مقایسه فنوتیپی لنفوسیت‏ها در گروه‏های خونی ABO

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

چکیده

هدف: محققان تلاش‏های زیادی جهت مشخص نمودن ارتباط بین آنتی ژن‏های گروه خونی ABO و استعداد ابتلا به بیماری‏های مختلف مانند سرطان و عفونت‏ها انجام داده‏اند. افراد دارای گروه خونی O ریسک بالاتری برای ابتلا به کلرا نسبت به سایر گروه‏های خونی دارند. همچنان ارتباط بین گروه‏های خونی ABO و استعداد ابتلا به بیماری‏ها ناشناخته باقی مانده است. هدف از این مطالعه مشخص نمودن درصد فنوتیپ لنفوسیت‏ها در گروه‏های خونی ABO می باشد.
مواد و روش‏ها: نمونه‏های خون محیطی از 40 مرد سالم با گروه‏های خونی متفاوت ABO  (هر گروه 10 نفر) جمع آوری شد. همه افراد مورد مطالعه در محدوده سنی 18 تا 25 سال بوده و زمینه‏ی ژنتیکی تقریبا مشابه داشتند. نمونه‏ها با روش فلوسیتومتری FACSort برای تعیین فنوتیپ لنفوسیت‏های CD3+T و زیر مجموعه‏های آن CD4  وCD8  و سلول‏های T تنظیمی (FOXP3+ /CD25+  /CD4+) ، لنفوسیت‏های B + CD19 و زیر مجموعه‏های آن، سلول‏های B + CD5 و CD5- مورد بررسی قرار گرفتند.
نتایج: تفاوت معناداری در فراوانی لنفوسیت‏ها (CD8+ و لنفوسیت‏های T تنظیمی و زیر مجموعه‏های لنفوسیت‏های B) بین گروه‏های خونی ABO وجود نداشت. اما، درصد لنفوسیت‏های CD4+T در گروه خونیB  بالاتر از گروه‏های خونی دیگر بود (05/0=p)
نتیجه گیری: فراوانی بالاتر لنفوسیت‏های CD4+T در گروه خونی B ممکن است احتمال ابتلا به بعضی بیماری‏ها عفونی و انگلی را کاهش دهد.
 

کلیدواژه‌ها


مقدمه

پیشرفت دانش در مورد مهاجرت انسان‏های نخستین از آفریقا به دیگر نقاط جهان از طریق بررسی کروموزوم y و مارکرهای mtDNA ، اطلاعات زیادی در اختیار ما قرار داده است. این اطلاعات جدید باعث افزایش اهمیت بحث ارتباط گروه خونی با عفونت‏ها شده است. مثال‏های شفافی در مورد مقاوم بودن بدن به بعضی از عفونت‏ها مانند عفونت با هلیکوباکترپیلوری (H.pilori) از طریق به ارث رسیدن پلی‏مورفیسم ژنی که آنتی‏ژن‏های ABO ، Rh و لوئیس را بیان می‏کنند، وجود دارد. هم چنین شواهد موجود بیان می‏کند که مقاومت در مقابل مالاریا با آنتی ژن‏های گروه خونی در ارتباط می‏باشد. برخی مطالعات نشان می‏دهد که شیوع بیماری‏های همولیتیکی جنینی و نوزادی در اروپا و آسیای مرکزی با فنوتیپ D ارتباط دارد (1).

آنتی‏ژن‏های ABO اصلی‏ترین سیستم گروه خونی می‏باشند و علاوه بر سطح گلبول‏های قرمز، در سطح سایر سلول‏ها نیز حضور داشته و حتی به صورت محلول در80 درصد افراد جامعه یافت می شوند. از آن جا که جنس این آنتی‏ژن‏ها از پلی‏ساکارید و مشابه با ساختمان پلی‏ساکاریدهای برخی باکتری‏ها می‏باشند این آنتی‏ژن‏ها ممکن است عملکرد سیستم ایمنی را مستقیم و یا غیر مستقیم تحت الشعاع قرارداده و باعث تضعیف و یا تقویت پاسخ ایمنی شوند. فاکتور ژنتیک  نقش بسزایی بر سیستم ایمنی افراد مختلف داشته و از این جنبه پاسخ ایمنی افراد نسبت به عوامل محرک (پاتوژن) با هم متفاوت است و مولکول‏های سازگار نسجی نیز در این میان از اهمیت خاصی برخوردارند. برخی مطالعات به تفاوت شیوع بیماری‏ها در گروه‏های خونی ABO اشاره دارند. برای مثال، در مطالعه‏ی مشخص شده است که بروز درماتوفیتوزیس در گروه خونی O و A نسبت به گروه های خونی دیگر بروز بالاتری دارد (2). همچنین در مطالعه‏ی غلظت  ایمونوگلویولین‏های ضد هپاتیت سی در افراد مبتلا به هپاتیت سی با گروه خونی O نسبت به سایر گروه‏های خونی بیشترین مقدار و در افراد با گروه خونی AB کم‏ترین مقدار را به خود اختصاص داده است (3). در مطالعه‏ی دیگر نیز مشخص شده است که درصد زیادی از افراد مبتلا به بیماری عروق کرونر دارای گروه خونی O می‏باشند (4). هم چنین افراد دارای گروه خونی O و AB  بیشترین فراوانی را در افراد مبتلا به مالاریا دارا هستند (5). از طرفی مطالعات زیادی نیز به تفاوت معنادار و قابل توجه بین نوع گروه خونی ABO در افراد و افزایش و یا کاهش بروز بیماری‏ها اشاره نکرده‏اند. برای مثال در مطالعات جداگانه‏ای ارتباط معناداری بین گروه خونی ABO و میزان بروز سرطان پستان (6)، ابتلا به عفونت با ویروس Chilcunganya (7) ، یا غلظت ایمونوگلوبولین ضد نور و ویروس (GIII.2) و گروه خونی ABO یافت نشد (8).

