الیسیتورهای غیرزیستی و بیوتکنولوژی گیاهان دارویی
دوره 7، شماره 4، زمستان 1395، صفحه 333-342
https://doi.org/10.52547/JCT.7.4.333
منا راعی، محمود اثنیعشری، مهدیه خدایاری
چکیده گیاهان دارویی از هزاران سال پیش بهعنوان یکی از مهمترین منابع درمان بیماریهای مختلف کاربرد داشتهاند. این گیاهان، گروه بزرگ و متنوعی از ترکیبات آلی بهنام متابولیتهای ثانویه را تولید میکنند. متابولیتهای ثانویه ترکیباتی هستند که از متابولیتهای اولیه (متابولیتهای مربوط به تغذیه و بقا) که برای حفظ حیات گیاه ضروری هستند تولید میشوند. دستورزی محیطهای کشت سلول گیاهی با استفاده از الیسیتورهای غیرزیستی یکی از راهکارهای مهم جهت القای تولید متابولیسمهای ثانویه و افزایش عملکرد این ترکیبات ارزشمند میباشد، زیرا پتانسیل تولید این مواد در شرایط طبیعی بسیار محدود است. الیسیتورها از طریق فعال کردن مکانسیمهای دفاعی باعث القای تشکیل متابولیتهای ثانویه و پاسخهای دفاعی سریع در سلول گیاهی نظیر افزایش جریانات یونی از عرض غشای پلاسمایی، تولید گونههای اکسیژن واکنشگر، فعالسازی ژنهای مربوط به دفاع، تغییرات ساختاری در دیواره سلولی و سنتز فیتوالکسینها میشوند. در این نوشتار جنبههای مختلف امکان تولید متابولیتهای ثانویه در کشت سلول گیاهی با استفاده از الیسیتورهای غیرزیستی مرور گردیده است.
