فصلنامه
نویسنده = محسن زاده، فریبا

اثر تیمار برگی کادمیوم بر ویژگی‌های ریخت‌شناختی، فیزیولوژیکی و تکوین گامتوفیت نر و ماده در درمنه خزری (Artemisia annua)

دوره 12، شماره 1، بهار 1400، صفحه 53-71

https://doi.org/10.52547/JCT.12.1.53

زهره شیرخانی، عبدالکریم چهرگانی‌راد، فریبا محسن زاده، منصور غلامی

چکیده هدف: هدف از این مطالعه بررسی تغییرات ریخت­شناختی، تنکارشناختی (فیزیولوژیک) و تکوین دانه­ی گرده و تخمک در شرایط تنش ناشی از تیمار کادمیوم در درمنه خزری است.
مواد و روش‏ها: در این مطالعه انباشتگی کادمیوم در بافت­های گیاهی، فاکتورهای رشد، محتوای نسبی آب بافت، شاخص پایداری غشا، محتوای رنگیزه­های فتوسنتزی، محتوای کربوهیدرات­های محلول، محتوای پروتئین کل، فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدانتی، الگوی پروتئینی بذر و مراحل تکوین دانه­ی گرده و تخمک در درمنه خزری تحت تیمار اسپری برگی کادمیوم (0، 75، 150 و 225 میلی­گرم در لیتر) مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج: نتایج نشان داد که درمنه خزری می­تواند کادمیوم را در بافت­های خود انباشته سازد. کاهش در فاکتورهای رشد، محتوای نسبی آب بافت، شاخص پایداری غشا، محتوای رنگیزه­های فتوسنتزی، محتوای کربوهیدرات­های محلول و افزایش در محتوای پروتئین کل و فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدانتی مشاهده شد. هم‌چنین تغییرات در الگوی پروتئینی بذر، تجزیه و تحلیل رفتن سلول­های کیسه رویانی، و افزایش ناهنجاری‌ها در میکروسپورها و دانه­های گرده ازجمله ناهنجاری­های مشاهده شده در گیاهان تحت تیمار بود.
نتیجه‏گیری: براساس نتایج این تحقیق درمنه خزری مقاومت بالایی نسبت به تنش کادمیوم دارد و می­تواند تحت غلظت­های بالای کادمیوم زنده بماند. نتایج بیان‌گر آن است که کادمیوم می­تواند مراحل نموی اندام­های زایشی را تحت تاثیر قرار داده و موجب بروز انواعی از ناهنجاری‌ها طی مراحل تکوین اندام­های زایشی نر و ماده شد اما به‌نظر می­رسد درمنه خزری با تغییر در ویژگی­های فیزیولوژیک و پروتئینی خود توانسته در برابر اثرات منفی کادمیوم مقاومت کند.
 

پاسخ‌های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاه لوبیا (Phaseolus vulgaris L.) به تیمار با نانو ذرات‌ اکسید آلومینیوم

دوره 7، شماره 1، بهار 1395، صفحه 19-32

https://doi.org/10.52547/JCT.7.1.19

عبدالکریم چهرگانی راد، فریبا محسن زاده، سمانه معتبرنیا، زهره شیرخانی

چکیده هدف: هدف از این پژوهش اثرات نانو ذرات اکسید آلومینیوم بر روی جوانه‌زنی، رشد ریشه، مقدار رنگیزه‌های فتوسنتزی، محتوای پروتئین کل، فعالیت برخی آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانتی و محتوای کربوهیدرات‌ گیاه لوبیا (Phaseolus vulgaris) می‏باشد. مواد و روش‌ها: آزمایش در شرایط کشت گلخانه، به‌صورت کاملا تصادفی با 4 تکرار طراحی شد. گیاهان در معرض غلظت‌های مختلف    (01/0، 5/0 و 1 ) گرم بر لیتر نانو ‌اکسید آلومنیوم‌  قرارگرفتند و ویژگی‏های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهان تحت تیمار با گیاهان شاهد مقایسه شد . نتایج: بر اساس نتایج به‌دست آمده تیمار با نانو ‌اکسید‌ آلومینیوم اثر مثبتی بر درصد جوانه‌زنی، طول ریشه، محتوای کلروفیل b و کل، محتوای قندهای محلول و نامحلول داشت. کاهش در محتوای کلروفیل a، محتوای پروتئین کل و فعالیت آنزیم کاتالاز در نمونه‌های تحت تیمارها در مقایسه با شاهد مشاهده شد. اثر نانو ‌اکسید ‌آلومینیوم بر سرعت جوانه‌زنی بذر و فعالیت آنزیم پراکسیداز معنی‌دار نبود. نتیجه‌گیری:  بر اساس نتایج بررسی حاضر تیمار با نانو ذرات ‌اکسید ‌آلومینیوم بر بیشتر ویژگی‏های تکوینی و فیزیولوژیک در لوبیا اثر مثبت را نشان داد که بیانگر فقدان اثر مسمومیت نانو ذره مورد مطالعه در غلظت‏های به‏کار رفته است. در مورد برخی از ویژگی‏ها (محتوای کلروفیل a، محتوای پروتئین کل و فعالیت آنزیم کاتالاز) اثر کاهشی مشاهده شد که می‏تواند مربوط به مکانیسم‏های مقاومت در گیاه مورد مطالعه باشد.  