با توجه به مطالب ذکر شده هر چند مطالعات زیادی در خصوص شیوع برخی سرطان‏ها و یا بیماری‏ها در گروه خونی انجام شده است ولی تا کنون مقایسه‏ای در خصوص تغییرات پارامترهای ایمونوبوژیک مانند سطح لنفوسیت‏های B وT  در گروه‏های خونی مختلف ABO صورت نگرفته یا حداقل در دسترس نمی‏باشد که در مطالعه حاضر به بررسی این مهم پرداخته شده است.

 

 

مواد و روش‌ها

این مطالعه یک مطالعه توصیفی – تحلیلی است. در این مطالعه از افراد واجد گروه‏های خونی ABO که همگی Rh مثبت و از یک جنس‏اند (مذکر) با محدوده ی سنی 18 تا 25 سال بودند استفاده شد. پس از گزینش غیر انتخابی افراد و بررسی آن‏ها به وسیله پرسش نامه‏های از پیش تهیه شده، افراد دارای سابقه بیماری و یا مصرف داروی خاص و هر گونه عامل مداخله کننده در نتایج  بررسی، از مطالعه حذف و در نهایت افراد بدون سابقه بیماری خاص و یا در حال حاضر از لحاظ جسمانی سالم برای مرحله بعد بررسی گزینش شدند. انجام تحقیق مورد تصویب کمیته اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اراک با کد 4-108-90 قرار گرفت.

تعیین گروه خونی: از افراد تعیین شده 5 تا 10 سی‏سی خون محیطی و هپارینه شده گرفته شد و به وسیله دو روش        Cell type و Back type گروه خونی آن‏ها مشخص گردید. جهت روش Cell type یک قطره خون فرد با یک قطره آنتی سرم مربوطه بر روی صفحه صاف مخلوط و در صورت آگلوتینه شدن نتیجه مثبت گزارش گردید. در روش Back type سرم فرد با گلبول‏های قرمز شسته شده دارای گروه خونی مشخص مخلوط و در صورت مثبت بودن به صورت غیر مستقیم گروه خونی فرد تعیین شد. بعد از حصول نتیجه گروه‏های خونی از هر کدام از آن‏ها (گروه‏های خونی A، B، AB و O) 10 نمونه برای بررسی به روش فلوسیتومتری انتخاب شدند.

فلوسیتومتری: در این مطالعه جهت تعیین درصد لنفوسیتی و زیر دسته‏های آنها از روش فلوسیتومتری مستقیم استفاده شد. آنتی بادی‏های مورد استفاده عبارت بودند از: CD3-FITC, CD4-FITC, CD8-PE, CD3-PerCP/Cy5.5, CD19-PerCP, CD5-PE, CD25-PE , FoxP3-PerCP  که از شرکت اروپایی- eBioscience خریداری شدند.  بعد از مشخص نمودن مقادیر مناسب آنتی بادی‏های نشان دار شده، 50 تا 100 میکرولیتر خون محیطی با 2 تا 5 میکرولیتر از آنتی بادی‏های مربوطه در لوله مخلوط و به مدت 30 تا 45 دقیقه در دمای یخچال و دور از نور انکوبه شد. سپس 2 میلی لیتر محلول لیز کننده گلبول قرمز (1/0 مولار کلرور آمونیاک و 8 میلی مولار بی کربنات سدیم) به لوله اضافه و پس از 10 دقیقه انکوباسیون سلول‏ها دوبار با سانتریفیوژ دور 1500 در دقیقه به مدت پنج دقیقه به منظور حذف گلبول‏های لیزه شده شستشو داده شدند.  جهت بررسی مارکرهای سطح سلول از دستگاه فلوسیتومتری    3 رنگ BD FACSCaliburTM - آمریکا استفاده شد.

