.11.2.139

احمدرضا فرمانی، مائده محمد‏صالحی، فروغ مهدوی نژاد، مهسا کوهستانی، صادق محمدی، جعفر آی

چکیده وجود عملکرد الکتریکی در اعضای بدن مانند دستگاه عصبی، قلب و استخوان سبب شده است که یکی از روش‏های درمانی پرکاربرد به نام الکتروتراپی به ویژه در تسکین دردهای مضمن کاربرد فراوان داشته باشد. از طرفی پیشرفت علوم پزشکی در حوزه سلول‏های بنیادی و پزشکی بازساختی نویدهای بسیاری را در درمان ایجاد کرده است. هم‏چنین اخیرا درمان‏های بر پایه میدان الکتریکی کاربرد وسیعی در درمان سرطان یافته‏اند. مسائل اصلی در پزشکی بازساختی، تکثیر سلول‏های بنیادی به‏میزان مورد نیاز و هدایت آن‏ها به‏سمت تمایز به بافت هدف است. تحریک با میدان الکتریکی (EF)  می‏تواند نقش مهمی در ایجاد پاسخ‏های مناسب سلول‏های بنیادی و هدایت تمایز سلول‏های بنیادی به‏سمت استخوان‏زایی/ نورون‏زایی/ کاردیومیوژنز ایفا کند. میدان الکتریکی با پالس نانو ثانیه و هم‏چنین میدان الکتریکی درمانی تومور امروزه توجه بسیار زیادی را جهت درمان سرطان به‏خود جلب کرده‏اند. مسیرهای اصلی سیگنالینگ و پاسخ‏های سلولی که با تحریک الکتریکی حاصل می‏شوند، شامل گونه‏های اکسیژن فعال و پروتئین‏های شوک حرارتی، نوسان غلظت یون کلسیم داخل سلولی، تولیدATP ، خوشه‏بندی یا تجمع مجدد گیرنده‏های سطح سلول، بازسازی اسکلت سلولی می‏باشند که بر سرنوشت سلول بنیادی موثر هستند. هم‏چنین عدم دردناکی، سهولت و نیز قیمت مناسب سبب شده است تا درمان سرطان با میدان الکتریکی کاربرد روزافزونی داشته باشد. در این پژوهش تلاش شده تا مرور مختصری بر تاثیرات سیگنال الکتریکی بر رفتار سلول های بنیادی و همچنین نمونه‏هایی از آثار درمانی آن‏ها در درمان ضایعات بافتی و نیز سرطان انجام گیرد.
 
 

ساخت و مشخصه‏یابی فوم گرافینی و استفاده از آن برای تحریک الکتریکی سلول‌های بنیادی عصبی انسان

دوره 7، شماره 3، پاییز 1395، صفحه 259-273

https://doi.org/10.52547/JCT.7.3.259

فرهاد جهان تیغ، حسن نعناکار، سید محمدباقر قریشی

چکیده هدف: در این پژوهش از بستر زیست‌سازگار فوم گرافینی سه‌بعدی جهت کشت سلول‌های بنیادی عصبی انسان استفاده شده است.
مواد و روش­ها: فوم‌ گرافینی برای اولین بار توسط ته‌ نشینی صفحه‌های اکسید گرافینی بر روی زیر لایه‌ای از جنس پلی‌اتیلن ترفتالات (PET)تحت اشعه‌ی فرابنفش و دمای 80 درجه سانتی‌گراد ساخته‌ شده‌ است و روش ساخت صفحه­های اکسید گرافنی روش بهبود یافته هامرز است.
نتایج: با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی ضخامت فوم‌های ساخته ‌شده در حدود 10 تا 50 میکرومتر اندازه‌گیری شد که در هر میکرومتر از آن‌ها حدود 10 لایه‌ی اکسید گرافینی وجود دارد. همچنین میکروسکوپ نیروی اتمی وجود گرافین تک لایه‌ با ضخامت 4/1 نانومتر را در محلول اکسید گرافین نشان می‌دهد. طیف‌ سنجی فوتو الکترون پرتوی ایکس احیای جزئی فوم اکسید گرافینی را طی مراحل ساخت تایید می‌کند. طیف ‌سنجی رامان نیز وجود صفحه‌های اکسید گرافینی چند لایه را در ساختار فوم نشان می‌دهد. با استفاده از آزمون کششی، مدول یانگ این فوم‌ها در بهترین حالت حدود  GPa7/1 به‏دست آمد. علاوه بر این، مقاومت سطحی الکتریکی فوم‌ها با استفاده از روش پروب چهار نقطه‌ای در حدود  17-24 Ω/sq اندازه‌گیری شد.
نتیجه­گیری: با توجه به‏روش پروب چهار نقطه­ای مشخص شد این مقاومت الکتریکی برای فراهم کردن جریان الکتریکی در حدود  mA20 تحت ولتاژهایی پایین‌تر از  V5/0 به‌منظور تحریک الکتریکی سلول‌های بنیادی عصبی و تمایز آن‌ها به‏سمت نورون‌ها (به نسبت سلول­های گلیال) مناسب است. تست زاویه‌ی تماس نیز نشان داد که سطح مقطع فوم اکسید گرافینی پیچانده شده خاصیت فرا آبدوستی دارد که به القای تکثیر و تمایز موثر سلول‌های بنیادی عصبی در سرتاسر تخلخل و سطوح داربست کمک می‌کند. تصاویر فلورسانس نیز نشان دادند تحریک الکتریکی سلول‌های بنیادی عصبی منجر به رشد کواکسیال-شکل تارهای عصبی در جهتی مشخص و القای تمایز آن‌ها به‏سمت نورون‌ها شده است. این نتایج فوم گرافینی را به‌عنوان داربستی رسانا و منعطف برای بازتولید سیستم­های عصبی و مهندسی بافت پیشنهاد می­دهد.