مطالعه اثر کادمیوم بر مراحل تکوین و الگوی پروتئینی بساک و دانه‌های گرده گل اطلسی ( Petunia hybirda Juss.)

دوره 6، شماره 1، بهار 1394، صفحه 71-86

https://doi.org/10.52547/JCT.6.1.71

عبدالکریم چهرگانی راد، حسن رمضانی، فریبا محسن زاده، زهرا بقایی فر، حسن باب الحوائجی

چکیده هدف: کادمیوم یکی از آلاینده‏های جوی و بخشی از ذرات خروجی خودروهای دیزل است و هدف پژوهش حاضر تعیین اثرات کادمیوم بر روند تکوین و الگوی پروتئینی بساک و دانه‌های گرده گل اطلسی که به‏طور متداول در فضای سبز اکثر شهرهای بزرگ کشت می‌شوند، می‌باشد.
مواد و روش‌ها: گیاهان اطلسی در گلدان‌های آزمایشگاهی کشت داده شده و با غلظت‌های مختلفی از CdCl2 به‏صورت اسپری تیمار شدند. گل‌ها در مراحل مختلف تکوین برداشت شده و در فیکساتور FAA70 (فرمالین: استیک اسید: اتانول، 17:1:2) تثبیت و در مطالعات تکوینی به ‏کار برده شدند. دانه‌های گرده‏ی گروه‌های مختلف نیز جمع‌آوری شده و پس از استخراج پروتئین با روش الکتروفورز مطالعه شد. تجزیه تحلیل‌های آماری با استفاده از نرم‌افزار آماری  SAS(نسخه 1/9) و با روش آنالیز واریانس یک‏ طرفه انجام شد.
نتایج: فرآیند تکوین بساک و دانه‏های گرده در گیاهان شاهد از الگوی کلی گیاهان دو لپه پیروی می‏کند اما در گیاهان تحت تیمار با کادمیوم، تغییرات و ناهنجاری‌هایی مشاهده گردید. بی نظمی در دیواره بساک، تشکیل دانه‏های گرده چروکیده و واکوئله، کاهش توان زیستی، آسیب دیواره اگزین و تشکیل باندهای پروتئینی جدید از اثرات تیمار با کادمیوم می‏باشد.
نتیجه‌گیری: کادمیوم (به‏عنوان یک آلاینده‏ی جوی) مراحل نموی بساک و دانه‏های گرده را تحت تاثیر قرار داده و موجب بروز انواعی از ناهنجاری‌ها و کاهش توان زیستی گرده‌ها می‏گردد. تولید پروتئین‌های جدید (پروتئین‌های سم زدا) یکی از پاسخ‌های گیاه به استرس آلودگی است.

امکان سنجی حذف زیستی غلظت‏های مختلف نفت خام توسط قارچ‌های ریزوسفری جدا شده از منطقه‌ی پالایشگاه تهران

دوره 5، شماره 2، تابستان 1393، صفحه 185-194

https://doi.org/10.52547/JCT.5.2.185

فریبا محسن زاده، بهروز عشقی ملایری، زهره شیرخانی

چکیده هدف: آلودگی نفتی از مشکلات مهم محیط زیست است. اخیرا زیست پالائی به‌عنوان روشی کم هزینه جهت پاکسازی آلاینده‏ها مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این مطالعه بررسی حذف زیستی نفت خام توسط گونه‏های مختلف قارچی جداسازی شده از ریزوسفر گیاهان رویش یافته در منطقه آلوده مورد بررسی در غلظت‏های مختلف آلاینده می‏باشد. مواد و روش‏ها: در این مطالعه قارچ‌های ریزوسفری  از گیاهان رویش یافته در منطقه پالایشگاه تهران جداسازی و در محیط کشت PDA حاوی مقادیر مختلف نفت خام (1 تا 15 درصد)، کشت داده شدند. راندمان حذف بعد از گذشت یک ماه برای هر گونه قارچی اندازه‌گیری گردید. نتایج: نتایج نشان داد که میزان حذف نفت خام در غلظت‌های 1، 2، 4 و 6 درصد در سطح احتمال (01/0 P≤) برای همه قارچ‏های مورد بررسی و در غلظت‌های 8، 10 و 15 درصد برای همه قارچ‏های بررسی شده به جز قارچ‌های  Diplosporium sp.  و Penicillium sp.  در سطح احتمال (05/0 P≤) معنی‌دار می‌باشد. نتیجه‏گیری: بر اساس نتایج این تحقیق همه قارچ‏های مورد مطالعه توان حذف نفت خام را دارند. از آنجا که قارچ Aspergillus sp .  کارایی نسبی بیشتری درحذف نفت از محیط را داشت، این قارچ بیشترین پتانسیل زیست‌پالایی محیط‌های آلوده به نفت را دارد.