تجزیه و تحلیل داده‏ها: از روش غیر پارامتریک من- ویتنی، و با استفاده از آزمون T-test میانگین لنفوسیتی در بین گروه‏ها مورد مقایسه قرار گرفت. از نرم افزار SPSS ver 11.5 جهت تجزیه و تحلیل داده‏ها استفاده شد.

نتایج

بررسی نمونه‏ها به روش فلوسایتومتری در خون محیطی نشان دادکه زیر دسته ی سلولی بخوبی از یکدیگر تفکیک شده و تداخلی در رنگ آمیزی و روش وجود نداشت (شکل1). میانگین و انحراف معیار درصد لنفوسیت‏هایT و B و زیر گروه‏های آن‏ها گروه‏های خونی ABO در جدول 1 آمده است.

 با توجه به داده‏ها و نتایج بدست آمده مشخص شد که درصد لنفوسیت‏های T CD4+ بطور معنی‏داری (05/0 (p< در گروه خونی B بالاتر از گروه‏های خونی دیگر بود. علاوه بر این، رابطه و یا تفاوت معناداری، در دیگر مارکرهای مورد هدف در هر کدام از گروه‏های خونی ABO مشاهده نشد.

 

   
   

شکل1: نمودارهای نقطه ای درصد لنفوسیتی و زیر گروه‏های مربوطه در خون محیطی افراد سالم به روش فلوسیتومتری

جدول1: درصد لنفوسیتی و زیر دسته های آنها در گروه خونی ABO

CD4/CD25/FoxP3

CD5/CD19

CD19

CD8 / CD3

CD4 / CD3

CD3

مارکر

گروه خونی

2/0±2/1

5/0± 3

1/3  47/13

88/4  94/25

04/4  27/41

23/5  45/67

A

3/0±5/1

1±2

77/2  7/14

12/4  68/25

01/5  16/41

25/5  88/67

AB

2/0±1

1±3

03/4  4/ 14

65/5  2/24

29/6  4/46

85/4  50/70

B

5/0±7/1

2/0±4

4/3  83 /13

67/4  67/24

73/5  25/42

64/7  58/66

O

N.S

N.S

N.S

N.S

p=0.05

N.S

P. value

 

 

 

 

بحث

با توجه به مطالعات گسترده‏ای که در زمینه تفاوت افراد بر اساس نوع گروه خونی آن‏ها در سیستم گروه بندی ABO انجام گرفته همواره نتایج ضد و نقیضی از تاثیر آنتی‏ژن‏های گروه خونی در ابتلای افراد به انواع بیماری‏ها به دست آمده است. زند و همکاران (9) نشان دادند که میزان بروز انواع سرطان خون در گروه خونی A و O نسبت به سایر گروه‏ها بیشتر است. در مطالعه دیگری نشان داده شد که سطح آنتی‏بادی ضد هپاتیت سی در مبتلایان با گروه خونی O در مقایسه با سایر گروه‏های خونی بیشتر است (3).

با توجه به مطالب بالا هدف از مطالعه‏ی حاضر بررسی تاثیر یا عدم تاثیر آنتی‏ ژن‏های گروه خونی ABO در ارتباط با اختلالات بیماری‏زا از منظر دیگر بوده است. به این صورت که به جای بررسی فراوانی یا میزان بروز بیماری‏ها در هر گروه خونی، سطح ایمنی پایه و به خصوص ایمنی سلولار بدن در افراد یا گروه خونی متفاوت مورد بررسی قرار گرفت تا نتیجه آن بتواند پاسخی قانع کننده‏تر به ارتباط‏ها یا عدم ارتباط‏های بروز بیماری‏ها و نوع گروه خونی باشد که همچنان مجهول باقی مانده است.

در این مطالعه با بررسی 40 نمونه از افراد با گروه‏های خونی ABO به غیر از تفاوتی معنادار در میزان لنفوسیت‏های CD4+ T در گروه خونی B نسبت به سایر گروه‏ها تفاوت معنادار دیگری بین مارکرهای مورد مطالعه و هر کدام از گروه‏های خونی یافت نشد. البته به طور کل شاید بتوان عدم بارزتر بودن بیماری‏های مختلف بر اساس مطالعات انجام شده را در گروه خونی B به نتیجه به دست آمده از این بررسی تعمیم داد، اما بارزتر بودن کلی بیماری‏ها در گروه خونی O را نمی‏توان به رابطه‏ی غیر قابل توجه مارکرهای مورد مطالعه در این بررسی با گروه خونی O نسبت داد. به طور کلی پاسخ به این سوال که آیا گروه‏های خونی و آنتی ژن‏های آن‏ها رابطه‏ی معنادار و یا غیر معنادار در ابتلا به بیماری‏ها دارند به رغم مطالعات فراوان هنوز در هاله‏ای از ابهام می‏باشد.

 

نتیجه گیری

نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که رابطه‏ی معنا داری میان لنفوسیت‏هایCD4+ T و گروه خونی B وجود دارد که آن هم به صورت بالاتر بودن میزان لنفوسیت T در گروه خونی B نسبت به سایر گروه‏های خونی می‏باشد. این امر ممکن است باعث کاهش احتمال ابتلا به بعضی بیماری‏های عفونی و انگلی در افراد واجد این نوع گروه خونی شود. در هر صورت جهت ارتباط نوع گروه‏های خونی با ابتلا به بیماری، نیاز است مطالعات با حجم نمونه بیشتری صورت گیرد.

 

تشکر و قدردانی

این مقاله مستخرج از طرح تحقیقاتی مصوب کمیته تحقیقات دانشجویی و شورای پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک است که نویسندگان مقاله از همکاری شورای پژوهشی، کمیته تحقیقات دانشجویی و به ویژه داوطلبین شرکت کننده در مطالعه صمیمانه تقدیر به عمل می‏آورد.

منابع

  1. Anstee DJ. The relationship between blood groups and disease. Blood. 2010; 115(23): 4635-43.
  2. Balajee SA, Menon T, Ranganathan S. ABO blood groups in relation to the infection rate of dermatophytosis. Mycoses. 1996; 39(11-12): 475–8.
  3. Behal R, Jain R, Behal KK, Dhole TN. Variation in the host ABO blood group may be associated with susceptibility to hepatitis C virus infection. Epidemiol Infect. 2010; 138(8): 1096-9.
  4. Biswas J, Islam MA, Rudra S, Haque MA, et al. Relationship between blood groups and coronary artery disease. Mymensingh Med J. 2008; 17(2 Suppl): S22-27.
  5. Jeremiah ZA, Jeremiah TA, Emelike FO. Frequencies of some human genetic markers and their association with plasmodium falciparum malaria in the Niger Delta, Nigeria. J Vector Borne Dis. 2010; 47(1):11-6.
  6. Munzarová M, Kovarík J, Hlávková J. ABO blood groups and the course of breast cancer disease. Czech Med. 1986; 9(1): 44-50.
  7. Kumar NC, Nadimpalli M, Vardhan VR, Gopal SD. Association of ABO blood groups with Chikungunya virus. Virology Journal. 2010; 7:140.
  8. Vildevall M, Grahn A, Oliver SL, Bridger JC, et al. Human antibody responses to bovine (Newbury-2) norovirus (GIII.2) and association to histo-blood group antigens. J Med Virol. 2010 ; 82(7): 1241-6.
  9.  Zand AM, Imani S, Sa,adati M, borna H, et al. Effect of age , gender and blood group on blood cancer types. Kowsar Medical journal. 2010; 15(2). 111-114.

 

  1. Anstee DJ. The relationship between blood groups and disease. Blood. 2010; 115(23): 4635-43.
  2. Balajee SA, Menon T, Ranganathan S. ABO blood groups in relation to the infection rate of dermatophytosis. Mycoses. 1996; 39(11-12): 475–8.
  3. Behal R, Jain R, Behal KK, Dhole TN. Variation in the host ABO blood group may be associated with susceptibility to hepatitis C virus infection. Epidemiol Infect. 2010; 138(8): 1096-9.
  4. Biswas J, Islam MA, Rudra S, Haque MA, et al. Relationship between blood groups and coronary artery disease. Mymensingh Med J. 2008; 17(2 Suppl): S22-27.
  5. Jeremiah ZA, Jeremiah TA, Emelike FO. Frequencies of some human genetic markers and their association with plasmodium falciparum malaria in the Niger Delta, Nigeria. J Vector Borne Dis. 2010; 47(1):11-6.
  6. Munzarová M, Kovarík J, Hlávková J. ABO blood groups and the course of breast cancer disease. Czech Med. 1986; 9(1): 44-50.
  7. Kumar NC, Nadimpalli M, Vardhan VR, Gopal SD. Association of ABO blood groups with Chikungunya virus. Virology Journal. 2010; 7:140.
  8. Vildevall M, Grahn A, Oliver SL, Bridger JC, et al. Human antibody responses to bovine (Newbury-2) norovirus (GIII.2) and association to histo-blood group antigens. J Med Virol. 2010 ; 82(7): 1241-6.
  9.  Zand AM, Imani S, Sa,adati M, borna H, et al. Effect of age , gender and blood group on blood cancer types. Kowsar Medical journal. 2010; 15(2). 111-114.